I SA/Rz 569/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno- środowiskowo- klimatycznej PROW 2014-2020 na 2018 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego G.B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zamiennie: Dyrektor [...] Oddziału ARiMR, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez G. B. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca, Strona), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zamiennie: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, organ pierwszej instancji) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2018 r. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania administracyjnego w dniu [...] czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na 2018 r. w którym Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności do pakietu określonego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", deklarując w drugim roku zobowiązania realizację Pakietu 7- Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, a w jego ramach realizację Wariantu 7.3.14 Owce czarnogłówki obejmującego 14 sztuk owiec. W dniu [...] września 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus zmiana danych do wniosku do której dołączono wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych (stan na dzień 15 marca 2018 r.) w którym widniały owce czarnogłówki w ilości 15 sztuk. W tym samym dniu do organu wpłynęła kolejna zmiana do wniosku, którą zmieniono liczbę zwierząt (owce czarnogłówki) na 18 sztuk a następnie kolejna zmiana do wniosku, w której liczba deklarowanych sztuk zwierząt (owce czarnogłówki) w ramach wariantu 7.3.14 Owce czarnogłówki jak i oznaczania nie uległy zmianie w stosunku do poprzedniego dokumentu. Również w dniu 18 września 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku, którą zmieniono liczbę zwierząt na 15 sztuk (wycofano 3 sztuki) W dniu 18, 19 i 20 września 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły kolejne zmiany do wniosku, w których liczba deklarowanych sztuk zwierząt w ramach wariantu 7.3.14 Owce czarnogłówki jak i oznaczania nie uległy zmianie w stosunku do poprzednich dokumentów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek Strony kontroli administracyjnej i następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] umorzył postępowanie w części dotyczącej wycofanych zwierząt a także odmówił Wnioskodawcy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do wariantu 7.3.14 owce czarnogłówki na 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego, płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna jest przyznawana do owiec matek, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej 15 owiec matek rasy czarnogłówka natomiast w okresie składania wniosków na 2018 r. Wnioskodawca zadeklarował w drugim roku zobowiązania realizację Pakietu 7- Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, a w jego ramach realizację Wariantu 7.3.14 Owce czarnogłówki obejmującego 14 sztuk owiec. Organ podkreślił, że dokonane przez Wnioskodawcę zmiany wniosku dotyczące pierwotnie zadeklarowanej liczbie owiec zostały dokonane po upływie wyznaczonego terminu co zobowiązywało organ do odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 7.3.14 owce czarnogłówki. W dniu 15 maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło odwołanie od ww. decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo -klimatycznej na rok 2018. W odwołaniu Wnioskodawca podniósł, że omyłkowo zadeklarował 14 sztuk owiec czarnogłówki zamiast 15 sztuk jak wymaga tego program. Podkreślił, że dokonywał zmian do wniosku wprowadzając prawidłową liczbę owiec. Wskazał, że realizuje wariant 7.3.14 od marca 2017 r., zgodnie z założeniami programu, a sytuacja związana z błędnymi danymi wprowadzonymi do wniosku była nieumyślna i niezamierzona. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2019 r, opisaną na wstępie, decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu skargi organ odwoławczy wskazał szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne". W ocenie organu Wnioskodawca deklarując we wniosku 14 sztuk owiec czarnogłówek nie spełnił podstawowej przesłanki przyznawania pomocy, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zgodnie z którą płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do owiec matek, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej 15 owiec matek rasy czarnogłówka. Zdaniem organu odwoławczego zmiany do wniosku dokonane przez Wnioskodawcę w okresie od dnia 18 do dnia 20 września 2018 roku zostały dokonane po upływie terminu. Powołując się na przepis art. 13 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69 z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 809/2014," organ wskazał, że wniosek wraz z wymaganymi załącznikami (dokumentami) mógł być złożony w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 czerwca. Wniosek wraz z załącznikami mógł być także złożony w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, tj. do dnia 10 lipca 2018 r., jednak za każdy dzień roboczy opóźnienia, licząc od dnia 16 czerwca 2018 r., stosowane są zmniejszenia płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności. Organ wyjaśnił, że zmiana do złożonego Wniosku o przyznanie płatności może polegać na dodaniu nowych działek ewidencyjnych i rolnych do uprzednio złożonego wniosku o przyznanie tej płatności, zmniejszeniu lub zwiększeniu zadeklarowanych wcześniej powierzchni działek rolnych oraz dodaniu brakujących załączników do wniosku. W ocenie organu odwoławczego zmiany do wniosku nie obejmują możliwości składania zmian w zakresie zwierząt. Organ uznał, że Wnioskodawca mógł dokonać zmiany we wniosku (zmiana polegająca m.in. na zwiększeniu liczby owiec) wyłącznie w terminie do 10 lipca 2018 r. (15 czerwca + 25 dni). Organ odwoławczy wyjaśnił, że rolnik w każdym momencie może, złożyć formularz wycofania części wniosku obejmujący wycofanie pojedynczych sztuk owiec lub owiec zadeklarowanych we wniosku, pod warunkiem, że właściwy organ nie powiadomił jeszcze rolnika o błędach zawartych we wniosku, ani nie zapowiedział kontroli na miejscu. W związku z powyższym, organ uznał, że składając zmiany do wniosku w dniach 18 do 20 września 2018 r.- czyli po terminie (po 10 lipca) Wnioskodawca mógł wycofać 2 sztuki owiec czarnogłówek, które zadeklarował we wniosku w dniu 8 czerwca 2018 r., natomiast nie mógł zgodnie z powyższym dodać nowych sztuk owiec. Wnioskodawca nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego i pismem z dnia 25 lipca 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Do skargi dołączył: - wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z dnia 8 marca 2017 r., - wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z dnia 21 lutego 2018 r., - wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z dnia 12 marca 2019 r., - raport wyników z dnia 20 czerwca 2018 r., - oświadczenie doradcy. W przedmiotowej skardze wskazał, że od 15 marca 2017 roku realizuje pakiet 7- zachowanie zagrożonych zwierząt w rolnictwie w ramach wariantu 7.3.14 - Zachowanie lokalnych ras owiec (owca czarnogłówka) w ramach działania programu rolno - środowiskowo - klimatycznego (PROW 2014-2020). Jest to program pięcioletni którego wymogiem jest utrzymywanie minimum 15 sztuk owiec matek zakwalifikowanych do programu przez Instytut Zootechniki, Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie. Wyjaśnił, że w dniu 8 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR za pośrednictwem systemu elektronicznego i przy współpracy z doradcą złożył wniosek o przyznanie drugiej płatności rolno - środowiskowo -klimatycznej na rok 2018 jednak omyłkowo i przez nieuwagę nie został wprowadzony numer jednej owcy (PL10001882339), która widniała na Wykazie owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z dnia 15 marca 2017 r. Podkreślił, że w dniach 18, 19 i 20 września 2018 r. wprowadził zmiany do wniosku w celu usunięcia nieścisłości, dołączył także Wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z dnia 21 lutego 2018 r. Wskazał, że dołączone do skargi dokumenty z Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego w K., potwierdzają ilość owiec zakwalifikowanych do programu. Podkreślił, że co roku prowadzona jest ocena stada, która potwierdza, że realizuje program zgodnie z wymogami zaś błędy w złożonym w dniu 8 czerwca 2018 r. wniosku były omyłkowe i niezamierzone. W jego ocenie bezpodstawnie odmówiono mu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze co następuje: Skarga jest uzasadniona. Organ naruszył prawo procesowe, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zostało uregulowane w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2018 poz. 627 t.j.). Przepis art. 4 tej ustawy stanowi, że w tego typu postępowaniu stosuje się przepisy ustawy Kodeks Postepowania Administracyjnego chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisy tej ustawy w art. 27 ust.1 pkt.1-4 określają zasady jakimi musi kierować się organ prowadząc postępowanie. Jest on obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez określenie to należy rozumieć taki stan faktyczny w którym organ dokonuje rozważań prawnych w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego z uwzględnieniem wszystkich mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów. W przedmiotowej sprawie rolnik, a aktualnie skarżący G. B. nie kwestionując faktu zgłoszenia zbyt małej w stosunku do wymaganej ilości owiec matek czarnogłówek, tłumaczył taki fakt popełnieniem oczywistej omyłki przy wypełnianiu wniosku, zapewniając jednoczenie, że w ramach realizowanego programu przez cały czas posiadał wymaganą ilość 15 sztuk owiec matek. Obowiązkiem organu było rozpatrzeć wszechstronnie taki stan faktyczny z uwzględnieniem zarówno terminów do składania wniosków o przyznanie płatności w kolejnym roku realizowanego programu, co organ uczynił, ale także z uwzględnieniem innych przepisów jeżeli miałyby one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie należy wskazać na przepis art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE ) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013) w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz UE L 227 z 31 lipca 2014 r. str. 69). Przepis ten stanowi, że wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Wprowadza on instytucję sprostowania oczywistych błędów zaistniałych w dokumentach składanych przez beneficjenta płatności rolnych. Sprostowanie to, co bardzo istotne, może nastąpić w każdym czasie, a więc nie jest obwarowane terminami przewidzianymi do złożenia i poprawienia wniosku, o których rozważał organ w zaskarżonej decyzji. Pojęcia oczywistego błędu nie można przy tym zawęzić do omyłek pisarskich czy rachunkowych i za taki błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. Zaklasyfikowanie błędu do kategorii oczywistych może nastąpić niezależnie od sposobów w jakim przeprowadzono kontrolę. Kluczowym warunkiem jest jednak to, aby dało się go ustalić na podstawie wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych dokumentów, zaś strona musi działać w dobrej wierze. (por. np: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 lipca 2019 r. sygn. I SA/Go 389/19 czy też wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. I SA/Ke 88/19- dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie kwestii popełnienia przez stronę oczywistego błędu w ramach złożonej w sprawie dokumentacji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do analizowania tej kwestii w sytuacji, gdy organ którego decyzję aktualnie kontroluje nie zawarł w tym zakresie w niej stosownych rozważań. Sąd nie może bowiem zastępować organu w tym zakresie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR będzie zatem zobowiązany do rozważenia zasadności argumentacji skarżącego w aspekcie powołanego powyżej przepisu Rozporządzenia nr 809/2014 i w zależności od przyjętych wniosków co do możliwości jego zastosowania w sprawie wyda stosowne rozstrzygnięcie. Uchybienie wskazane przez Sąd mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem przyjęcie, iż zaistniał oczywisty błąd w sporządzonej dokumentacji skutkować będzie mogło jego poprawą niezależnie od chwili jego spostrzeżenia. Dlatego też nie przesądzając sposobu załatwienia sprawy, a wskazując jedynie na konieczność dokonania dalszych rozważań z uwzględnieniem pominiętego dotychczas przepisu prawa Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Podstawą orzeczenia o kosztach jest przepis art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składają się zwrot wpisu sądowego (200zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480zł) i zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).