I SA/Rz 604/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Tomasz Smoleń / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2013r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie restrukturyzacji należności celnych - oddala skargę- I SA/Rz 604/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2013r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2012r. umarzającego postępowanie w sprawie restrukturyzacji należności objętych wnioskiem z dnia 14 listopada 2002r. Z akt sprawy wynika, że M.H. wnioskiem o restrukturyzację należności celnych z dnia 15 listopada 2002r. objął należności wynikające z dziesięciu decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego. Z uwagi na złożenie odwołań od w/w decyzji należności w nich określone stały się należnościami spornymi i zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 zwana dalej ustawą restrukturyzacyjną) postępowanie restrukturyzacyjne uległo zawieszeniu. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2009r. podjęto zawieszone postępowanie i decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. Naczelnik Urzędu Celnego umorzył postępowanie. W wyniku odwołania od tej decyzji, w trybie autokontroli Naczelnik Urzędu Celnego uchylił wyżej wskazane postanowienie i akcyzę gdyż nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania. W oparciu o pismo Izby Celnej organ I instancji ustalił, że w dziesięciu sprawach objętych wnioskiem o restrukturyzację rozstrzygnięcia organów celnych zostały wyrokami NSA uchylone i przestały być należnościami spornymi. Należność w kwocie 333.589 zł (poz. 2 zał. 2 do wniosku) pozostała w obrocie prawnym. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego podjął zawieszone postępowanie restrukturyzacyjne, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. znak [...] umorzył postępowanie z uwagi na bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wskazał, że nie istnieją podstawy prawne umożliwiające wydanie decyzji merytorycznej o warunkach restrukturyzacji i postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 14 listopada 2002r. stało się bezprzedmiotowe. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] maja 2012r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ celny I instancji z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie należności wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego znak [...] z dnia [...] stycznia 2002r. oraz trybu załatwienia złożonego wniosku po zmianie przepisów proceduralnych dotyczących jego rozpatrywania. W ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wyjaśnił brak należności wynikających z wyżej wskazanej decyzji Dyrektora Izby Celnej i decyzją z dnia [...] października 2012r. znak [...] umorzył postępowanie uznając, że postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 15 listopada 2002r. zostało wszczęte w ramach pomocy uregulowanej ustawą restrukturyzacyjną, która obowiązywała do czasu obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 września 2006r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania małym i średnim przedsiębiorcom pomocy publicznej na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych tj. do dnia 9 października 2009r. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Rozpoznając odwołanie organ II instancji ustalił istnienie niezapłaconych należności wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego znak [...] z dnia [[...] sierpnia 2001r. Jednocześnie w oparciu o informacje uzyskane od pełnomocnika Skarżącego ustalił, że wniosek z dnia 14 listopada 2002r. w pierwszej kolejności należy rozpoznać z uwzględnieniem przepisów właściwych dla pomocy "de minimis". Ze względu na niejednoznaczne określenie przez Skarżącego trybu rozpoznania wniosku o restrukturyzację ponownie wezwano go do sprecyzowania żądania. Pismem z dnia 28 marca 2013r. Skarżący wniósł o rozpatrzenie wniosku jako indywidualną pomoc na restrukturyzację. Decyzją z dnia [...] maja 2013r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2012r. znak [...]. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył M.H. w której zarzucił organom celnym naruszenie prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik postępowania, a to: 1. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (zwana dalej Op) poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem prawa - art. 233 § 2 Op wyrażającym się w niewypełnieniem przez organ I instancji dyspozycji Dyrektora Izby Celnej zawartych w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], podczas gdy prawidłowym orzeczeniem sprawy do ponownego rozpoznania jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania; 2. art. 121 § 1 Op tj. zasady zaufania organów publicznych do obywateli poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego wydanego z pominięciem wskazań co do dalszego postępowania zawartych w decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 3. art. 208 § 1 Op w zw. z art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287, ze zm.) poprzez bezpodstawne stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w sprawie i tym samym nieuprawnione umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Skarżący złożył w dniu15 listopada 2002r. wniosek do Naczelnika Urzędu Celnego o restrukturyzację należności celnych. Należności te wynikały z dziesięciu decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego. Ze względu na toczący się spór, co do merytorycznej prawidłowości określenia wysokości należności wynikających z wyżej wskazanych decyzji, postępowanie restrukturyzacyjne zostało zawieszone. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego ostatecznie podjął zawieszone postępowanie restrukturyzacyjne, ustalając jednocześnie, że dotyczy ono jedynie należności wynikającej z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2002r. znak [...]. Przedstawiony wyżej przebieg zdarzeń wskazuje, że pomiędzy złożeniem przez Skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, a podjęciem zawieszonego postępowania doszło do ważnej zmiany w systemie prawa Rzeczypospolitej Polskiej w związku z akcesją Polski - do Wspólnoty Europejskiej w dniu 1 maja 2004r. W niniejszej sprawie najistotniejszy jest fakt, że wniosek o restrukturyzację należności objętych wnioskiem nie został rozstrzygnięty przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Ustawa o restrukturyzacji nie została uchylona i nadal obowiązuje jednakże od 1 maja 2004r. Polska musi udzielać pomocy zgodnie z przepisami wspólnotowymi. Zgodnie z art. 107 ust 1 TFUE (dawny art. 87 TWE) wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Art. 107 ust. 2-3 TFUE określa, jaka pomoc może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Z kolei art. 108 TFUE stanowi, że Komisja Europejska powinna być informowana (w czasie odpowiednim dla przedstawienia swoich uwag) o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. 2007r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) reguluje pomoc publiczną w Polsce. Zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, ustanowić programy pomocowe w zakresie pomocy publicznej udzielonej na podstawie ustaw odrębnych, uwzględniając w szczególności potrzeby rozwoju gospodarki oraz konieczność zapewnienia zgodności tej pomocy ze wspólnym rynkiem. Na podstawie tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 5 września 2006r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania małym i średnim przedsiębiorcom pomocy publicznej na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych (Dz.U. Nr 169 poz. 1202). Stosownie do treści § 1 ust. 1 rozporządzenie to określa kryteria oraz sposób i szczegółowe warunki udzielania pomocy na restrukturyzację na podstawie art. 18 i 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców małym i średnim przedsiębiorcom znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej, których stosowanie zwalnia z obowiązku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu tej pomocy. Jednakże zgodnie z § 14 rozporządzenia, pomoc na restrukturyzację należności, na warunkach w nim określonych mogą być udzielone do dnia 9 października 2009 r. Podkreślić należy, że w sprawie nie można mówić o przyrzeczeniu objęcia spornych zaległości restrukturyzacją, gdyż nie została wydana decyzja o warunkach restrukturyzacji. Jak wyżej wskazano wniosek o restrukturyzację należności celnych z dnia 15 listopada 2002r. wynikał z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Z uwagi na merytoryczny spór co do prawidłowości określenia wysokości należności. Ze względu na ten spór stosownie do brzmienia art. 15 ustawy o restrukturyzacji postępowanie w sprawie restrukturyzacji uległo zawieszeniu do dnia zakończenia sporu prawomocną decyzją albo do dnia wycofania wniosku, odwołania lub skargi. To spowodowało, że wniosek Skarżącego o restrukturyzację spornych zaległości nie mógł być merytorycznie rozpoznany. Okoliczność ta nie obciąża organów celnych albowiem podjęcie zawiedzonego postępowania mogło nastąpić dopiero gdy należności objęte wnioskiem, przestały być należnościami spornymi co w rezultacie doprowadziło do podjęcia zawieszonego postępowania restrukturyzacyjnego postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011r. Należy wskazać, że postępowanie prowadzi się według przepisów obowiązujących w dacie dokonania czynności, za wyjątkiem przypadków, gdy w przepisach przejściowych zastrzeżono stosowanie przepisów poprzednio obowiązujących. Inne zasady obowiązują w przypadku zmiany prawa materialnego, wówczas do oceny stanu faktycznego stosuje się przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia danego zdarzenia. Zmiana przepisów postępowania powoduje konieczność stosowania przepisów aktualnie obowiązujących, a zmiana prawa materialnego powoduje, że dla oceny czy dane zdarzenie podlega regulacji, stosuje się przepisy z daty zaistnienia tego zdarzenia. Ewentualne skutki mogą być wyznaczone, na mocy przepisów przejściowych, przez przepisy z innej daty (wyrok NSA z 1 października 2009r. sygn. akt II FSK 643/09). W chwili obecnej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie została uchylona i nadal obowiązuje. Jednak może ona mieć jeszcze zastosowanie do przypadków, w których zostały wydane decyzje o warunkach restrukturyzacji, a postępowanie restrukturyzacyjne nie zostało zakończone. W rozpoznawanej sprawie, ze względu na toczący się spór w zakresie zobowiązań celnych do 9 grudnia 2011r., decyzja o warunkach restrukturyzacji nie została wydana. Przy zmienionych warunkach w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, obecnie organy nie mogą wydać decyzji merytorycznej o warunkach restrukturyzacji w oparciu o ustawę z 30 sierpnia 2002r. Dlatego też jako prawidłowe należy ocenić formalne rozstrzygnięcie sprawy jakim jest umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 208 § 1 Op. Zgodnie z art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji do należności celnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie należności podatkowych, celnych i wypłat z zysku. W myśl art. 208 § 1 Op gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W jednolitym orzecznictwie przyjmowany jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania, a tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Rozstrzygnięcie takie formalnie kończy postępowanie bez jego merytorycznego rozpoznania. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 Op poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 233 § 2 poprzez jego niezastosowanie. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik Urzędu Celnego nie zwrócił się do Skarżącego z odrębnym pismem w celu wyjaśnienia w jakim trybie zamierza on ubiegać się o restrukturyzację w zmienionym kontekście prawnym i po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania. Jednak informacja o jaką pomoc Skarżący może się ubiegać w świetle obecnie obowiązujących przepisów zawarta została w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 października 2012r. Wszelkie wątpliwości dotyczące zawnioskowanej przez Skarżącego pomocy publicznej zostały wyjaśnione w postępowaniu odwoławczym gdzie został pouczony o obowiązujących przepisach i konieczności wszczęcia procedury ratyfikacyjnej. W trakcie tego postępowania Strona nie podjęła żadnych stosownych działań. Wobec bierności Skarżącego w tym adresie rozstrzygnięcie organów należy uznać za prawidłowe. Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego czy też przepisów procedury w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.