I SA/Rz 595/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006r. - p o s t a n a w i a - 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący S. O. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest rencistą z tytułu czego uzyskuje dochód w wysokości około 720zł miesięcznie. Z racji podeszłego wieku (79 lat) cierpi na liczne schorzenia. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 70m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,59ha. Istota instytucji prawa pomocy, uregulowanej w przepisach art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.) wyraża się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony postępowania od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych pełnomocników (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym zaś, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Owo częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ich ułamkowej części albo ich określonej kwoty pieniężnej. Uwzględniając okoliczności wskazane w uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie przemawia trudna sytuacja materialna skarżącego. Oceniając przedstawione przez niego okoliczności a w szczególności wysokość uzyskiwanych dochodów (720zł) uznano, iż przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie będzie adekwatne do sytuacji w jakiej się znajduje. Odnośnie ustanowienia zawodowego pełnomocnika - adwokata należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku reprezentowania strony przez zawodowego pełnomocnika. Jedynie przepis art. 175 § 1 p.p.s.a. zawiera wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Oznacza to, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym strona może występować sama. Takie rozwiązanie skutkuje minimalizacją ponoszonych przez nią kosztów, ograniczając je do kosztów ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną. Wskazać również trzeba, że gwarancję nienaruszalności praw strony stanowi art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jednocześnie Sąd poucza o treści art. 249 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.