I SA/Rz 635/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JP – Syndyka Masy Upadłości U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg U. (obecnie Syndyka Masy Upadłości U.) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] lipca 2017 r. - nr [.] - nr [.] - nr [.] - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2017 r. I SA/Rz 635/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi U. (w dniu wydania wyroku reprezentowane przez Syndyka masy upadłości U.) na opisane w sentencji decyzje. Wnosząc skargę kasacyjną Syndyk wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w treści skargi kasacyjnej, że domaga się zwolnienia od opłat sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu podał, że Spółka od października 2017 r. znajduje się w stanie upadłości, co samo w sobie świadczy o złym stanie finansów masy upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest bowiem stan niewypłacalności, a celem postępowania upadłościowego spłata wierzycieli. Z udziałem Spółki, a obecnie Syndyka, toczy się wiele postępowań w różnych sądach i przed organami administracji skarbowej. Przez około 2 miesiące doręczono mu około 340 (w skardze kasacyjnej podano liczbę 370) decyzji administracyjnych pierwszej instancji dotyczących należności celno-podatkowych, przy czym nie ma on pełnej wiedzy na temat liczby toczących się postępowań, ale przewidywana, według informacji uzyskanych od organów podatkowych, przekracza tysiąc. Przed WSA w Rzeszowie w listopadzie i grudniu 2017 r. zakończono postępowania w 46 sprawach. Wartość opłat sądowych we wszystkich szacuje na około milion złotych, którym nie dysponuje. Według bilansu sporządzonego na 29 października 2017 r. strata w działalności Spółki wynosiła 438 193,22 zł. Stan rachunku bankowego wynosi około 50 000 zł, wartość kapitału zakładowego 500 000 zł. Posiada środki zdeponowane u notariusza. W niniejszej sprawie reprezentowany jest przez zawodowego pełnomocnika, adwokata. W dniu 14 lutego 2018 r. w sprawach o sygn. I SA/Rz 620/17, I SA/Rz 622/17, I SA/Rz 623/17, I SA/Rz 640/17 i I SA/Rz 652/17, wezwałem wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, zaś w dniu 21 lutego 2018 r. złożyłem w aktach niniejszej sprawy (I SA/Rz 635/17) notatkę z informacją, że wniosek w tej sprawie rozpoznam po udzieleniu odpowiedzi na ww. wezwanie, jako że mogło ono mieć znaczenie także w tej sprawie. Na doręczone w dniu 23 lutego 2018 r. (dowód doręczenia w aktach I SA/Rz 620/17) pismo odpowiedzi nie udzielono, a wyznaczony Syndykowi termin upłynął 2 marca 2018 r. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wobec tego, że Spółka postawiona została w stan upadłości, a o prawo pomocy ubiega się Syndyk, oceny wniosku dokonać należało przez pryzmat sytuacji materialnej masy upadłości. Syndyk winien zatem przedstawić aktualną sytuację materialną i jej zdolności płatnicze, które w obiektywny sposób wykazałyby, że nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z udziałem w nim, czyniąc zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Instytucja prawa pomocy nie może być bowiem wykorzystywana do ochrony majątku, a służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu podmiotom, którym brak środków finansowych by go pozbawiał. Analiza wniosku przez pryzmat przewidywanych kosztów postępowania nie dała podstaw do jego uwzględnienia. Nie wykazano, aby Syndyk nie miał dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego, w tym na obecnym etapie tytułem skargi kasacyjnej kwoty 400 zł (po 100 zł w każdej połączonej sprawie). Zadeklarowane środki na rachunku bankowym pozwalają na ich poniesienie w pełnym zakresie i to bez uszczerbku dla prowadzonego postępowania upadłościowego, także jeżeli uwzględnić inne sprawy z udziałem Syndyka przed tut. Sądem. Do czasu dysponowania takimi aktywami (50 000 zł) uwzględnienie wniosku, przy tak niskich kosztach, jak wskazano wyżej, nie jest możliwe, ponieważ oznaczałoby ochronę majątku strony, a nie wykazano, aby ciążyły na nim jakiekolwiek pilne zobowiązania (wydatki) mające bezpośredni wpływ na prowadzone postępowanie upadłościowe. Jednorazowy wydatek kwoty 400 zł nie jest na tyle wysoki, aby mógł mieć negatywny wpływ na ekonomiczną dopuszczalność jego prowadzenia. Co do innych postępowań, z którymi mogą wiązać się wydatki, nie przedstawiono z kolei jakiegokolwiek wykazu czy zestawienia; nie są to więc obciążenia realne, a jedynie potencjalne, które trudno oceniać. Dodatkowo zaznaczyć należy, że wobec braku odpowiedzi na wezwanie wystosowane m.in. w sprawie I SA/Rz 620/17, nie udało się pozyskać od wnioskodawcy aktualnych informacji o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych Syndyka (masy upadłości), które uzasadniłyby odmienną ocenę od wyrażonej powyżej. Niewątpliwie, dysponując na rachunku bankowym kwotą 50 000 zł i środkami zdeponowanymi u notariusza (choć nie wiadomo o jaką dokładnie kwotę chodzi) nie można przyjąć, że wobec wnioskodawcy ziściły się przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Wezwanie o dodatkowe oświadczenie miało na celu weryfikację, czy w toku postępowania upadłościowego masa upadłości jest zasilana bieżącymi sumami, czy też stan zasobów wyczerpuje się. Sam stan niewypłacalności nie oznacza bowiem braku jakichkolwiek środków albo majątku, a ogłoszenie upadłości – w świetle art. 13 ust. 1 i art. 361 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344), oznaczał, że majątek niewypłacalnego dłużnika wystarczy na więcej aniżeli tylko zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Stąd upadły nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazana w formularzu strata (na dzień 29 października 2017 r.) nie stanowiła zaś dla Sądu Rejonowego [...] w [...] X Wydział Gospodarczy przeszkody w ogłoszeniu w dniu 30 października 2017 r. upadłości Spółki, a zatem jej majątek musiał posiadać wymierną wartość. Postępowanie to ciągle jest zresztą prowadzone, a więc nie zachodzi negatywna przesłanka ekonomiczna wyłączająca jego dopuszczalność. Inicjując zaś inne postępowanie, które ma zmierzać do ochrony aktywów masy upadłości, Syndyk powinien podjąć wszelkie możliwe działania, aby zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, w szczególności dopełniać obowiązków określonych w art. 173, 306, 308, 331 Prawa upadłościowego, a dopiero w razie bezskuteczności takich czynności mógłby skutecznie wnioskować o prawo pomocy. Koszty postępowania sądowego należy bowiem traktować na równi z innymi wydatkami postępowania upadłościowego, a można je do nich zaliczyć na podstawie art. 230 ust. 2 Prawa upadłościowego. Mając na względzie powyższe, wobec niewykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.