I SA/Rz 633/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie SO del. Ewa Partyka WSA Kazimierz Włoch (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi ZUS na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia {...} marca 2009 r. nr {...} w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia {...} lutego 2009r. nr {...}, w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, 2) określa, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego ZUS kwotę 60 (słownie: sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 633/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...].03.2009r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].02.2009r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 265,20zł utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 28.01.2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...] skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze o nr [...] do [...] wystawione na zobowiązanego A. B. celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Powyższe tytuły zostały przydzielone w dniu 30.09.2005r. poborcy skarbowemu, który jednakże stwierdził, że A. B. nie mieszka ani nie jest zameldowany pod wskazanym adresem. W dniu 30.04.2007r. poborca ponowił próbę dokonania czynności i ponownie stwierdził, że skarżący nie mieszka i nie jest zameldowany pod wskazanym adresem. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...].02.2009r. nr [...] zwrócił wierzycielowi tytuły wykonawcze, natomiast postanowieniem z dnia [...].02.2009r. nr [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 265,20zł. Na to ostatnie postanowienie organ I instancji wierzyciel wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia. Wierzyciel podniósł, że zobowiązany mieszkał i był zameldowany pod wskazanym adresem co wynika z komputerowej bazy PESEL- KEP, w oparciu o którą stwierdzono, że wymeldował się z podanego adresu w dniu 7.04.2005r. W tych okolicznościach zdaniem wierzyciela nie nastąpiły przesłanki przewidziane w art. 64c § 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) do obciążenia go kosztami określonymi w tym przepisie. Organ egzekucyjny podjął pierwszą czynność dopiero w dniu 30.09.2005r. tj. po upływie 21 miesięcy od otrzymania tytułów wykonawczych, gdy już wiedział że zobowiązany wymeldował się i nie mieszka pod wskazanym adresem. Pomimo to nie zwrócił się do wierzyciela po aktualizację adresu. Organ II instancji powołując się na treść art. 29 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podniósł, że badanie tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny przed skierowaniem go do egzekucji polega na stwierdzeniu czy egzekucja administracyjna jest dopuszczalna oraz czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne. Organ egzekucyjny bada m.in. czy w tytule egzekucyjnym został podany adres zobowiązanego, jak również czy znajduje się on na terenie jego działania, a nie bada czy adres jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Wada tytułu wykonawczego w postaci błędnego adresu może być stwierdzona dopiero przez poborcę skarbowego realizującego tytuł. Ponieważ nie było możliwe doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych a w konsekwencji wszczęcie egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, organ I instancji słusznie stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do obciążenia wierzyciela kosztami określonymi w art. 64c § 1 tej ustawy. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było w sposób opieszały, jednakże wierzyciel nie skorzystał z uprawnienia do złożenia na mocy art. 54 § 2 powyższej ustawy skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] wniósł skargę domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W skardze zarzucono naruszenie art. 64c § 2 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, gdy nie było podstaw do stosowania tego przepisu oraz naruszenie art. 54 § 2 powyższej ustawy poprzez błędną wykładnię, co skutkowało postawieniem skarżącemu nieuzasadnionego zarzutu nieskorzystania ze swego prawa tj. złożenia skargi na przewlekłość postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarga na przewlekłość postępowania jest prawem a nie obowiązkiem skarżącego z faktur że nie skorzysta on z tego prawa nie można wyciągać w stosunku do niego negatywnych konsekwencji. Organ egzekucyjny bez żadnych przyczyn pierwszą czynność podjął dopiero po upływie 21 miesięcy od otrzymania tytułów wykonawczych. Z art. 64c § 2 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynika że ewentualne wady tytułu wykonawczego muszą istnieć w chwili skierowania tytułów do egzekucji, natomiast tytuły wykonawcze w powyższej chwili takich wad nie posiadały, gdyż na dzień ich skierowania do egzekucji zobowiązany A. B. był zameldowany i mieszał pod wskazanym adresem. Wymeldowany został z podanego adresu dopiero w dniu 7.04.2005r. Pomimo powyższych okoliczności organ egzekucyjny nie zwrócił się do skarżącego o aktualizację adresu lecz tytuły pozostawił do dalszej realizacji, udając się do zobowiązanego w dniu 30.04.2007r. Skarżący zwrócił się sam w dniu 15.04.2005r. do organu egzekucyjnego z zapytaniem o przyczynę braku realizacji tytułów, jednakże do chwili obecnej nie otrzymał odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Art. 64c § 2 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy ma wady uniemożliwiające prowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel nie będący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, które wynoszą 3,40zł. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest tzw. wyspecjalizowanym organem egzekucyjnym z art. 19 § 4 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wynika, że pełni on funkcję organu egzekucyjnego w określonych dziedzinach tj. tylko w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i pochodnych od tych składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych wypłacanych świadczeń przez oddział. Ponadto powyższy organ egzekucyjny stosuje egzekucję z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych. Powyższy organ co do zasady jest więc organem egzekucyjnym. Organ odwoławczy nie dokonał więc analizy treści art. 64c § 2 ustawy w tym względzie czy zawarty w nim zwrot "wierzyciel niebędący organem egzekucyjnym, oznacza organ egzekucyjny w ogóle tzn. co do zasady, pomimo, że może stosować środki egzekucyjne w ograniczonym zakresie albo tylko na danym etapie. W wypadku twierdzącej odpowiedzi Dyrektor ZUS nie ponosiłby kosztów przewidzianych w art. 64c § 2 ustawy. Z treści § 6 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 154 ze zm. którego organy I i II instancji nie brały pod uwagę wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale przeprowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, to niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego celem prowadzenia egzekucji. W tym względzie brak jakichkolwiek ustaleń przez organy I i II instancji, czy Dyrektor Oddziału ZUS prowadził jakąkolwiek egzekucję czy też bezpośrednio skierował tytuł do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odnośnie powyższych okoliczności nie wypowiedziano się w uzasadnieniach postanowień organów I i II instancji, jak również brak jakichkolwiek ustaleń w tym względzie w aktach administracyjnych, które nie zawierają nawet tytułów wykonawczych, tymczasem zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z uwagi na powyższe ponieważ organy naruszyły prawo procesowe poprzez niewyjaśnienie wielu istotnych i koniecznych dla rozstrzygnięcia okoliczności należało w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. określono, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz ZUS Oddział [...] kwotę 60zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.