I SA/Rz 635/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Piotr Popek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Ł. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru oddala skargę. ISA/Rz 635/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu zażalenia Ł. R. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2016r., nr [...], o zajęciu towaru wprowadzonego na obszar celny wspólnoty z naruszeniem przepisów prawa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia postanowienia oraz akt sprawy wynika, że w dniu 12 lutego 2016r. w trakcie wykonywania czynności służbowych w Oddziale Celnym w P. funkcjonariusze celni w przesyłce pocztowej o nr [...], zadeklarowanej jako odzież o wartości 5 USD, stwierdzili 1.000 g substancji w postaci krystalicznego proszku. Adresatem przesyłki był Ł. R. Organ celny pobrał próbkę towaru i przekazał ją do badania w laboratorium Izby Celnej w P. W wyniku wykonanych analiz badawczych w próbce towaru stwierdzono obecność 4-CEC, tj. 4-chloro-N_etylokatynonu (nazwa systematyczna 1-(4-chlorofenylo)-2-etyloamino-propan-1-on; CAS-777666-01-2) - dalej: 4-CEC, który z kolei jest zamiennikiem 4-MEC (4-metylo-N-etylokatynon) – dalej: 4-MEC, stosowanym jako stymulant i empatogen, powodującym pobudzenie ruchowe i intelektualne, euforię lub przeciwnie rozdrażnienie, zaniepokojenie. W dniu 16 lutego 2016r. organ celny dokonał zatrzymania towaru zgodnie z protokołem nr [...]. Następnie pismem z dnia 19 lutego 2016r. poinformował [...] Państwowego Inspektora Sanitarnego o fakcie ujawnienia dopalaczy w przesyłce pocztowej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. Naczelnik Urzędu Celnego dokonał zajęcia towaru w postaci 1.000 g substancji zawierającej 4-CEC. Organ I instancji wskazał, że według przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179 poz.1485 ze zm.) – dalej: u.p.n., budowa i właściwości psychoaktywne 4-CEC pozwalają określić zajęty towar jako "środek zastępczy", tzw. dopalacz. Wyjaśnił, że stosownie do art. 57 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UEL. 1992.302 z dnia 10 października 1992r., str. 1 ze zm., Dz. U. UE Polskie wydanie specjale, rozdz. 2, t. 4 , str. 307, ze zm.) – dalej: WKC, jeżeli organy celne stwierdzą, że towary zostały wprowadzone na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów lub zostały usunięte spod dozoru celnego, podejmują wszelkie niezbędne działania, łącznie ze sprzedażą towarów, w celu uregulowania ich sytuacji. Podejmując takie działania organ celny, stosownie do art.30 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz.U. z 2015r. poz.858) - dalej: Prawo celne, może dokonać zajęcia towaru. Na powyższe postanowienie Ł. R. wniósł zażalenie, po rozpatrzeniu którego, Dyrektor Izby Celnej powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r., utrzymał w mocy postanowienie o zajęciu towaru. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art.2 Prawa celnego, wprowadzenie towaru na obszar celny Wspólnoty lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Wskazał, że zarówno po stronie organów celnych, jak i osoby wprowadzającej towar na obszar celny Wspólnoty powstają prawa i obowiązki. Towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu oraz mogą podlegać kontroli celnej zgodnie z obowiązującymi przepisami; pozostają one pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art.82 ust.1 aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu bądź zniszczenia zgodnie z art.182 (art. 37 ust.1 i 2 WKC). Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił również, że organy celne realizują zadania w zakresie przeciwdziałania narkomanii - w zakresie określonym w tej ustawie (art.5 ust.2 u.p.n.). Wskazał, że ograniczeniom w zakresie obrotu podlegają m.in. środki zastępcze (tzw. dopalacze), tj. produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów (art.4 pkt 27 u.p.n.). Stosownie do art.44b ust. 1 pkt 1 u.p.n., zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych. W przypadku stwierdzenia przywozu na terytorium RP produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że może być on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, organ celny zajmuje przesyłkę tego produktu na czas niezbędny do ustalenia, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy (art.44d ust.1 u.p.n). Odnosząc się okoliczności sprawy, organ II instancji wskazał, że w wyniku wykonanych analiz badawczych ustalono, że 4-CEC jest zamiennikiem 4-MEC (4-metylo-N-etylokatynon) stosowanym jako stymulant i empatogen, powodującym pobudzenie ruchowe, intelektualne, euforię lub przeciwnie rozdrażnienie, zaniepokojenie. 4-MEC znajduje się w wykazie substancji psychotropowych wymienionych w załączniku nr 2 do u.p.n. Z kolei budowa i właściwości psychoaktywne 4-CEC pozwalają na określenie go jako "środek zastępczy" (tzw. dopalacz), tj. produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Zdaniem organu odwoławczego, istnieją podstawy do uznania, że 4-CEC stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi po jego użyciu, dlatego zajęcie towaru dokonane przez organ celny było zasadne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.44b ust.1 pkt 1 u.p.n. z powodu, iż zakwestionowana substancja nie znajduje się na liście środków zastępczych, organ II instancji wyjaśnił, że w załączniku nr 2 "wykaz substancji psychotropowych" do u.p.n. pod poz.46 wpisano środek o nazwie 4-MEC. Z kolei 4-CEC -jak wykazały to badania przeprowadzone przez akredytowane laboratorium celne - jest zamiennikiem 4-MEC. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że przepisy u.p.n. nie uzależniają uznania danego produktu za środek zastępczy od wymienienia go w załączniku do ustawy, bądź w rozporządzeniu/załączniku do rozporządzenia. Za środek zastępczy może zostać uznany nie tylko produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną, ale również środek zawierający inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Za niezasadny, organ II instancji uznał również zarzut, że sporna substancja nie znajduje się także na liście rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie nowych środków psychotropowych z dnia 27 listopada 2015r. (Dz.U. z 2015r. poz.2017) –dalej: rozporządzenie z dnia 27 listopada 2015r., podnosząc, że przez określenie nowa substancja psychoaktywna rozumieć należy substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym, o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, określoną w przepisach wydanych na podstawie art.44b ust. 2 (art.4 pkt 11a u.p.n.). Na powyższe postanowienie organu odwoławczego Ł. R. (dalej: skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go rozstrzygnięciem organu I instancji i zwrot zatrzymanego towaru oraz zasądzenie kosztów postępowania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz.23) – dalej: k.p.a., w zw. z art.75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., przez niepowołanie opinii biegłych z zakresu toksykologii na okoliczności ustalenia czy substancja 4-CEC jest środkiem zastępczym dla 4 -MEC; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez dokonanie analizy substancji 4-CEC przez laboratorium Izby Celnej w P., czyli jednostki organu bezpośrednio zainteresowanego wynikiem sprawy; - art. 7 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez błędne ustalenie przez organ, że substancja 4-CEC jest środkiem zastępczym 4 -MEC; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. : - art. 4 pkt 27 w zw. z art. 44b ust. 1 pkt 1 u.p.n. przez błędne jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie i ustalenie, że substancja 4-CEC jest środkiem zastępczym 4-MEC mimo, że nie znajdował się on i nadal nie znajduje się na liście środków objętych zakazem wprowadzania na obszar celny Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postępowanie administracyjne nie wyjaśniło dostatecznie, czy substancja 4-CEC jest środkiem zastępczym. Skarżący zarzucił, że organ wydał postanowienie w oparciu o opinię laboratorium bezpośrednio podlegającego organowi, który był zainteresowany pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy. Wskazał, że w aktach sprawy nie ma opinii niezależnego instytutu/laboratorium zajmującego się badaniami toksykologicznymi. Według skarżącego, wyniki analizy substancji 4-CEC są mało sprecyzowane; nie można mówić o podobieństwie tych substancji w kategoriach środków zastępczych, jeżeli obie substancje mogą być stosowane jako stymulant i empatogen, powodujący pobudzenie ruchowe i intelektualne, euforię lub przeciwne rozdrażnienie lub zaniepokojenie. Skarżący podkreślił, że wiele innych substancji, dostępnych w Polsce posiada podobny wpływ, a nie są zabronione i nie są środkami zastępczymi dla 4-MEC. Wskazał też, że substancja 4-CEC może mieć zastosowanie w chemii. Zdaniem skarżącego, uzasadnienie postanowienia organu jest lakoniczne, nie wyjaśnia na jakiej podstawie laboratorium postawiło taką diagnozę i nie zawiera doprecyzowania podobieństw 4-CEC i 4-MEC. Skarżący zarzucił, że samo odnalezienie podobieństw nie powoduje, iż ta substancja może zostać zakwalifikowana jako środek zastępczy, organ powinien wskazać czy może być ona niebezpieczna. Skarżący podkreślił, że substancja 4-CEC ma całkiem inną nazwę i odmienną budowę aniżeli substancja 4-MEC, a ponadto 4-CEC jest pochodną klefodronu, a 4-MEC mefodronu. Dodatkowo 4-CEC ma o wiele słabsze i krótsze działanie, aniżeli 4-MEC. Substancja 4-CEC nie znajduje się na liście środków zastępczych, ani nie jest nową substancją psychotropową. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zajęcia przez organ celny towaru w postaci 1.000g substancji zawierającej 4-CEC w celu uregulowania jego sytuacji. Zdaniem organów celnych, organ I instancji miał obowiązek zajęcia towaru w celu uregulowania jego sytuacji prawnej, ponieważ już na etapie kontroli celnej przesyłki wstępne badania ujawnionego towaru, nielegalnie wprowadzonego na obszar celny UE, wykazały zawartość substancji zabronionych. Według organów celnych, sporna substancja to "środek zastępczy", tzw. dopalacz. Skarżący natomiast kwestionuje kwalifikację 4-CEC jako środka zastępczego, argumentując, że nie znajduje się on na liście środków zastępczych, ani nie jest nową substancją psychotropową, może mieć zastosowanie w chemii, nie wykazano, że jest to substancja niebezpieczna oraz wskazując na różnice między 4-CEC i 4-MEC dotyczące nazwy, budowy i działania obu substancji. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów celnych. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że przedmiotowy towar został wprowadzony na obszar celny Unii Europejskiej (dalej: UE) w przesyłce pocztowej, która - zgodnie z deklaracją - powinna zawierać odzież o wartości 5 USD. Adresatem przedmiotowej przesyłki był skarżący. Przywóz tego towaru nie został prawidłowo zgłoszony, a badania laboratoryjne wykazały, że zawiera on substancję 4-CEC. Sporna jest natomiast kwalifikacja substancji 4-CEC jako "środka zastępczego" dla substancji 4-MEC. Organy celne dokonały kwalifikacji spornej substancji na podstawie wyników badań laboratoryjnych wykonanych w toku postępowania na zlecenie organu I instancji przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu. Laboratorium dokonało takiej kwalifikacji spornej substancji w oparciu o dane literatury, z których wynika, że 4-CEC jest zamiennikiem 4-MEC, stosowanym jako stymulant i empatogen, powodującym pobudzenie ruchowe, intelektualne, euforię lub przeciwnie rozdrażnienie, zaniepokojenie. W ocenie Sądu, dokonana przez organy celne kwalifikacja 4-CEC jako "środka zastępczego" jest prawidłowa. Z definicji "środka zastępczego" określonej w art. 4 pkt 27 u.p.n. wynika, że jest to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. 4-CEC jest zatem środkiem zastępczym, gdyż zawiera inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy jak substancja psychotropowa, którą niewątpliwe jest 4-MEC, znajdujący się wykazie substancji psychotropowych – załączniku nr 2 do u.p.n. Wbrew zarzutom skargi, kwalifikacja 4-CEC jako "środka zastępczego" nie jest uzależniona od jego umieszczenia w wykazie substancji psychotropowych, znajdujących się w załączniku nr 2 do u.p.n., bądź w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015r. Jak wynika ze sprawozdania z badań laboratoryjnych, klasyfikacji dokonano na podstawie badań, które wykazały obecność 4-CEC, czyli 4-chloro-N_etylokatynonu, który jest chlorową pochodną katynonu – związku występującego również w 4-MEC – środku psychotropowym. Prawidłowo stwierdzono zatem, że budowa i właściwości psychoaktywne 4-CEC pozwalają zaliczyć go do "środków zastępczych", tzw. dopalaczy, których wytwarzanie, przywóz i wprowadzanie do obrotu na terytorium RP jest zakazane (art.44b ust. 1 pkt 1 u.p.n.). Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 44d ust. 1 u.p.n., do spełnienia przesłanki zajęcia produktu, wystarczy "uzasadnione podejrzenie", że może być on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną. W takiej sytuacji organ celny ma zarówno prawo, jak i obowiązek zajęcia tego produktu na czas niezbędny do ustalenia, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W niniejszej sprawie organ I instancji powziął przypuszczenie, że produkt ujawniony podczas kontroli celnej przesyłki może być środkiem zastępczym i biorąc pod uwagę okoliczności, tj. umieszczenie substancji w postaci krystalicznego proszku w przesyłce zadeklarowanej jako odzież, a przede wszystkim z uwagi na wyniki badań laboratoryjnych, należy uznać, iż były one uzasadnione, a co za tym idzie, że zajęcie towaru było zasadne. Odnośnie zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a., należy wskazać, że nie doszło do takiego naruszenia, gdyż przepisy k.p.a. nie miały zastosowania w niniejszym postępowaniu celnym, do którego – zgodnie z art. 73 Prawa celnego stosuje się odpowiednio przepisy art.12 oraz działu VI ustawy z dnia 19 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niepowołania biegłego z zakresu toksykologii, należy wskazać, że na żadnym etapie postępowania administracyjnego strona nie wnosiła o powołanie biegłego, formułując takie żądanie dopiero w skardze, ani też nie przedstawiła własnej opinii dotyczącej spornej substancji. Nie kwestionowała też wyników badań laboratoryjnych, ani ustaleń organów celnych co do składu przedmiotowej substancji i jej identyfikacji jako 4-CEC. Natomiast zarzut, że badanie wykonało laboratorium celne jest niewystarczający by podważyć obiektywny skład substancji. W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego podważające wiarygodność wyników badań laboratoryjnych są bezpodstawne i gołosłowne. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej posiada ważny certyfikat akredytacji laboratorium badawczego m.in. w zakresie badań chemicznych materiałów podejrzanych o obecność substancji psychoaktywnych. Zostało ono utworzone m.in. aby badać substancje zakwestionowane przez organy celne. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności i rzetelności wyników badań wskazanego laboratorium. Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uchylenia wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.