I SA/Rz 617/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 2 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. U. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i trójką dzieci oraz swoją matką. Podała, iż źródło utrzymania rodziny stanowi emerytura otrzymywana przez jej matkę w wysokości 1.200zł oraz zasiłek rodzinny otrzymywany przez skarżącą w wysokości 170zł. Skarżąca nie posiada żadnych cennych przedmiotów ani oszczędności. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako: p.p.s.a. referendarz sądowy, pismem z dnia 16 czerwca 2009r., wezwał do złożenia przez skarżącą dodatkowego oświadczenia w zakresie sytuacji majątkowej i przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację, na którą się powołuje tj. aktualnego zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o statusie bezrobotnego W. U., podania czy pełnoletnia córka posiada własne źródło utrzymania, wskazania dokładnej wysokości pobieranych świadczeń z zabezpieczenia społecznego, podania majątku dzieci. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009r. sygn. akt I SA/Rz 617/09, odmówił J. U. przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej, kwestionując zasadność wydanego postanowienia, wniósł sprzeciw w którym podkreślił, iż w jego ocenie skarżąca wykazała, iż nie ma możliwości uiszczenia ciążących na niej kosztów sądowych. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 p.p.s.a. - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Oznacza to, że Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić. Druga z przytoczonych sytuacji może mieć miejsce na przykład wtedy, gdy oświadczenie zawiera sprzeczne informacje, nielogiczne wnioski, bądź też, gdy mimo wezwania Sądu, strona wniosku nie uzupełniła. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości budzi w szczególności sytuacja finansowa córki skarżącej oraz jej męża. Skarżąca pomimo wezwania o uzupełnienie wniosku w tym zakresie nie podała stosownych informacji stosownie do żądania zawartego w piśmie referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2009r. Skarżąca nie udzieliła także odpowiedzi odnośnie innych danych, o uzupełnienie których zwracano się w powołanym piśmie. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej członków rodziny skarżącej mają o tyle znaczenie iż, członkowie rodziny mają obowiązek wzajemnej pomocy w razie takiej potrzeby. Jedną z form takiej pomocy może być właśnie pomoc w uiszczeniu kosztów postępowania sądowego. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006r. Sygn. akt GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8. Wypada także podkreślić, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, chociaż ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżąca nie przedłożyła nowych dowodów, które wyjaśniałby przedstawione wątpliwości. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro zatem przedstawiła ona dane niepełne, bądź ze sobą sprzeczne, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Jest zasadą, że do wniosku strony można przychylić się tylko wówczas, gdy przedstawi ona swoją sytuację majątkową oraz rodzinną w sposób wyczerpujący, logiczny i wiarygodny. W niniejszej sprawie, z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności należało uznać, iż skarżąca nie spełniła tego warunku. Nie wykazała ona tym samym okoliczności uzasadniających udzielenie jej prawa pomocy. Z tych przyczyn, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.