I SA/Rz 620/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. spółka z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 1 września 2023 r., nr SKO.403.EA.1869.6.2023 w przedmiocie zarzutu egzekucyjnego oddala skargę. [...] sp. z o.o. z/s w Ł. (dalej: skarżąca/spółka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [..] września 2023 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...]lipca 2023 r. nr [...] o oddaleniu zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy i stanowisk stron wynikało, że spółka, jako organ prowadzący szkołę, decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] została zobowiązana do zwrotu dotacji pobranej dla dwóch prowadzonych szkół w nadmiernej wysokości w kwotach [...] zł i [...] zł wraz z odsetkami. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu decyzją z [...] października 2021 r. nr [...]. Skarga wniesiona przez Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na tę ostatnią decyzję została odrzucona postanowieniem z 24 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Rz [...]. W dniu 9 czerwca 2022 r. Prezydenta Miasta [...]skierował do Spółki upomnienie (nr [...], doręczone 28 czerwca 2022 r.), w którym wezwał ją do uregulowania należności głównej w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami oraz kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Następnie w dniu 20 marca 2023 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym objęto w/w należność. Przesłano go organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł. W piśmie z 27 marca 2023 r. nr EZS-III.4431.1.6.2023, Prezydenta Miasta Tarnobrzega wezwał Spółkę do wykonania decyzji z [...]sierpnia 2021 r. w terminie 15 dni, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finasowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2082 ze zm., dalej: u.f.z.o.). W piśmie z 27 kwietnia 2023 r. Spółka wniosła do organu egzekucyjnego skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], jako dokonaną z naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o.. Podniosła, że tytuł wykonawczy wystawiono przed upływem terminu, jaki wyznaczono jej w piśmie z 27 marca 2023 r., który upłynie 2 maja 2023 r., w związku z czym nie miała możliwości dobrowolnego wykonania wezwania w wyznaczonym terminie. Podkreśliła, że w dacie wystawienia wezwania tytuł wykonawczy był już bowiem skierowany do organu egzekucyjnego. W piśmie z 1 czerwca 2023 r. organ egzekucyjny wezwał Spółkę do sprecyzowania pisma z 27 kwietnia 2023 r. W odpowiedzi z 3 lipca 2023 r. Spółka wskazała, że przedmiotem ww. pisma były zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Wobec tego za pismem z 10 lipca 2023 r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi – Prezydentowi Miasta [...] ww. pismo Spółki, celem jego rozpatrzenia. Opisanym na wstępie postanowieniem Prezydent Miasta [...] oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel zwrócił uwagę, że przedmiotowe należności są dochodzone na podstawie ostatecznej decyzji z 31 sierpnia 2021 r. i są wymagalne. Upomnienie z 9 czerwca 2022 r. doręczono Spółce 28 czerwca 2022 r., zaś tytuł wykonawczy wystawiono 20 marca 2023 r., a wyegzekwowane w toku postępowania środki wpłynęły na rachunek Urzędu Miasta 14 kwietnia 2023 r. Odnośnie twierdzeń Spółki, organ podkreślił, że postępowanie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o., jest odrębne od postępowania egzekucyjnego i służy innym celom, w tym stwarza szansę, że nie dojdzie do wstrzymania wypłaty bieżących dotacji. W zażaleniu Spółka ponowiła zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o., poprzez skierowanie wezwania do wykonania określonych działań w terminie 15 dni, a jednocześnie wystawienie tytułu wykonawczego i zainicjowanie postępowania egzekucyjnego. Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w myśl art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479; ze zm.; dalej: u.p.e.a.), egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. W aktach sprawy znajduje się upomnienie wierzyciela z 9 czerwca 2022 r., doręczone zobowiązanemu 28 czerwca 2022 r. Spółka nie wykazała innych okoliczności, które mogły być podstawą zarzutu wniesionego na jednej z podstaw określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Nie mogły jej stanowić czynności podjęte na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 3 u.f.z.o., ponieważ nie zostały wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W skardze do tut. Sądu na opisane wyżej postanowienie SKO w Tarnobrzegu z 1 września 2023 r. Spółka zarzuciła naruszenie: art. 6 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że Spółka nie uchylała się od wykonania obowiązków publicznoprawnych, bowiem pozostawała "w terminie" wyznaczonym przez organ do ich zwrotu, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zachodziły przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych, pomimo że było to przedwczesne z powodu wystosowania przez organ dotujący 27 marca 2023 r. wezwania do uregulowania zaległości - stosownie do art. 37 ust. 1 u.f.z.o., do uregulowania których w dacie zainicjowania egzekucji Spółka pozostawała w wyznaczonym przez organ terminie, co doprowadziło do nieuprawnionego obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi w znacznej wysokości, art. 37 ust. 1 u.f.z.o.w zw. z art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) polegające na wystosowaniu 27 marca 2023 r. do Spółki wezwania do wykonania działań, o których mowa w pkt 3 ww. przepisu, w terminie 15 dni od dnia jego doręczenia przy jednoczesnym wystawieniu tytułów wykonawczych i zainicjowaniu postępowania egzekucyjnego co do kwot wskazanych w wezwaniu, co doprowadziło do pozbawienia spółki realnej szansy na uczynieniu za dość żądaniom wskazanych w wezwaniu oraz obciążenia spółki kosztami egzekucyjnymi w znacznej wysokości, art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego przez organ I instancji w sytuacji, gdy było ono wadliwe. Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień i orzeczenie o kosztach postępowania sądowego. W ocenie Spółki, stanowisko organów jest błędne. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji w administracji jest m.in. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (odroczenia terminu wykonania obowiązku) i b (rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej). Niedopuszczalność egzekucji, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., musi wynikać z przepisów prawa wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjne. Dotyczy on sytuacji, gdy występuje okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych lub przedmiotowych. W okolicznościach jej sprawy ziściły się przesłanki wyłączenia zainicjowania egzekucji, ponieważ na podstawie art. 37 ust. 1 u.f.z.o. została wezwana do wykonania decyzji w terminie 15 dni. Tytuł wykonawczy wystawiono 20 marca 2023 r., a ww. wezwanie 27 marca 2023 r. Wyznaczony termin 15 dni powinien upłynąć 2 maja 2023 r. W dacie wystawienia tytułu wykonawczego bieg termin wyznaczony przez wierzyciela do uregulowania należności nie upłynął. Nie miała możliwości jej uregulować, ponieważ w wyznaczonym terminie wydano również tytuły wykonawcze i skierowano sprawę na drogę egzekucji administracyjnej. Organy powinny zaś działać zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrolowane przez Sąd postanowienia nie zostały wydane z naruszeniem przepisów, o jakich mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) w stopniu, który wymagałby zastosowania przez Sąd środków prawnych w nich określonych, pomimo pewnych niedostatków argumentacyjnych, zwłaszcza w postanowieniu organu I instancji, które nie spełnia wszystkich wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie przywołano w nim bowiem podstawy prawnej zarzutu, który zidentyfikowano i rozpatrzono oraz treści przepisu art. 33 § 2 u.p.e.a. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Argumentacja organów odnosząca się do powoływanego przez spółkę art. 37 u.f.z.o., oceniana przez pryzmat art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., okazała się natomiast prawidłowa, zaś stanowisko organu odwoławczego stanowiło dostateczne uzupełnienie podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Skarżąca podniosła, że organ przystąpił do egzekucji administracyjnej pomimo braku wymagalności ciążącego na niej obowiązku, przez co bezzasadnie obciążono ją kosztami postępowania egzekucyjnego. W skardze zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. przez jego niezastosowanie. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu może być brak wymagalności obowiązku w przypadku innymi niż wynikający z: - odroczenia terminu wykonania obowiązku lub - rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynikało, że Spółka była zobowiązania do zwrotu świadczenia określonego w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Na jej podstawie wystawiony został tytuł wykonawczy, przy czym czynność ta została poprzedzona doręczeniem Spółce upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., opatrzonego datą 9 czerwca 2022 r. Wezwanie zawarte w piśmie Prezydenta Miasta [...] z 27 marca 2023 r. nr [..], do wykonania przez Spółkę decyzji z 31 sierpnia 2021 r. w terminie 15 dni, zostało sformułowane poza postępowaniem egzekucyjnym i nie dla celów tego postępowania, lecz po to, aby Spółce nie wstrzymano wypłaty bieżących dotacji oświatowych na zasadach określonych w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych. Czynności tej Prezydent Miasta [...] dokonał nie jako wierzyciel egzekwujący należność z ww. decyzji, lecz organ dotujący działalność oświatową. Jej podstawę normatywną stanowił art. 37 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 u.f.z.o.. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli szkoła lub niepubliczna placówka, które zostały w nich wskazane, nie wykonały decyzji administracyjnej lub prawomocnego wyroku sądu wydanych w związku z przekazaną dotacją, organ dotujący wzywa dyrektora szkoły lub placówki lub organ prowadzący tę szkołę lub placówkę do wykonania działań, o których mowa w pkt 1-3, wyznaczonym terminie. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu organ dotujący wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, przekazywanie szkole lub niepublicznej placówce, które zostały w nich wskazane, dotacji do dnia wykonania działań, o których mowa w ust. 1. Powyższe nie ma zatem związku z naruszeniem przez organy egzekucyjne lub wierzyciela egzekwującego przepisów postępowania egzekucyjnego. Przywołane rozwiązanie prawne nie miało wpływu na wymagalność obowiązku Spółki wynikającego z ww. decyzji w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. W toczącym się postępowaniu egzekucyjnym skarżącej Spółce przysługiwał status zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Dochodzone od niej należności mieszczą się w katalogu określonym w art. 2 u.p.e.a. i wynikają z decyzji, o której mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Z art. 15 § 1 u.p.e.a. wynika, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów zostały stypizowane w art. 33 § 2 u.p.e.a., a wśród nich w punkcie 6, na którym oparto jeden z zarzutów skargi, wymieniono brak wymagalności obowiązku w przypadku innymi niż wynikający z odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej. Przez wymagalność, o której tutaj mowa, należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 565/23). Może chodzić zatem o takie sytuacje i zdarzenia prawne, jak: wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, przez co traci ona cechę ostateczności, uchylenie postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, ogłoszenie upadłości. Skutku takiego nie wywiera jednak rozwiązanie normatywne wynikające z art. 37 ust. 1 u.f.z.o.. Nie wpływa ono na wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Nie jest ono również warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Służy innym celom, o których wspomniano wyżej. Przede wszystkim nie wywołuje zaś skutków podobnych do tych, o jakich mowa w przepisach art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i b) u.p.e.a. Niewątpliwe w sytuacji prawnej Spółki było natomiast istnienie ostatecznej i prawomocnej decyzji zobowiązującej ją do zwrotu dotacji, wystawienie na jej podstawie tytułu wykonawczego i poprzedzenie tej czynności doręczeniem Spółce upomnienia, a więc spełnieniem wszystkich wymagań niezbędnych do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Spółka nie wskazała zaś zdarzeń, które mogłoby świadczyć o braku (lub wstrzymaniu) wykonalności obowiązku wynikającego z ww. decyzji. Z tego powodu wierzyciel zasadnie ocenić zgłoszony zarzut jako niezasadny i podlegający oddaleniu. Z podanych względów Sąd ocenił skargę jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.