I SA/Rz 629/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO del. Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku S.O. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - postanawia – oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Zwracając się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia, S.O. (dalej: skarżący) zadeklarował, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, który jest prawnie właścicielem zajmowanego domu, natomiast sam skarżący ani jego żona, jak wynika ze złożonego oświadczenia, nie posiadają jakiegokolwiek majątku nieruchomego ani wartościowych rzeczy ruchomych czy też zasobów pieniężnych w jakiejkolwiek postaci. Dochody małżonków to świadczenia emerytalne w kwotach: 1025 zł (skarżący) i 820 zł (żona skarżącego). Syn jak podano utrzymuje się z pracy. Skarżący wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., dotyczących możliwości płatniczych, wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy materialnej ani rzeczowej innych osób lub instytucji. W przeszłości otrzymywał produkty żywnościowe z gospodarstwa swojego brata, ale pomoc ta ustała po śmierci brata. Korzysta na zasadzie użyczenia z domu będącego własnością syna, ponosząc wszelkie koszty jego utrzymania, tj. opłaty za energię, gaz, wywóz śmieci, wodę itp. Samochód osobowy marki Hyundai Atos jest eksploatowany przez syna skarżącego. Oboje małżonkowie ponoszą koszty leczenia (400 zł) wielu schorzeń. Oceniając zebrany materiał dowodowy, referendarz sądowy nie przyznał skarżącemu prawa pomocy, który w takiej sytuacji złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Przed przystąpieniem nad rozważaniami w sprawie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takiej kategorii należy zaskarżona decyzja. Powyższe oznacza, że zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy rozciąga się na całe postępowanie sądowe wszczęte wniesioną skargą na ww. decyzję i strona skarżąca nie ma obowiązku opłacenia jakichkolwiek kosztów sądowych z tym postępowaniem związanych. Skoro w sprawie skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych, rozpoznaniu może podlegać jedynie wniosek o ustanowienie adwokata, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym, o czym stanowi art. 245 § 3 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Dlatego zwrócono się do wnioskodawcy o wyjaśnienia (łącznie dwukrotnie: k. 24 i k. 48), które pozwoliłyby na poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Takie wnikliwe badanie znajduje swoje usprawiedliwione podstawy, bowiem środki pochodzące na pokrywanie kosztów pomocy prawnej przyznawanej w ramach instytucji prawa pomocy są środkami publicznymi, a zatem ich rozdysponowanie podlega pewnych ścisłym regułom. Analiza akt sprawy, wniosku PPF oraz informacji i dokumentów nadesłanych na wezwania prowadzi do konkluzji, że skarżący, zdaniem rozpoznającego sprawę Sądu, nie uwiarygodnił, że faktycznie w jego sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Wątpliwości Sądu wzbudza przedstawiony budżet gospodarstwa domowego skarżącego. Dochody skarżącego i jego żony wynoszą według oświadczenia 1845 zł i znajduje to odzwierciedlenie w nadesłanych dokumentach (k.27 i k. 28). Na stałe miesięczne wydatki składają się opłaty za energię elektryczną 190 zł, gaz 220 zł wodę 150 zł, wywóz śmieci 31 zł, telefony 44 zł, leki 400 zł, opał 200 zł. Dowodem na wydatki w takiej mniej więcej wysokości są nadesłane faktury, przy czym z uwagi na specyficzny sposób rozliczania niektórych należności ("prognozowanie"), Sąd uznał wyżej powołane kwoty pochodzące z oświadczenia za wiarygodne. Syn skarżącego (właściciel domu) zgodnie z wyjaśnieniami partycypuje w tych kosztach jedynie do kwoty 200 zł miesięcznie. Ponadto do stałych wydatków gospodarstwa domowego skarżącego zaliczyć należy spłatę kredytów w wysokości 85,63 zł i średnio 510 zł. Po odliczeniu od dochodów wymienionych stałych wydatków i uwzględnieniu udziału syna w wydatkach, skarżącemu pozostaje zbyt mała kwota (ok. 215 zł) na inne niezbędne potrzeby, a przede wszystkim na wyżywienie (czego pomimo wezwania skarżący nie uwzględnił) czy też ubrania, środki higieny, jakiekolwiek wydatki okazjonalne, nadzwyczajne - a konieczne. Analizując zatem powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że oświadczenie skarżącego nie jest wiarygodne, na co wskazuje również analiza wpłat rat kredytowych; przy bardzo ograniczonych możliwościach finansowych, czego starał się dowieść skarżący, uiszczono w miesiącu czerwcu dwie raty (516,66 zł i 520,99 zł – k. 53). W takiej sytuacji nasuwać się może jedynie przypuszczenie o dodatkowych źródłach przychodów, pochodzących choćby z pomocy od innych osób , np. rodziny co miało miejsce w okresie wcześniejszym, a na co powoływał się skarżący. Ocena ta - zdaniem Sądu –potwierdza, że sytuacja skarżącego nie stanowi przeszkody w jego partycypowaniu w kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru, zwłaszcza, że jest on przedmiotowo zwolniony od kosztów sądowych w tym postępowaniu sądowym. Na marginesie dodać należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Także z przepisu art. 6 P.p.s.a. wynika obowiązek udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego, z uwzględnieniem czynności, które może wykonać tylko adwokat lub radca prawny (art. 140 § 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.