I SA/Rz 586/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg Z.W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2011 r.: - nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. - nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. - postanawia – oddalić wniosek skarżącej. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W sprawie ze skarg opisanych w sentencji niniejszego postanowienia, skarżąca Z.W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (w całości), argumentując wniosek tym, że pobiera emeryturę w kwocie 983 zł, którą przeznacza na utrzymanie, dzieląc jego koszty (w ⅓ części) wraz z rodziną córki u której zamieszkuje. Dodatkowym elementem podstawowych kosztów utrzymania stanowią dla skarżącej wydatki na leki. Zgodnie z oświadczeniem zarówno skarżąca jak też córka i jej mąż nie posiadają żadnych oszczędności; zarobki tych ostatnich wynoszą kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. po 1500 zł brutto, przy czym małżonkowie mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Majątek skarżącej wedle jej oświadczenia stanowi dom mieszkalny o pow. ok. 100 m² i nieruchomość o pow. 3,45 ha na której wierzytelności Skarbu Państwa zostały zabezpieczone przez naczelnika urzędu skarbowego hipoteką przymusową. Wezwana do nadesłania dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, które pozwoliłoby na wyjaśnienie i ocenę jej sytuacji materialnej, przedłożyła kserokopie: PIT-40A za 2010 r., PIT-36 za 2010 córki, PIT-11 za 2011 zięcia, operacji na rachunku bankowym męża córki od: 1.10.2011 do 10.02.2012 i jej samej od: .1.01.2011 r. do 9.02.2012.12.2011 r., rachunków za energię elektryczną, wodę, gaz, internet, przedszkole. Pełnomocnik – doradca podatkowy udzielił także wyjaśnień odnośnie operacji na rachunku bankowym i posiadanych środków transportu. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, zaś ta- reprezentowana przez pełnomocnika - złożyła sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny sytuacji finansowej skarżącej w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., Sąd zważył, co następuje: Zwolnienia od kosztów sądowych (są nimi: wpis, opłata kancelaryjna i zwrot wydatków), osoba fizyczna może domagać się wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Głównym i jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnoszącego. Brzmienie powołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że wykazanie okoliczności, że skarżący nie jest w stanie ponieść tychże kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie, obciążają wnioskodawcę i to on, starając się o udzielenie takiej preferencji powinien wykazać za pomocą dowolnych środków dowodowych, że faktycznie spełnia ustawowe przesłanki. Pomocne w tym pozostaje wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń kierowane do strony, gdy przedstawione we wniosku o prawo pomocy okoliczności budzą jakiekolwiek wątpliwości. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca została wezwana (łącznie trzykrotnie) do wypełnienia obowiązku z art. 255 P.p.s.a. Charakteryzując swoją sytuację podała, że uzyskuje niskie dochody (983 zł brutto), co jest bezpośrednim powodem ubiegania się o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej – jedynego elementu kosztów sądowych i że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i zięciem, a to pozwala na obniżenie kosztów utrzymania wszystkich domowników. Jednak nadal nie zostały ustalone faktyczne dochody tegoż gospodarstwa, bowiem według PIT- 36 za 2010 (k. 89) działalność gospodarcza prowadzona przez córkę nie wygenerowała w ogóle żadnych przychodów (przychód: 0 zł, dochód: 0 zł), w piśmie z 23 marca 2012 r. pełnomocnik podaje, że w 2011 przyniosła ona stratę, co nie jest przecież tożsame z brakiem faktycznego dochodu. Gdyby przyjąć powyższe, to biorąc pod uwagę wysokość przedstawionych rachunków: 498,08 zł , 541,72 zł, 145,24 zł, 165,36 zł, 131,27 zł, 42,70 zł – płatności głównie do uregulowania w grudniu lub za grudzień 2011r. oraz innych niewymienionych kosztów, a niezbędnych jak: wyżywienie, środki higieny, ubiór, wydatki szkolne, leki, wydatki i opłaty związane eksploatacją samochodu, oświadczenie skarżącej w kwestii dochodów gospodarstwa domowego nie jest wiarygodne. W tej kalkulacji uwzględnić należy też opłaty i podatki z tytułu posiadanego przez córkę majątku nieruchomego: domu, nieruchomości rolnej o pow. 5 ha, działki o pow. 8 a. Zgodnie z przedłożonymi wyciągami na rachunki bankowe córki i zięcia nie wpływa wynagrodzenie za pracę, a takie źródła dochodów zadeklarowano w formularzu, co mogłoby uwiarygodnić złożone oświadczenie. Praktycznie poza operacjami związanymi z opłatami za posiadanie rachunków, nie są dokonywane żadne rozliczenia. Zauważyć jednak należy, że w czasie po wydaniu orzeczenia a krótko przed wniesieniem skargi kasacyjnej, rachunek bankowy męża córki skarżącej został zasilony o kwoty 4.551,00 zł i 7.057,41 zł jak wyjaśniono (k. 116) z tytułu zwrotu nienależnych składek do KRUS córki skarżącej oraz tzw. dopłat do posiadanych gruntów rolnych. W czasie, kiedy skarżąca zobowiązana była do uiszczenia wpisu (1389 zł) od wniesionej skargi kasacyjnej, natomiast wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, na ww. rachunku pozostawała kwota 7.182,77 zł, a to przeczy twierdzeniom o braku możliwości finansowych. Także wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie sposób osobę, która poza domem mieszkalnym (obecnie niezamieszkałym) posiada nieruchomość (pow. 3,45 ha ) zabudowaną, przeznaczoną do celów gospodarczych (budynek administracyjno-biurowy, warsztaty, garaże, budynki gospodarczo-produkcyjne – t. I, k.77), traktować jako ubogą, w sytuacji, gdy tego rodzaju majątek może generować przychody, a w związku z tym, że wierzytelności Skarbu Państwa zostały zabezpieczone przez organ podatkowy hipoteką przymusową, jedynym ograniczeniem jest rozporządzanie nieruchomością. Dla Sądu rozpoznającego wniosek nie ulega wątpliwości, że skoro skarżąca zawarła z synem umowę dzierżawy przedmiotowej nieruchomości, nie czerpiąc z tego żadnych korzyści (pismo z dnia 23 marca 2012 r.), przy czym, co należy dodać - konieczną cechą umowy dzierżawy jest odpłatność, zrzekła się tym samym potencjalnych korzyści finansowych, mogących zapewnić jej kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji. Społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy potencjał finansowy zobowiązanego na to pozwala, a to niewątpliwie ma miejsce w przypadku skarżącej. Co do zasady prawo pomocy ze swej istoty ma służyć stronom, którym sytuacja materialna tamuje prawo do sądu, nie zaś tym, które w jakikolwiek sposób uchylają się od obowiązku ponoszenia wymaganych opłat. Wobec wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie . Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.