I SA/Rz 59/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 16 marca 2010r. spraw ze skarg K. J. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2009r. nrnr: [...], [...] w przedmiocie obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego - oddala skargi - Skarżący K. J., złożył w dniu 5 października 2009 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej: ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wnioski o wydanie postanowień w sprawie kosztów egzekucyjnych. Powyższe wnioski zostały złożone w związku z prowadzonymi, na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia (...) kwietnia 2008 r., nr (...) i z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...), postępowaniami egzekucyjnymi wobec zobowiązanego K. J. Postanowieniami z dnia (...) października 2009 r., nr nr: (...) oraz (...) wydanymi na podstawie art. 17, art. 18 i art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył dłużnika kosztami egzekucyjnymi w wysokości 7 906,20 zł oraz 1 915,10 zł. W uzasadnieniu postanowienia nr (...) organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego K. J., w dniu 4 kwietnia 2008 r. dokonano zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Zastosowanie tego środka egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w wysokości: - 6 671,70 zł (4 % opłaty za zajęcie kwoty egzekwowanej), - 1 667,90 zł (1% opłaty manipulacyjnej za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego). W uzasadnieniu postanowienia nr II (...) organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego K. J. dokonano w dniu 23 kwietnia 2009 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zastosowanie tego środka egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w wysokości: - 1 595,90 zł (5 % opłaty za zajęcie kwoty egzekwowanej), - 319,20 zł (1% opłaty manipulacyjnej za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego). W zażaleniach na te postanowienia, zobowiązany powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, iż koszty postępowania egzekucyjnego nie zostały wyliczone precyzyjnie. Ponadto z treści uzasadnień zaskarżonych postanowień nie wynika dlaczego zostały one wyliczone w takiej, a nie innej wysokości. Tym samym organ egzekucyjny dopuścił się naruszenia przepisów art. 9 i 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) oraz nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, iż dokonał weryfikacji prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny i stwierdził, iż w przedmiotowych sprawach organ ten, zawiadomieniami z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) oraz (...) kwietnia 2009 r., nr (...) dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, w postaci świadczenia z zabezpieczenia społecznego oraz rachunku bankowego zobowiązanego. Przedmiotowe zajęcia doręczono dłużnikowi zajętych wierzytelności w dniu 9 kwietnia 2008 r. oraz 28 kwietnia 2009 r., zaś zobowiązanemu wraz z kopią tytułów wykonawczych (...) oraz (...) w dniach 15 kwietnia 2008 r. i 30 kwietnia 2009 r. Zatem wysokość kosztów za zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz rachunku bankowego, jak i opłaty manipulacyjne winny być liczone na dzień 9 kwietnia 2008 r. oraz 28 kwietnia 2009 r., zaś w zaskarżonych postanowieniach policzono je na dzień 4 kwietnia 2008 r. i 23 kwietnia 2009 r. W związku z czym, kwota kosztów egzekucyjnych z tytułu zajęcia świadczenia zobowiązanego na podstawie zawiadomienia z dnia 4 kwietnia 2008 r. wynieść powinna 6 684,60 zł (4% kwoty należności głównej objętej tytułem wykonawczym, tj. 162 493 zł powiększonej o odsetki naliczone na dzień 9 kwietnia 2008 r. – 4 621 zł), zaś wysokość opłaty manipulacyjnej wynieść powinna 1 671,10 zł (1% kwoty należności głównej objętej tytułem wykonawczym powiększonej o odsetki naliczone na dzień 9 kwietnia 2008r.). Łączna kwota kosztów egzekucyjnych wynieść powinna 8 355,70 zł. Podobnie kwota kosztów egzekucyjnych z tytułu zajęcia rachunku bankowego na podstawie ww. zawiadomienia z dnia 23 kwietnia 2009 r. wynieść powinna 1 598,60 zł (5% kwoty należności głównej objętej tytułem wykonawczym, tj. 31 100,80 zł powiększonej o odsetki naliczone na dzień 28 kwietnia 2009 r. – 870,40 zł), zaś wysokość opłaty manipulacyjnej wynieść powinna 319,70 zł (1% kwoty należności głównej objętej tytułem wykonawczym powiększonej o odsetki naliczone na dzień 28 kwietnia 2009 r.). Łączna kwota kosztów egzekucyjnych z tego tytułu wynieść powinna 1918,30 zł. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie kosztów egzekucyjnych określać powinny wysokość tych kosztów, obciążających zobowiązanego lub wierzyciela w takiej wysokości, w jakiej one powstały. Dla określenia ich wysokości znaczenie ma kwota egzekwowanych należności, naliczona na dzień powstania obowiązku uiszczenia stosownych opłat. Zatem postanowienie w sprawie kosztów nie może ich określać - jak ma to miejsce w przypadku postanowień organu I instancji - w wysokości w jakiej pozostały do uiszczenia od zobowiązanego do ich ponoszenia. Dlatego zmniejszenie przez organ egzekucyjny kwoty kosztów egzekucyjnych o wpłaty dokonane po dokonaniu czynności egzekucyjnych jest nieuzasadnione. Stosownie bowiem do art. 64 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Zatem organ egzekucyjny - w ocenie organu odwoławczego - w zaskarżonych postanowieniach, określił wysokość kosztów egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej nieprawidłowo (w wysokości niższej niż powinien). Jednakże z uwagi na treść art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) organ odwoławczy ograniczył się do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienia wniósł K. J., zarzucając tym rozstrzygnięciom naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wskazując jednakże o jakie konkretnie przepisy naruszonych ustawy chodzi ani na czym te naruszenia miałyby polegać. Wskazał ponadto, iż uzasadnienia postanowień są lakoniczne. Nie zawierają one uzasadnienia prawnego i faktycznego. Skarżący dodał także, iż postanowienie w sprawie kosztów musi określać ich wysokość tak, aby zobowiązany znał wielkość i zasadność ich ponoszenia. W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych rozstrzygnięć, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub też stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 P.p.s.a.). Podstawę prawną rozstrzygnięć w niniejszych sprawach stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 64 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Opłaty za czynności egzekucyjne organ egzekucyjny pobiera, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 64 § 2 ustawy). W myśl art. 64 § 6 powołanej ustawy organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 ustawy). Natomiast stosownie do treści art. 64 § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Zgodnie z art. 64c § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64 a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Przepis art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustanawia przede wszystkim zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie budzi żadnych wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się przez zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W niniejszych sprawach, postanowieniami z dnia 15 października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył zobowiązanego - K. J. kosztami postępowania egzekucyjnego. Wniosek strony skarżącej oparty był na art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z powyższym przepisem organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Natomiast gdy zakończenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w terminie 14 dni od dnia powiadomienia zobowiązanego przez organ egzekucyjny o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 ustawy). W niniejszej sprawie, jak wyżej wskazano, wniosek o ustalenie kosztów egzekucyjnych pochodził od zobowiązanego. Organ egzekucyjny obciążył zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi i wskazał, że na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) i (...) zajął świadczenie z ubezpieczenia społecznego oraz rachunek bankowy zobowiązanego. Bezsporne jest, że zawiadomienia o powyższych zajęciach z dnia 4 kwietnia 2008 r. i 23 kwietnia 2009 r. zostały doręczone dłużnikowi w dniach: 9 kwietnia 2008 r. i 28 kwietnia 2009 r. oraz zobowiązanemu w dniach:15 kwietnia 2008 r. i 30 kwietnia 2009 r. Wobec powyższego uznać należy, iż dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne są skuteczne i powodują powstanie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego. Czynności te to doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu oraz zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego i wierzytelności z rachunku bankowego. Faktu dokonania tych czynności skarżący zresztą nie kwestionuje. Wbrew wywodom skargi organ odwoławczy, w sposób prawidłowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcia, które zawierają wszystkie elementy jakie wskazuje art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ, podał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także w sposób precyzyjny przedstawił dokonane wyliczenia, odnoszące się do kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia k.p.a. i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to są one zbyt ogólnikowe, aby można się było do nich odnieść. Dokonując zaś kontroli zaskarżonych postanowień z urzędu, w granicach określonych powołanym na wstępie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie powziął żadnych wątpliwości, co do prawidłowości zastosowania przepisów prawa, na podstawie których orzekały organy obu instancji. Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi.