I SA/Rz 625/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Bożena Wieczorska (spr.) NSA Maria Piórkowska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R.W. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej - oddala skargę - I SA/Rz 625/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego - wydaną po rozpatrzeniu odwołania R.W.- utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008r. (nr [...] o uchyleniu w całości decyzji nr [...]) o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał R.W. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w łącznej wysokości 43 628,46 zł. Powyższa kwota została przyznana na realizację przedsięwzięć określonych w Planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, stanowiącego załącznik do wniosku R.W. mianowicie: * wyposażenie gospodarstwa rolnego w płytę gnojową o pow. 22,38 m2 * wyposażenie gospodarstwa rolnego w zbiornik na gnojówkę o poj. 17,90 m3 * przygotowanie ścian i podłóg w pomieszczeniach do udoju oraz pomieszczeniu do przechowywania mleka, * wyposażenie gospodarstwa rolnego w dojarkę * wyposażenie gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o poj. od 200 do 4001. * wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem wody - wyposażenie gospodarstwa w ujęcie wody. Na mocy powyższej decyzji wnioskodawcy została wypłacona I rata płatności wynosząca 21 814,23 zł. Warunkiem wypłacenia II raty płatności było zrealizowanie w terminie przedsięwzięć określonych w Planie dostosowania oraz złożenie stosownego oświadczenia o zakończeniu realizacji tych przedsięwzięć o czym wnioskodawca został poinformowany w załączniku do decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. W dniu 31 grudnia 2007r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa R.W. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej co najmniej 4 EJW w ramach programu PROW dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W dniu 9 stycznia 2008 r. w gospodarstwie producenta rolnego została przeprowadzona wizytacja mająca na celu zweryfikowanie oświadczenia wnioskodawcy o zrealizowaniu przedsięwzięć zawartych w Planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Kontrolujący stwierdzili niezrealizowanie przedsięwzięć związanych z dostosowaniem gospodarstwa produkcyjnego do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa zgodnie z Planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a mianowicie w pomieszczeniach do udoju oraz pomieszczeniu do przechowywania mleka stwierdzono stan surowy, stwierdzono również brak ujęcia wody, a ponadto stwierdzono niezrealizowanie przedsięwzięcia polegającego na budowie płyty gnojowej o poj. 22,38 m2 oraz niezrealizowanie przedsięwzięcia polegającego na budowie zbiornika na gnojówkę o poj. 17,90 m3. W uwagach do protokołu kontrolujący oznaczyli, iż producent rolny nie ma faktur na dojarkę, umywalkę z podgrzewaczem wody, płytki i farbę. Podczas wizytacji R.W. był obecny, podpisał protokół wpisując w uwagach do protokołu z wizytacji, iż "od września 2007 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim i jest niezdolny do pracy co uniemożliwiło mu realizację planu w terminie". W dniu 3 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia swojej poprzedniej decyzji przyznającej R.W. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, ze względu na niezrealizowanie zgodnie z planem przedsięwzięć, na które została przyznana pomoc finansowa. W dniu 10 marca 2008 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło pismo wnioskodawcy z prośbą, o wydłużenie terminu na wykonanie niezrealizowanych przez niego prac, w którym wnioskodawca przyznał, iż podpisał oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej co najmniej 4 EJW złożone w dniu 31 grudnia 2007 roku, gdyż oświadczenie to zostało przez niego źle zrozumiane. R.W. niezrealizowanie przedsięwzięć argumentował swoją sytuacją rodzinną oraz ciężkim stanem zdrowia, na potwierdzenie czego dołączył zaświadczenie lekarskie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości decyzję (nr [...]) o przyznaniu R.W. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy powołał treść § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju gospodarstw wiejskich (Dz.U. nr 17 poz. 142 z późn. zm.) zgodnie z którym płatność na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wypłacana jest w dwóch ratach. Warunkiem wypłacenia drugiej raty płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięć określonych w przedłożonym przez niego Planie dostosowania oraz złożenia na tą okoliczność, w terminie 14 dni od dnia zakończenia realizacji przedsięwzięcia stosowanego oświadczenia kierownikowi biura powiatowego. W niniejszej sprawie, R.W. zadeklarował w Planie dostosowania w zakresie przechowywania nawozów naturalnych: budowę płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę oraz w zakresie dostosowania gospodarstwa do minimalnych standardów, co do higieny, określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa: przygotowanie ścian i podłóg w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, zakup dojarki, schładzalnika do przechowywania mleka o pojemności od 200 do 400 litrów, wyposażenie gospodarstwa w ujęcie wody i wyposażenie pomieszczenia do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem wody, tymczasem wizytacja terenowa stwierdziła stan surowy w pomieszczeniach do udoju i przechowywania mleka, brak ujęcia wody, niezrealizowanie przedsięwzięcia polegającego na budowie płyty gnojowej o poj. 22,38 m2 oraz niezrealizowanie przedsięwzięcia polegającego na budowie zbiornika na gnojówkę o poj. 17,90 m3. Ponadto pracownicy wizytujący gospodarstwo w uwagach do protokołu oznaczyli, iż producent rolny nie ma faktur na dojarkę, umywalkę z podgrzewaczem wody, płytki i farbę. Powyższe świadczy o tym, iż złożył on oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć ujętych w Planie dostosowania w sytuacji gdy realizacja przedsięwzięć nie została zakończona, a więc złożył fałszywe oświadczenie. Zgodnie z art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.Urz. WE nr L 153/30 z 30.04.2004), każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. R.W. złożył oświadczenie, że wykonał przedsięwzięcia określone w Planie dostosowania, natomiast wizytacja terenowa wykazała, iż takie przedsięwzięcia nie zostały wykonane zgodnie z planem dostosowania, w związku z czym pomoc w ramach tego działania nie może zostać przyznana. Ustosunkowując się do zawartego w odwołaniu wniosku dotyczącego wydłużenia terminu na wykonanie niezrealizowanych prac organ odwoławczy zauważył, iż R.W. złożył już oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia zawartego w Planie dostosowania i dokonał tego w terminie określonym Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju gospodarstw wiejskich, które następnie zostało zweryfikowane jako niezgodne ze stanem faktycznym. Gdyby producent rolny nie złożył oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW, jak wyjaśnił organ odwoławczy to mógłby zgodnie z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2008 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 9 z 2008 r.) realizować przedsięwzięcia do dnia 31 lipca 2008 roku. Przepis ten nie wprowadza żadnych ograniczeń, żadnych dodatkowych warunków i stosuje się do wszystkich beneficjentów, którzy nie zdążyli z realizacją przyjętych zobowiązań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję R.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, że został poinformowany w załączniku do decyzji o przyznaniu pomocy finansowej o tym, że warunkiem wypłacenia II raty płatności było zrealizowanie w terminie tj. do 31 grudnia 2007r. przedsięwzięć związanych z dostosowaniem gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Wyjaśnił również, że rozpoczął prace związane z modernizacją swojego gospodarstwa rolnego, jednakże takie okoliczności jak tragiczna śmierć syna, śmierć ojca jak również długotrwała choroba własna utrudniły mu ukończenie realizacji zadania związanego z modernizacją gospodarstwa. Skarżący podał, iż od września 2007r. do stycznia 2008r. przebywał na leczeniu w szpitalu. Przyznał także, że w dniu 31 grudnia 2007r., po wezwaniu przez organ I instancji złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia w ramach programu PROW, jednak w tym dniu - co podkreślił - nie było pracownika zajmującego się tym programem, a jedynie pracownik, który przyjmował wówczas wnioski. Pracownik ten nie poinformował go o konsekwencjach złożenia ww. oświadczenia. Wyjaśnił również, że wszystkie wyszczególnione we wniosku zadania zostały aktualnie przez niego zrealizowane, wszystkie przekazane środki wydatkowane i udokumentowane, a on oczekuje na ponowną wizytację pracowników ARiMR. Skarżący poinformował, że w celu realizacji przedsięwzięć związanych z modernizacją gospodarstwa rolnego zmuszony był zaciągnąć kredyt w banku w kwocie 90.000zł. Dodał również, że to gospodarstwo rolne jest dla niego i żony oraz dwójki małoletnich dzieci jedynym źródłem utrzymania. Skarżący podniósł również, że § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2008r., czyli wydanego po złożeniu przez niego oświadczenia, zmienia cytowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2005r. umożliwiając realizację przedsięwzięcia związanego z projektem do 31 lipca 2008r. Do skargi skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie, że w okresie od maja 2007r. przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia wystawienia zaświadczenia tj. do 1 sierpnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja uchylająca w całości decyzję o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Powodem wydania tej decyzji było niezrealizowanie w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania. Termin realizacji przedsięwzięć określonych w Planie dostosowania wynika z § 6 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia R.M. z dnia 18 stycznia 2005r. i w dacie wydania decyzji o przyznaniu pomocy wynosił w przypadku przedsięwzięć, o których mowa: - w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze - do dnia 31 grudnia 2007r., - w § 3 pkt 3 lit. a tiret drugie - nie więcej niż 8 miesięcy od dnia przyznania płatności, - w § 3 pkt 3 lit. b - nie więcej niż 12 miesięcy od dnia przyznania płatności. Z decyzji z dnia [...] lutego 2006r. o przyznaniu R.W. pomocy finansowej wynika, że przyznana pomoc dotyczyła: 1 - dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych - co odpowiada brzmieniu § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze cytowanego rozporządzenia RM z dnia 18 stycznia 2005r., 2 - dostosowania gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka oraz produktów mlecznych - co odpowiada brzmieniu § 3 pkt 3 lit.b cytowanego rozporządzenia RM z dnia 18 stycznia 2005r. Oznacza to, że przedsięwzięcie, o którym mowa w pkt 1, powinno być zrealizowane w terminie do dnia 31 grudnia 2007r., a przedsięwzięcie wymienione w pkt 2 w terminie nie dłuższym niż 12 miesięcy od dnia przyznania płatności, czyli w niniejszej sprawie do dnia 28 lutego 2007r. Podkreślić należy, że na mocy § 1 rozp. RM z 15.01.2008r. w § 6 rozp. z 18 stycznia 2005r. dodano ust. 3, mocą którego przedsięwzięcia, o których mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze niewykonane w terminie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a czyli do 31 grudnia 2007r. realizuje się nie później niż do dnia 31 lipca 2008r. Oznacza to, że termin realizacji przedsięwzięć na dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych - przedłużono dla wszystkich beneficjentów, którzy nie wykonali przedsięwzięcia do dnia 31 lipca 2008r. Stosownie do treści § 9 ust. 3 cytowanego rozporządzenia RM z dnia 18 stycznia 2005r. drugą ratę płatności wypłaca się: 1) jeżeli producent rolny: a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz.Urz. WEL 220 z 18.08.1985 z późn.zm.). b) złożył Kierownikowi biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie: - o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, - o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW, 2) w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w pkt 1 lit. b. W niniejszej sprawie R.W. złożył w dniu 31 grudnia 2007r. oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, jednakże - co wykazała kontrola przeprowadzona w dniu 9 stycznia 2008r. - nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania zarówno w części dotyczącej dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, jak i w części dostosowania gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka. W takiej sytuacji zasadniczą kwestią jest rozstrzygnięcie czy również w stosunku do skarżącego uległ przedłużeniu termin do dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. Bez wątpienia zmiana terminu realizacji przedsięwzięcia w zakresie dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych dotyczy wszystkich beneficjentów, którzy nie zrealizowali owego przedsięwzięcia w terminie i - zdaniem Sądu - nie złożyli oświadczenia o realizacji przedsięwzięcia. W rozporządzeniu RM z dnia 15 stycznia 2008r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 9, poz. 55) brak jest jakiejkolwiek regulacji odnośnie osób - takich jak skarżący - którzy wprawdzie faktycznie nie wykonali przedsięwzięcia, o którym mowa wyżej, ale złożyli oświadczenie o jego wykonaniu. Termin, o którym mowa w § 6 ust. 2 pkt 2 lit.a cytowanego rozporządzenia R.M. z dnia 18 stycznia 2008r. jest ostatecznym terminem realizacji przedsięwzięcia, natomiast beneficjent, który zrealizował przedsięwzięcie we wcześniejszym terminie, może złożyć oświadczenie we wcześniejszym terminie niż wskazuje ustawodawca. W tej sytuacji orzekające w sprawie organy miały prawo przyjąć, że beneficjent, który złożył w dniu 31 grudnia 2007r. oświadczenie o realizacji przedsięwzięcia, w istocie zrealizował w całości przedsięwzięcie określone w Planie dostosowania i uprawnione były do kontroli gospodarstwa rolnego. Przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżący nie zrealizował przewidzianego w Planie dostosowania przedsięwzięcia ani w części dotyczącej dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, ani też w części dostosowania gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka. Dodać należy, że odnośnie dostosowania gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka termin realizacji przedsięwzięcia z tego zakresu upłynął w dniu 28 lutego 2007r. i w aktach sprawy zalega odręcznie napisane oświadczenie beneficjenta o realizacji ww. przedsięwzięcia z datą 28 lutego 2007r. W tej sytuacji trafnie orzekające organy przyjęły, że do skarżącego ma zastosowanie § 10 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia RM z dnia 18 stycznia 2005r. zgodnie z którym pierwsza rata podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania. Podnoszone w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze, okoliczności związane z niezdolnością do pracy skarżącego nie mogą być przez Sąd uwzględnione, bowiem dla ich skutecznego podniesienia konieczne jest zachowanie procedury, o której mowa w § 10 ust. 2 cytowanego rozporządzenia R.M. z dnia 18 stycznia 2005r., przewidującej złożenie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających wykonanie przedsięwzięcia, zamiast oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) skargę oddalił.