I SA/Rz 594/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku AM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi AM na postanowienie Dyrektora [.] Oddziału Regionalnego w [.] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [.] czerwca 2018 r. nr [.] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy AM wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wpis od skargi Przewodniczący Wydziału I określił na 100 zł. W oświadczeniu zamieszczonym w formularzu PPF podała, że nie rozlicza podatku dochodowego, ponieważ jest rolnikiem ubezpieczonym w KRUS. Nie posiada wyciągów z rachunków bankowych, ponieważ posiada tylko konto internetowe, a na rachunek ten wpływają tylko zasiłek rodzinny z dodatkiem (248 zł + 110 zł), zasiłek pielęgnacyjny (153 zł),świadczenia wychowawcze (1000 zł) i rolnicze dopłaty bezpośrednie. Wśród członków rodziny wymieniła dwoje małoletnich dzieci. Mieszkają w domu o pow. 100 m2, wartości około 230 000 zł; nieruchomość obciążona jest hipoteką. Gospodarstwo rolne ma pow. 2,93 ha, a dochód z niego określiła na 500 zł miesięcznie. Ze sprzedaży truskawek i malin rocznie uzyskuje dochód 5000 zł. Do tego pracuje dorywczo. Wśród wydatków podała: prąd 150 zł, woda 200 zł, gaz 200 zł, odpady 20 zł, internet 40 zł, tv 70 zł, rata kredytu 1200 zł, ubezpieczenie 230 zł na rok, leczenie córki 250 zł. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności ani innych wartościowych składników majątkowych. Na wezwanie z dnia 16 sierpnia 2018 r. podała, że jest w trakcie rozwodu, mąż mieszka za granicą, nie utrzymuje z nim kontaktu, używa samochodu męża (koszt paliwa określa na 150 zł), drugie auto jest nieużywane. Ratę kredytu określiła tutaj na 1740 zł, wydatki na jedzenie 600 zł, środki czystości 70 zł, ubrania 100 zł, wydatki szkolne na około 500 zł na rok. Podała, że starsza córka (której nie wymieniono w składzie rodziny) przebywa aktualnie za granicą. Przedłożyła także wyciągi z ww. "internetowego" rachunku bankowego i kopie rachunków. Z uwagi na powzięte wątpliwości co do niektórych pozycji ujętych w wyciągu z rachunku bankowego (wpłat i wypłat) w dniu 29 sierpnia 2018 r. wezwałem wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. W odpowiedzi podano, że na rachunek bankowy wpływają od męża alimenty, w kwocie 800 zł dla dzieci i 200 zł dla niej. Wpływy oznaczone w tytule przelewu "p.zagr." pochodzą od córki E. Od czerwca do lipca wpłaciła na rachunek z prac dorywczych około 5000 zł. Pożyczki zaciągnięto na potrzeby rodziny (opłaty, jedzenie). Kredyt spłaca gotówką w kasie, pieniądze na spłatę otrzymuje od męża. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym jeżeli nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni żadnych z powyższych przesłanek nie wykazała. Ujawnione informacje nie dają podstaw do przyjęcia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania odbyłoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego rodziny. Jej sytuacja materialna nie jest tak zła, jak próbowano to przedstawić, a dysponuje ona środkami, z których z łatwością może pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje stały dochód z różnych źródeł. Podnieść należy, że odpowiedź na wezwanie z dnia 29 sierpnia 2018 r. była niekompletna, ponieważ nie nadesłano harmonogramów spłat pożyczek i kopii umów. Nie wyjaśniono, z jakiego źródła pochodzą środki opisane w tytule przelewów "a.o.u." (łącznie od maja do lipca chodzi o łączną kwotę 4517 zł). Nie podano skąd wynika różnica w deklarowanej wartości raty kredytu (1200 zł) i rzeczywiście spłacanej (przeszło 1700 zł). Uchybiono zatem określonemu w art. 255 Ppsa obowiązkowi współdziałania w wyjaśnianiu rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej i zdolności płatniczych ubiegającego się o prawo pomocy. Wątpliwość budzi też oświadczenie o nieutrzymywaniu kontaktu z mężem, skoro otrzymuje od niego dość znaczące środki na spłatę kredytu, ale nie na ujawniony rachunek bankowy, ponieważ takich pozycji na przedłożonym wyciągu nie odnotowano. Jednocześnie należy stwierdzić, że w takim stanie rzeczy deklarowanego wydatku na spłatę kredytu nie można uznać za obciążający jej budżet domowy, skoro spłaty tej nie dokonuje z własnych środków, lecz działa tylko jako pośrednik lub posłaniec. Podkreślić również trzeba, że pierwotnie nie ujawniono otrzymywanych kwot alimentów, a jak ustalono – chodzi o dodatkowy dochód rodziny wynoszący łącznie 1000 zł miesięcznie, jak również pomocy finansowej od córki. W sierpniu otrzymała też wsparcie na dożywianie (360 zł) i zapewne też tzw. wyprawkę szkolną w ramach rządowego programu "Dobry start" (2x300 zł). W okresie od czerwca do lipca wpłacono gotówką na jej rachunek 6030 zł, czyli znacznie więcej niż zadeklarowała z tytułu prac dorywczych (nie wyjaśniono, co pod tym pojęciem się kryje i o jakie prace chodzi). Co istotne – wpływy na podanym rachunku bankowym (łącznie ze świadczeniami pomocy społecznej) w okresie zaledwie dwóch miesięcy wyniosły 15 765,27 zł. Nie są to w ocenie referendarza wszystkie środki pieniężne, jakimi dysponuje wnioskodawczyni, ponieważ z wyciągu z rachunku bankowego nie można zestawić wszystkich deklarowanych kwot wydatków na żywność, środki czystości, ubrania, paliwo, leczenie, szkołę, media. Musi więc dysponować jeszcze dodatkową gotówką. Nie wszystkie zaś wydatki można traktować jako związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bytowych, jak np. na usługę telewizji komercyjnej, internet i telefon, które tylko ułatwiają i uprzyjemniają codzienne funkcjonowanie, ale nie decydują o bytowaniu człowieka. Przedstawione okoliczności pozostawiają wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawczyni i jej zdolności płatniczych. Zarazem wyniki analizy złożonych oświadczeń i dokumentów pozwalają przyjąć, że jest ona w stanie bez jakiegokolwiek uszczerbku w podstawowym utrzymaniu rodziny ponieść koszty inicjowanego postępowania, w tym uiścić tytułem wpisu 100 zł, a jeśli uzna za potrzebny udział w sprawie zawodowego pełnomocnika z wyboru - również jego wynagrodzenie. Należy do tego dodać, że prawo pomocy nie może być wykorzystywane do ochrony prywatnego majątku, ponieważ jest instytucją mającą na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom realnie ubogim, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i środków nie są w stanie podołać obowiązkowi określonemu w art. 199 Ppsa, tj. pokrycia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w nim. Do czasu posiadania zdolności płatniczych należy wywiązać się z niego samodzielnie. Prywatne zobowiązania nie korzystają zaś z pierwszeństwa zaspokojenia przed obowiązkiem ponoszenia należności publicznoprawnych, jeżeli nie służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, ale okoliczności tych wnioskodawczyni w pełni nie wykazała. Z podanych względów, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.