I SA/Rz 612/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi Z. B. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które wydano w następujących okolicznościach: W dniu [...] sierpnia 2016 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny z/s w Warszawie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do wykonania w drodze egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, po czym organ egzekucyjny dokonał zajęcia wypłacanego zobowiązanemu świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W podaniu z dnia [...] lutego 2017 r. Z. B. wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc, że samochód, z którym wiąże się dochodzona przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny należność, nie jest jego własnością, lecz obywatela Ukrainy i samochód znajduje się na Ukrainie. Nie miał więc obowiązku wykupowania policy OC na ten pojazd. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postepowania egzekucyjnego uznając, że nie ziściły się przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1201; aktualnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1201) dalej określanej skrótem: "u.p.e.a.". Nie stwierdzono okoliczności, które świadczyłyby o trwałej niemożności lub niecelowości prowadzenia egzekucji. W zażaleniu Z. B. podniósł, że współwłaścicielem samochodu [...] jest obywatel Ukrainy, który użytkuje ten pojazd, a zatem to on powinien pokrywać koszty ubezpieczenia auta. Opisanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, uznając je za zgodne z prawem. Organ odwoławczy podkreślił, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zrealizowania przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, poprzez pokrycie należności głównej wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Następnie podał, że rozpoznanie wniosku zobowiązanego wymagało ustalenia, czy dochodzone od niego należności z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy OC nie istniały, jako że podnosił on, że dochodzony obowiązek nie istnieje. Powołując się na art. 29 § 1 u.p.e.a. organ stwierdził, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie jest zatem uprawniony do oceny, czy dochodzony obowiązek istnieje. Przed przystąpieniem do egzekucji powinien tylko zbadać, czy egzekucja obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest dopuszczalna, a także, czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie mógł samodzielnie orzec o nieistnieniu dochodzonego obowiązku. Stąd prawidłowo wystąpił w tej sprawie o zajęcie stanowiska przez wierzyciela, który w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. potwierdził, że dochodzony obowiązek istnieje. Organ egzekucyjny nie mógł więc przyjąć odmiennego stanowiska. W skardze Z. B. ponowił zarzuty i zastrzeżenia względem prowadzonej egzekucji. Podkreślił, że skoro pojazd znajduje się na Ukrainie, nie wjeżdża do Polski, został skasowany za granicą, to nie powinien istnieć obowiązek opłacania za niego składki OC. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a kontrolowane postanowienia okazały się zgodne z prawem. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) określanej dalej skrótem "p.p.s.a.". Zgodnie z nim, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadkach określonych w art. 145 w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia zaskarżonego postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego lub stwierdzenia jego nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności postanowienia wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Okoliczności takich w kontrolowanej sprawie jednak nie stwierdzono. Zaskarżone postanowienia wydane zostały w toku postępowania egzekucyjnego związanego z egzekwowaną od skarżącego (zobowiązanego) należnością na wniosek wierzyciela - Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Z. B. zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania twierdząc, że samochód, z którym wiąże się dochodzona należność, nie jest jego własnością. Jego współwłaścicielem jest obywatel Ukrainy, pojazd znajduje się na Ukrainie, nie wjeżdża do Polski, tam został skasowany. Nie miał więc obowiązku wykupowania policy OC na ten pojazd. Organ egzekucyjny uznał, że okoliczności wskazane we wniosku nie mogły stanowić podstawy do umorzenia egzekucji administracyjnej, obligatoryjnej ani fakultatywnej, określonych w art. 59 u.p.e.a. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że wierzyciel potwierdził istnienie egzekwowanego obowiązku, a zatem nie było możliwe przyjęcie odmiennego stanowiska, jako że wykraczałoby to poza kompetencje organu egzekucyjnego. Analiza akt sprawy przez pryzmat stanowiska skarżącego wykazała prawidłowość, tj. zgodność z prawem (legalność), zaskarżonych postanowień organów egzekucyjnych. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd administracyjny orzeka tylko w granicach danej sprawy, a tę w toku egzekucji administracyjnej zakreśliło żądanie skarżącego (zobowiązanego) dotyczące umorzenia egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne w administracji służy przymusowemu doprowadzeniu do wykonania obowiązków wynikających z tytułów określonych w art. 2 u.p.e.a. Zadaniem wierzyciela jest żądanie od zobowiązanego wykonania określonego obowiązku (art. 1 § 1, art. 1a § pkt 13, art. 5 § 1, art. 15 § 1 u.p.e.a.), a w razie uchylania się przez niego od jego wykonania podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zakończenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w ściśle przewidzianych w ustawie przypadkach, w szczególności określonych w przepisach Działu I - rozdziału 4 u.p.e.a. zatytułowanym "Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego". W sprawie umorzenia organ egzekucyjny wydaje postanowienie, także na żądanie zobowiązanego, stosownie do art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a., na które służy zażalenie. Umorzenie postępowania oznacza rezygnację z osiągnięcia jego rezultatu (wyegzekwowania określonego obowiązku) w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji albo niecelowości jej prowadzenia. Właściwe w sprawie organy zgłoszone przez zobowiązanego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego rozpoznały przez pryzmat przepisów zawartych w art. 59 u.p.e.a. Uznały, że podstaw takich jednak nie ma, a wierzyciel potwierdził aktualność egzekwowanego świadczenia. Nie stwierdzono przede wszystkim przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo że obowiązek nie istniał. Nie ulega wątpliwości, że zadanie organu egzekucyjnego wyznaczone przepisami u.p.e.a. polega przede wszystkim na egzekwowaniu należności objętej tytułem wykonawczym. Organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a bada jedynie z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym poprawność tytułu wykonawczego, jak tego wymaga art. 29 § 1 u.p.e.a. Powinien jednak uwzględniać przeszkody w prowadzeniu egzekucji, świadczące o jej niedopuszczalności lub niecelowości, określone w przepisach art. 59 u.p.e.a. Dysponując stanowiskiem wierzyciela (pismo z dnia 12 kwietnia 2017 r.) o wymagalności egzekwowanej należności pieniężnej określonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2060), organ egzekucyjny nie mógł postąpić wbrew jego treści i uwzględnić żądania zobowiązanego (skarżącego). W myśl zaś art. 91 ust. 1 ww. ustawy z dnia 22 maja 2003 r., do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Z kolei, zgodnie z ust. 2 tego artykułu, egzekucję, o której mowa w ust. 1, stosuje się, jeżeli: 1) należność z tytułu opłaty wynika z wezwania do zapłaty, o którym mowa w art. 90 ust. 1, w stosunku do którego zobowiązany nie wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, zgodnie z art. 10 ust. 2, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, albo 2) sąd ustalił prawomocnym orzeczeniem istnienie obowiązku ubezpieczenia. Rację przyznać należy zatem Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, że w przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, dysponując oświadczeniem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o wymagalności dochodzonej należności, nie było podstaw do umorzenia egzekucji administracyjnej. Poczyniono w tej kwestii dostateczne ustalenia faktyczne, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, które upewniły Naczelnika Urzędu Skarbowego o wymagalności i aktualności egzekwowanego obowiązku, a to pod kątem przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Kwestionowanie natomiast istnienia egzekwowanego obowiązku powinno odbyć się przede wszystkim poprzez wniesienie w przepisanym terminie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a., po otrzymaniu tytułu wykonawczego i zgodnie z zawartym w nim pouczeniem o treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a wcześniej - na zasadach określonych w art. 90 ust. 4 w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, przed sądem powszechnym. Tak więc podnoszonych przez skarżącego argumentów nie sposób było uwzględnić na obecnym etapie postępowania, skoro nie zakwestionował on wcześniej dochodzonej aktualnie należności. W niniejszym postępowaniu sądowym Sąd uprawniony był tylko do zbadania, czy organy zgodnie z prawem oceniły żądanie zobowiązanego (skarżącego). Na marginesie tylko, ponieważ zagadnienie to wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy, Sąd zwraca uwagę skarżącego, że w myśl art. 2 § 3 u.p.e.a., poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd. Przepis ten powinien więc mieć dla niego istotne znaczenie z uwagi na cytowane wyżej regulacje ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w szczególności art. 90 ust. 4 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. Z podanych względów skargę oceniono jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.