I SA/Rz 607/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2013r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2013 rok - oddala skargę- I SA/Rz 607/13 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 1.777 zł, W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm. – dalej upr) oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm. – dalej upol). Jak wnika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], Prezydent Miasta ustalił R.G. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości w kwocie 1.777,00 zł. Podatek rolny w kwocie 25,74 zł ustalono od gruntów o pow. 0,0858 ha, natomiast podatek od nieruchomości w kwocie 1.750,90 zł ustalono od gruntów o pow. 1.463 m2, od budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 73,00 m2 oraz budynków pozostałych o pow. użytkowej 255,69 m2. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji stwierdził, iż wysokość łącznego zobowiązania podatkowego ustalono na podstawie danych otrzymanych z ewidencji gruntów i budynków, złożonego wykazu nieruchomości, informacji o stanie posiadania i sposobie użytkowania oraz zgodnie z obowiązującymi stawkami. Od powyższej decyzji odwołanie złożył R.G.. W uzasadnieniu powołał się na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody K. z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 1998 r. nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na modernizację, rozbudowę i adaptację budynku gospodarczego z ubojnią na masarnię i ubojnię oraz przebudowę linii napowietrznej NN na działce nr [...] położonej w K. przy ul. K. R.G. podniósł, że wskutek wydania ww. decyzji budynki zostały wyłączone z użytkowania i znajdują się w tzw. "niebycie prawnym". Podatnik uznał więc, że niesłusznie został naliczony od nich podatek od nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, jak również norm postępowania podatkowego, gdyż organ I instancji dokonał weryfikacji danych zawartych w złożonej przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych i na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ustalił podmiot zobowiązany do uiszczenia podatku, przedmioty opodatkowania oraz zastosował odpowiednie stawki. Nie budzi wątpliwości w sprawie opodatkowanie podatkiem rolnym gruntów stanowiących użytki rolne o pow. 0,0858 ha (stanowiących według zapisów ewidencji gruntów własność R.G.). Grunty te sklasyfikowane są w ewidencji gruntów jako "PsIII" a powierzchnia ustalona na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów nie jest kwestionowana przez podatnika. Zdaniem Kolegium nie ulega wątpliwości, iż podatnik jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. użytkowej 73 m2, budynku przemysłowego byłej masarni i ubojni o łącznej pow. użytkowej 255,69 m2 oraz gruntów sklasyfikowanych w ewidencji jako tereny mieszkaniowe - "B" o łącznej pow. 1.463 m2. Powierzchnie gruntów odpowiadają danym zawartym w ewidencji gruntów a powierzchnie budynków zgodne są z danymi zadeklarowanymi przez samego podatnika w złożonej informacji o nieruchomościach IPN-1. Podatnik nie kwestionował opodatkowania budynku mieszkalnego oraz gruntów sklasyfikowanych jako "B". Kolegium za prawidłowe uznało opodatkowanie podatkiem od nieruchomości posiadanych przez podatnika gruntów sklasyfikowanych jako "B" oraz budynku mieszkalnego. Odnośnie kwestionowanego przez podatnika opodatkowania budynku przemysłowego byłej masarni i ubojni o łącznej pow. użytkowej 255,69 m2 Kolegium wskazało, że bez wpływu na opodatkowanie budynków lub ich części pozostaje fakt oddania ich do użytku bądź sposób faktycznego wykorzystywania. Opodatkowanie uzasadnia sam fakt posiadania przez dany budynek dachu, ścian i fundamentów. W ocenie Kolegium budynek R.G. spełnia powyższe kryteria jest więc budynkiem w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium podniosło, że fakt wydania decyzji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2006 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody K. i Prezydenta Miasta w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na modernizację, rozbudowę i adaptację budynku gospodarczego z ubojnią na masarnię i ubojnię, na którą powołuje się podatnik, pozostaje bez wpływu na opodatkowanie tego budynku podatkiem od nieruchomości. Budowa budynków podatnika została zakończona zatem powstał obowiązek podatkowy. Organ I instancji prawidłowo opodatkował podatkiem od nieruchomości ten budynek jako budynek "pozostały", który w ewidencji budynków jest sklasyfikowany jako przemysłowy. Skoro R.G. nie jest już przedsiębiorcą, zasadnym było opodatkowanie budynku według niższych stawek, przewidzianych dla budynków pozostałych. W skardze złożonej do tutejszego Sądu R.G. zawarł żądanie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący w uzasadnieniu zakwestionował fakt opodatkowania budynku przemysłowego byłej masarni i ubojni o łącznej powierzchni 255,69 m2. Jego zdaniem organ podatkowy nie uwzględnił powodów, dla których Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Wojewody K. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na modernizację, rozbudowę i adaptację budynku gospodarczego na masarnię i ubojnię oraz przebudowę linii napowietrznej NN. Przyczyną unieważnienia ww. decyzji Wojewody K. było rażące naruszenie prawa przejawiające się w niesprawdzeniu zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami techniczno – budowlanymi. Wbrew twierdzeniu organu podatkowego nie zmieniła się powierzchnia użytkowa gruntu czy też budynku, lecz status prawny budynku. Skarżący powtórzył, że budynek objęty decyzją o stwierdzeniu nieważności pozostaje "w niebycie prawnym", gdyż nie posiada żadnych dokumentów, na podstawie których powinien on istnieć. Zdaniem skarżącego to Prezydent Miasta powinien był w celu wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego poinformować organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków o zmianie stanu prawnego w zakresie przedmiotowego budynku. W ocenie skarżącego, Kolegium, powołując się na definicję budynku w Prawie budowlanym pominęło wymóg zawarty w tej ustawie, odnoszący się do odpowiednich zezwoleń i dokumentów, jakie musi posiadać obiekt budowlany by nie był samowolą budowlaną. Skarżący wskazał, że na skutek wydania przez Prezydenta Miasta i Wojewody K. decyzji następnie unieważnionych, nie może prowadzić działalności gospodarczej a budynki niezbędne do jej prowadzenia nie mogą być wykorzystywane. W konsekwencji skarżący musiał zlikwidować zakład zatrudniający do 30 osób, który stanowił jego jedyne źródło utrzymania, przez co stracił dorobek swojego życia. W takiej sytuacji skarżący uznał, że nie powinien płacić podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego , ani materialnego. Organy podatkowe trafnie uznały ,że przedmiotowa nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Nie budzą w niniejszej sprawie wątpliwości okoliczności faktyczne związane z wzniesieniem budynku przez podatnika , a następnie z postępowaniami jakie się toczyły przed organami nadzoru budowlanego. Nie jest więc kwestionowane ,że skarżący posiadał w czasie wznoszenia budynku ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, jak również to ,że następnie została stwierdzona nieważność tej decyzji z uwagi na fakt rażącego naruszenia prawa. Aktualnie nie istnieje żadna decyzja stosownych organów legitymizująca wzniesienie tegoż budynku. Okoliczność, że decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona nie jest jednak podstawą do nieopodatkowania budynku podatkiem od nieruchomości. Podatki określone w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, w tym podatek od nieruchomości mają charakter podatków majątkowych . Przyczyną ich wymiaru jest posiadanie przez podatnika określonego majątku , w tym konkretnym przypadku gruntu wraz z wzniesionym na nim budynkiem. Podstawa wymiaru podatku są więc okoliczności faktyczne związane z tymi opisanymi w art. 3 ust.1 tej ustawy, a więc bycie właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub co najmniej posiadaczem (także bez tytułu prawnego) nieruchomości. Na mocy tej ustawy każdy, kto w określonej formie prawnej sprawuje władztwo nad nieruchomością jest zobowiązany do zapłaty podatku. Władztwo to może, jak już wskazano wynikać z określonego prawa , ale może być tez związane z wykonywaniem czynności faktycznych posiadania nieruchomości, które to posiadanie w określonych sytuacjach również stanowi podstawą powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Do przyjęcia spełnienia warunku powstania obowiązku podatkowego nie będzie przy tym istotne czy budynek został zbudowany zgodnie i na podstawie stosownych decyzji, lecz to czy podatnikowi do budynku przysługuje określony tytuł prawny, czy też po prostu nim włada jako posiadacz samoistny lub ( w określonych sytuacjach ) zależny. Skoro ustawodawca zdecydował się na objęcie tym podatkiem posiadaczy nieruchomości , które to posiadanie polega jedynie na wykonywaniu władztwa nad rzeczą bez badania uprawnień posiadacza do takiego władania , to tym bardziej nieuprawnione będzie badanie w jakich okolicznościach prawnych został wzniesiony budynek , jeżeli posiadacz nim włada. Podatnikiem może być nawet osoba władająca bez tytułu prawnego. Dlatego też sam fakt ,że stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku nie skutkuje uchyleniem obowiązku podatkowego. Stan prawny nieruchomości budynkowej , poza zakresem okoliczności istotnych z uwagi na przesłanki art. 3 ust. 1 upol nie będzie miał znaczenia dla istnienia obowiązku podatkowego. Stanowisko to znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 2 ust.1 pkt 2 upol stanowiącym , że przedmiotem opodatkowania jest budynek. Pojęcie budynku zdefiniowane zostało natomiast w 1a ust. 1 pkt 1 upol , który stanowi ,że budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Jeżeli więc obiekt budowlany spełnia te wymogi , to należy uznać go za budynek, a zatem stanowi on przedmiot opodatkowania. Nie mają znaczenia okoliczności prawne jego powstania. Przepis nie wprowadza bowiem żadnych warunków dotyczących jego zbudowania. Trudno sobie nawet wyobrazić sytuacje w których organy musiały by badać okoliczności postawienia budynków w zamierzchłej przeszłości , aby wykazać że są one postawione zgodnie z prawem. Do okoliczności faktycznych związanych z powstaniem budynku jako przedmiotu opodatkowania odnosi się także przepis art.6 ust. 3 upol przewidujący moment powstania obowiązku podatkowego. Wiąże on go z chwilą zakończenia budowy lub chwila rozpoczęcia użytkowania budynku przed jego ostatecznym wykończeniem. Oba wiec przewidziane przez ten przepis momenty powstania obowiązku podatkowego wiążą się z funkcja użytkową budynku – możliwością wykorzystywania go , a nie z formalnymi okolicznościami zakończenia budowy w sensie prawnym. Obowiązek podatkowy powstaje w chwili gdy budynek uzyskuje cechy umożliwiające jego eksploatację , a więc staje się on mieniem używanym przez podatnika lub do używania się nadającym. Chodzi o fizyczne z niego korzystanie. Przyjmuje się m, co prawda w literaturze ,że zakończenie budowy to moment uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub zgłoszenia zakończenia budowy do właściwego organu nadzoru budowlanego, jednak co także jest podkreślane, złożenie zawiadomienia o zakończeniu budowy nie jest konieczne do uznania ,że budowa została zakończona. Jeżeli zostały wypełnione warunki do złożenia zawiadomienia o zakończeniu budowy, lecz inwestor takiego zawiadomienia nie składa , to również należy uznać, że do zakończenia budowy doszło. Do zakończenia budowy dochodzi wówczas, gdy spełnione są warunki techniczne budynku jakie przewiduje w art. 51 ust. 1 i 2 ustawa prawo budowlane. (tak też Wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 1996 r., SA/Wr 2735/95, Prok. i Pr.-wkł. 1997, nr 6, poz. 49.). Faktyczne zakończenie budowy, lub faktyczne rozpoczęcie korzystania z części budynku , przed zakończeniem budowy całości jest zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego (w określonym przez upol czasie), jeżeli nie złożono powyżej wskazanych dokumentów. Takie unormowanie w ustawie momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku wybudowania nowego budynku, a więc powiązanie go z zaistnieniem pewnych faktów , a nie dokonaniem pewnych czynności prawnych ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej bowiem podatnik przeprowadziwszy proces budowy zakończył ja i rozpoczął użytkowanie budowy i w ten sposób doszło do aktualizacji obowiązku podatkowego. Późniejsze uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie ma znaczenia, bowiem nie powoduje, aby użytkowany obiekt utracił przez to cechy budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 . Wygaśniecie obowiązku podatkowego może nastąpić jedynie w sytuacji, gdyby przedmiotowy budynek utracił cechy określone w tym przepisie, a więc doszłoby do wyburzenia dachu, ścian czy tez fundamentów. Dopóki jednak posiada on cechy budynku, wydane decyzje nie mogą mieć wpływu na istnienie obowiązku podatkowego, gdyż jak wskazano moment powstania i wygaśnięcia obowiązku podatkowego wiąże się z okolicznościami o charakterze faktycznym, nie zaś prawnym. W tej sytuacji Sąd skargę oddalił w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).