I SA/Rz 610/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok oddala skargę. I SA/Rz 610/17 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Agencji) z dnia [...] marca 2017r., nr [...], odmawiającą przyznania J. S. (dalej: beneficjent/skarżący) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok. Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że beneficjent złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie (płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska) oraz płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych. W przedmiotowym wniosku beneficjent zadeklarował działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie o łącznej powierzchni 2,03 ha oraz do płatności związanej do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych o łącznej powierzchni 0,39 ha, w tym: działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr 246 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,29 ha, działkę rolną B położoną na działce ewidencyjnej nr 270 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,39 h, działkę rolną C położoną na działce ewidencyjnej nr 278 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,25 ha oraz działkę rolną D położoną na działce ewidencyjnej nr 286 o zadeklarowanej we wniosku pow. 1,10 ha. Do wniosku beneficjent dołączył załączniki graficzne na których zaznaczył granice zadeklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych. W wyniku przeprowadzonej w dniu 13 sierpnia 2016r. w gospodarstwie beneficjanta kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, nie stwierdzono nieprawidłowości odnośnie poszczególnych działek rolnych. Na podstawie danych uzyskanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR) Kierownik Agencji ustalił, że działki zgłoszone przez beneficjenta w przedmiotowym wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jednakże według stanu na dzień 31 maja 2016r. brak jest umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych, a ponadto beneficjent nie złożył stosownego oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego do działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku Kierownik Agencji wykluczył z jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności związanej do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych działki zgłoszone we wniosku na rok 2016 tj. działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr 246 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,29 ha, działkę rolną B położoną na działce ewidencyjnej nr 270 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,39 h, działkę rolną C położoną na działce ewidencyjnej nr 278 o zadeklarowanej we wniosku pow. 0,25 ha oraz działkę rolną D położoną na działce ewidencyjnej nr 286 o zadeklarowanej we wniosku pow. 1,10 ha a więc łącznie powierzchnię 2,03 ha. W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok, Kierownik Agencji decyzją z dnia [...] marca 2017r. odmówił przyznania beneficjentowi jednolitej płatność obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności związanej do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych. Jednocześnie w związku z niezłożeniem przez beneficjenta stosownego oświadczenia, stwierdził, że nadal uczestniczy on w systemie dla małych gospodarstw. Od decyzji Kierownika Agencji beneficjent wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że decyzja została wydana na podstawie sfałszowanych dokumentów ANR w Rzeszowie. Podniósł, że zgłoszone do płatności działki są jego własnością pozostałą po podziale gospodarstwa i przejęciu należnej części przez ANR w 1980r. Ponadto beneficjent przedłożył oświadczenie ANR w R. z dnia 24 maja 2017r. o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez beneficjenta o przyznanie płatności obszarowych do działek rolnych, których współwłaścicielem jest ANR, tj. działek ewidencyjnych nr: 286, 278 i 246. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Dyrektor Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Agencji odnośnie konieczności wykluczenia z płatności wszystkich działek objętych wnioskiem na 2016 rok o łącznej powierzchni 2,03 ha, z uwagi na niespełnienie dyspozycji art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017r, poz. 278 – dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich), zgodnie z którą, płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku ma do tej działki tytuł prawny. W przypadku rolników występujących z wnioskiem o przyznanie płatności, którzy deklarują grunty wchodzące w skład ZWRSP, a którzy nie zawarli umowy z ANR (nie są stroną umowy) istnieje obowiązek złożenia przez nich Oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP. Organ II instancji wskazał, że z danych uzyskanych przez ANR wynika, że na działki ewidencyjne nr 246, 270,278 oraz 286 zgłoszone w przedmiotowym wniosku na dzień 31 maja 2016 roku brak jest umowy z ANR. Ponadto beneficjent nie dołączył do wniosku stosownego "Oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP", zatem brak jest dokumentów potwierdzających stan posiadania (tytułu prawnego) na sporne działki. Odnosząc się do zarzutów beneficjenta Dyrektor Agencji stwierdził, że podnoszone w odwołaniu twierdzenia o własności spornych działek nie zostały przez beneficjenta wykazane stosownymi dokumentami. Natomiast przedłożone przez beneficjenta oświadczenie z dnia 24 maja 2017r. nie dotyczy roku gospodarczego 2016. Na powyższą decyzję Dyrektora Agencji J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jej wydanie, przez: - wadliwe ustalenie, że sporne działki nr 246, 270, 278 i 286 nie należą do skarżącego, w sytuacji gdy posiada on do nich prawo własności; - pominięcie oświadczenia ANR w R. o wyrażeniu zgody na zgłoszenie spornych nieruchomości do dopłat bezpośrednich, skutkujące nieuwzględnieniem tego faktu i odmową przyjęcia wniosku na rok 2017, co spowodowało szkodę na majątku skarżącego przez wydanie decyzji o zwrot środków przekazanych w formie zaliczki w 2015r. za rok 2016; - brak możliwości wypowiedzenia się na piśmie co do zebranych dowodów w sprawie i zgłoszenia żądań, gdyż osobiste stawienie się w siedzibie Agencji nie było możliwe z uwagi na stan zdrowia i wiek skarżącego; - niepoinformowanie o dwuinstancyjności postępowania po pierwszym rozstrzygnięciu i nie doręczenie decyzji. Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko Agencji dotyczące uznania, że oświadczenie ANR jest bezzasadne i dotyczy roku 2016 i 2017r. Podniósł, że ANR w R. wystąpiła z pismem z dnia 9 czerwca 2017r. do Starosty Powiatowego w M. o skorygowanie błędów ewidencji gruntów dla działek nr 246, 270, 278 i 286 oraz o uchylenie decyzji Wojewody R. przez Ministra Rolnictwa "świadczące o współwłasności". Skarżący wskazał, że nie mógł podpisać umowy dzierżawy "na swoją" własność. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na 2016r. do – wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – działek nr 246, 270, 278 i 286, z uwagi na niespełnienie, określonego w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, warunku posiadania na dzień 31 maja danego roku tytułu prawnego do ww. działek. Zdaniem organów Agencji, wykluczenie spornych działek zgłoszonych przez skarżącego do płatności bezpośrednich na 2016r., skutkujące odmową przyznania przedmiotowych płatności, było zasadne, gdyż skarżący nie przedstawił umowy z ANR na dzień 31 maja 2016r., a przedłożone przez niego oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do ww. działek nie odnosi się do 2016r. Skarżący podnosi natomiast, że jest właścicielem spornych działek, nie kwestionuje faktu, że sporne działki wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jednakże - jego zdaniem - zostały one tam wpisane bezprawnie. Według skarżącego, przedłożone przez niego oświadczenie ANR w R. z dnia 24 maja 2017r. powinno zostać przez organy uwzględnione. Powołany w wydanych decyzjach art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich stanowi, że płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Z przepisu tego wynika zatem, że w przypadku złożenia wniosku o płatności na 2016r., płatność do danej nieruchomości przysługuje gdy beneficjent dysponował do niej tytułem prawnym w dniu 31 maja 2016r. Weryfikacja danych wymaganych do przyznania spornej płatności dokonywana jest przez organy Agencji w oparciu o dane przekazywane Agencji na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz.U.2004r. Nr 10 poz. 90 ze zm.) Zgodnie z § 3a ust. 1 ww. rozporządzenia ANR, w terminie do dnia 30 maja danego roku, udostępnia z urzędu Agencji, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące: a) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego; b) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych, w tym między innymi datę nawiązania stosunku prawnego i okres, na jaki został nawiązany. W niniejszym postępowaniu Kierownik Agencji, na podstawie danych przekazanych przez ANR, ustalił, że sporne działki zgłoszone przez skarżącego do płatności bezpośrednich na 2016r. znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z powyższych danych nie wynikało natomiast, że skarżący na dzień 31 maja 2016r. posiadał tytuł prawny do spornych działek. Skarżący nie dołączył również do wniosku o płatności "Oświadczenia o posiadaniu tytułu prawnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład ZWRSP". W toku postępowania skarżący, wezwany przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do spornych działek, nie przedłożył stosownych dokumentów. Wyjaśnił jedynie, że jest właścicielem spornych działek, a "roszczenie" ANR jest bezzasadne. Następnie, po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania mu płatności, skarżący przedłożył Dyrektorowi Agencji oświadczenie ANR z dnia 24 maja 2017r. o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie płatności obszarowych do działek nr 246, 270, 278 i 286, których współwłaścicielem jest ANR. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, prawidłowo stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że przedłożone przez niego oświadczenie ANR w R. z dnia 24 maja 2017r., nie może zostać uwzględnione jako dokument stwierdzający jego tytułu prawny do spornych działek na dzień 31 maja 2016r., gdyż nie dotyczy ono stanowiących przedmiot niniejszego postępowania płatności na 2016 rok. W konsekwencji, w ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów Agencji, że w odniesieniu do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa warunkiem koniecznym przyznania płatności jest posiadanie na dzień 31 maja danego roku tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności na ten rok – takiego zaś tytułu skarżący, według faktów znanych organom z urzędu, nie posiadał, a ponadto w toku postępowania nie przedłożył – pomimo wezwania organów - tytułu prawnego na dzień 31 maja 2016r. do spornych gruntów. Zasadnie zatem odmówiono mu przyznania do nich płatności na 2016 rok. Bezzasadne są zarzuty skarżącego odnośnie braku pouczenia go o dwuinstancyjności postępowania przed organami Agencji i nieotrzymania decyzji organu I instancji, gdyż jak wynika z akt sprawy, skarżący osobiście odebrał skierowaną do niego decyzję Kierownika Agencji, która zawierała pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Dyrektora Agencji. Z uprawnienia do wniesienia odwołania skarżący skorzystał w piśmie z dnia 23 kwietnia 2017r. Z akt sprawy wynika również, że skarżący został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Jeżeli natomiast - jak podnosi skarżący – osobiste stawienie się w Agencji celem złożenia wyjaśnień nie było możliwe, skarżący powinien poinformować o tym fakcie Agencję i złożyć wyjaśnienia na piśmie. Natomiast zarzuty odnoszące się do wniosku o przyznanie płatności na 2017r. nie mogą zostać uwzględnione, gdyż nie dotyczą płatności za 2017r. będących przedmiotem zaskarżonej decyzji. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. W postępowaniu przed Sądem skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego. Pełnomocnik skarżącego składając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1715 ze zm.), nie złożył stosownego oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Oświadczenie to jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a jego brak wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie przez pełnomocnika prawa do wynagrodzenia (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008r., sygn. akt I OZ 390/08 i z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 615/08, dost. CBOiS). Z przedstawionych względów, Sąd nie zasądził na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.