I SA/Rz 636/15
WyrokWSA w Rzeszowie2015-09-01
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Małgorzata Niedobylska, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, pomimo trudnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej konkubenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły umorzenia należności, ponieważ wnioskodawczyni nie wykazała, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo trudnej sytuacji finansowej, rodzina posiadała stałe źródła dochodów, z których po uregulowaniu niezbędnych kosztów utrzymania pozostawały wolne środki finansowe na spłatę zobowiązań. Decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy, a sąd nie może ingerować w decyzje organu działającego w ramach uznania administracyjnego, jeśli postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni B. Z. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, uzasadniając go trudną sytuacją materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że mimo trudnej sytuacji, rodzina posiadała wystarczające dochody do spłaty zadłużenia, a przesłanki do umorzenia nie zostały spełnione. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2015r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. - oddala skargę -
I SA/Rz 636/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...]03.2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2,ust. 3, ust. 4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 121), dalej u.s.u.s., odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku wniosku złożonego przez B. Z. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek i innych naliczonych kosztów. Wniosek został uzasadniony trudną sytuacją materialną.
W związku z powyższym ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego ustalił, że w okresie od 28.10.2004r. do 29.11.2013r. (z tym dniem działalność została zawieszona), Wnioskodawczyni prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług prawniczych. Po tym czasie źródłem jej utrzymania jest dochód z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w wymiarze ½ etatu w firmie "[...]" Usługi Prawnicze [...] w kwocie 643,10zł netto, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na córkę M. Z., wypłacany przez Urząd Miasta [...] w kwocie 276,00zł netto, oraz dochód konkubenta J. M. w łącznej kwocie 1,914,39zł netto (w tym wynagrodzenie za pracę w firmie "[...]" Usługi Prawnicze [...] oraz renta wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wypłacana przez ZUS Oddział). Łączny miesięczny dochód rodziny Wnioskodawczyni wynosi więc 2.833,49zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem Wnioskodawczyni określiła na kwotę 250zł (czynsz za lokal socjalny, energia elektryczna, woda), koszty leczenia konkubenta wykazała na kwotę 940zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała innych zobowiązań.
Na podstawie informacji ze Starostwa Powiatowego w [...] z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ustalono, że Wnioskodawczyni nie posiada żadnych nieruchomości.
Z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych Wnioskodawczyni posiada zaległości w kwocie 312zł. Zadeklarowane przychody/dochody/straty w dokumentach wymiarowych za rok 2013 to: przychód-9.190,83zł, w tym z działalności gospodarczej- 6.190,83zł, z innych źródeł - 3.000zł, razem dochód-3.000zł, strata 2.693,04zł.
ZUS stwierdził, że w przypadku Wnioskodawczyni nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, która uzasadniałaby umorzenie należności z tytułu składek. Zadłużenie objęte wnioskiem jest objęte przymusowym dochodzeniem za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] Żaden organ egzekucyjny nie wypowiedział się dotychczas co do ściągalności lub braku ściągalności zadłużenia, dlatego też brak jest podstaw formalnych i merytorycznych do podjęcia decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., które dotyczą sytuacji stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia.
Analizując możliwość uwzględnienia wniosku na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365), dalej rozporządzenie, ZUS wskazał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w tych przepisach. Wnioskodawczyni bowiem nie wykazała, że spłata zadłużenia pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni ma źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę, na córkę pobiera zasiłek rodzinny, jej konkubent posiada źródła dochodów, wraz z dodatkami. Łączny dochód rodziny wynosi 2.833,49zł miesięcznie, tj. 944,50zł na jednego członka rodziny. Stale wydatki związane z utrzymaniem oraz leczeniem Wnioskodawczyni wykazała na łączną kwotę 1.190zł miesięcznie. Po uregulowaniu ww. płatności bieżących do dyspozycji rodzinie pozostaje więc kwota 1.643,49zł miesięcznie. W sprawie brak jest informacji, czy Wnioskodawczyni otrzymuje na córkę świadczenie alimentacyjne od jej ojca .
ZUS ocenił, że sytuacja rodziny Wnioskodawczyni jest trudna, jednak brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że żyje w ubóstwie oraz że ubóstwo to ma charakter trwały i pogłębiający się. Rodzina Wnioskodawczyni ma stałe źródła dochodów, z których po uregulowaniu niezbędnych kosztów utrzymania (np. czynsz, energia, woda, gaz), a także kosztów związanych z leczeniem chorego przewlekle członka rodziny, pozostają wolne środki finansowe na zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb życiowych, które przynajmniej w minimalnym zakresie mogą być przeznaczane na spłatę zobowiązań z tytułu składek, np. w systemie ratalnym.
ZUS podkreślił, że Wnioskodawczyni nie wykazała innych zobowiązań, np. z tytułu kredytów bankowych, u osób fizycznych czy w innych instytucjach. Wszystkie te fakty zdaniem organu potwierdzają, że sytuacji Wnioskodawczyni nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.
ZUS uznał również, że Wnioskodawczyni nie wykazała strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które powodowałoby, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności.
W ocenie ZUS Wnioskodawczyni nie udokumentowała również wystąpienia przewlekłej choroby pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu, pozwalającego na opłacenie należności. Oświadczyła wprawdzie, że sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny (konkubentem), który jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, jest chory na martwicę nerek i dializowany, ma usunięte obie nerki, jest po operacji raka, usunięciu części języka, ślinianki i części węzłów chłonnych, jest przygotowywany do przeszczepu nerek i w tym celu od dwóch lat przechodzi zabieg rozpychania pęcherza. W tym stanie zdrowia wymaga opieki Wnioskodawczyni. Na potwierdzenie jego stanu zdrowia Strona przedłożyła szereg dokumentów (w tym karty informacyjne leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskie, wyniki badań, opinie lekarskie), z analizy których wynika, że faktycznie posiada on określony zespół schorzeń i wymaga stałego i długotrwałego leczenia farmakologicznego, może również wymagać opieki drugiej osoby.
ZUS zwrócił jednak uwagę, że pomimo przewlekłej choroby od dnia 2.10.2014r. podjął on zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie "[...]" Usługi Prawne [...]. Z powyższego wynika, że posiadane schorzenia nie pozbawiają go całkowicie możliwości zarobkowania. Również Wnioskodawczyni, pomimo sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny od dnia 3.10.2014r. pracuje. Organ stwierdził zaś, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, w których choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny i sprawowanie nad nim opieki całkowicie uniemożliwia uzyskiwanie dochodu.
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpoznaje sprawy lub o umorzenie należności, w którym zarzuciła, że ZUS niewłaściwie ustalił stan faktyczny stwierdzając, że mimo niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej, Wnioskodawczyni jest w stanie spłacać zadłużenie w ratach. Tym samym organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zaufania publicznego. Następstwem tych uchybień było przeprowadzenie niewłaściwej oceny dowodów i uznanie, że Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.
Strona podniosła, że jej konkubent jest osobą przewlekle chorą, w każdej chwili może nie móc wykonywać pracy, co jeszcze dodatkowo pogłębi jej trudną sytuację finansową. Koszty leczenia nie zostały uwzględnione przez ZUS w całości, bowiem konkubent ponosi dodatkowo koszty wyjazdów na konsultacje do Kliniki do Warszawy i Lublina. Przewlekła choroba nerek, na którą choruje, jest połączona z innymi chorobami, które trzeba leczyć i ponosić związane z tym koszty. Konkubent podjął pracę, ponieważ renta nie wystarczała na przeżycie, w tym na leki, dlatego też stwierdzenie przez organ I instancji, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie została spełniona jest w ocenie Wnioskodawczyni bezprawne. Dalej Strona podniosła, że podjęcie przez nią pracy jest tylko dobrą wolą pracodawcy zaś jednym z jej obowiązków służbowych jest opieka nad konkubentem w czasie pracy.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS, decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu ZUS podtrzymał ocenę dotyczącą niezaistnienia przesłanek do umorzenia wnioskowanych zaległości z tytułu składek, która została wyrażona w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo organ wskazał na wagę uznaniowego charakteru decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. ZUS-owi przysługuje w takim przypadku prawo wyboru rozstrzygnięcia, gdyż nawet w razie zaistnienia przesłanek umorzenia, nie obliguje to organu do zastosowania ulgi.
ZUS stwierdził, że podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy argumenty zostały uwzględnione w postępowaniu zaś dokumenty które zostały przedłożone wraz z ww. wnioskiem, nie stanowią wiarygodnego źródła informacji, gdyż są kserokopiami niepoświadczonymi za zgodność z oryginałem. Nawet gdyby uznać ich wiarygodność i moc dowodową, nie zmieniają one stanu faktycznego sprawy. Wykluczenie ojcostwa w stosunku do córki nie stanowi przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności Wnioskodawczyni. Opieka nad konkubentem w trakcie pracy nie zmienia faktu, że zarówno Wnioskodawczyni jak i jej konkubent pracują i uzyskują z tego tytułu dochody.
B. Z. zaskarżyła powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją z dnia [...] marca 2015r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów: karty informacyjnej leczenia szpitalnego, zwolnienia lekarskiego, skierowania na kolejny zabieg - na okoliczność pogorszenia się stanu zdrowia konkubenta i zmniejszenia się jego szansy na pracę; wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej - na okoliczność, że Skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej; sprawozdania z badań genetycznych, protokołu pobrania materiału socjologicznego i stwierdzenia tożsamości - na okoliczność, że ojciec córki Skarżącej nie uznał jej ani nie zostało ustalone ojcostwo przez Sąd oraz że Skarżąca nie otrzymuje alimentów na córkę; zakresu obowiązków - na okoliczność charakteru pracy Skarżącej.
Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania:
* art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej k.p.a., przez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez niewłaściwy organ tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zamiast przez Prezesa ZUS,
* art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a., przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego,
* art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów,
* art. 106 § 1 k.p.a., przez niezajęcie stanowiska organu egzekucyjnego co do ściągalności przedmiotowych należności
Skarżąca wskazała również na następujące uchybienia przepisom prawa materialnego:
art. 28 ust. 2 pkt 3 u.s.u.s.,
art 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, przez nie stwierdzenie przesłanek określonych w tych przepisach mimo, że takie przesłanki niewątpliwie zachodzą w sprawie.
Skarżąca zarzuciła organowi błędy w ustaleniach faktycznych co do charakteru podjętej przez nią i konkubenta pracy, a także wskazała na nowe fakty i dowody, gdyż pogorszył się stan zdrowia konkubenta, który przeszedł zawał serca, co uniemożliwia mu kontynuowanie pracy zarobkowej.
Skarżąca zarzuciła, że organ nie przeprowadził dowodu potwierdzającego lub nie ściągalność należności, czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zaufania publicznego oraz art. 106 k.p.a. Następstwem tego było przeprowadzenie niewłaściwej oceny dowodów prowadzącej do wniosku, że Skarżąca jest w stanie spłacać w ratach zadłużenie, Gdyby ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami obowiązującej logiki, organ doszedłby do wniosku, że należności tej nie da się ściągnąć w drodze egzekucji, jak również, że Strona nie jest w stanie spłacić zadłużenia nawet w ratach.
Skarżąca podkreśliła, że opłacanie należności z tytułu składek pozbawiło by ją i jej rodzinę możliwości zaspokajania potrzeb życiowych. Konkubent jest osobą przewlekle chorą a mimo to organ uznał, że Wnioskująca nie spełnia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Skarżąca wyraziła przekonanie, że czynienie przez organ zarzutu z podjęcia pracy zarobkowej przez konkubenta jest bezpodstawne, gdyż powodem tego był brak środków na życie, a przede wszystkim na leki i leczenie konkubenta.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona. Organy prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku Pani B. Z. o umorzenie należności nie naruszyły prawa procesowego ani materialnego. Skarga nie zawiera argumentów przemawiających za uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów związanych z właściwością organu wydającego decyzję w przedmiocie wniosku o umorzenie należności. Kwestia właściwości organu do wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych uregulowana została w przepisie art. 3 ust. 1 u.s.u.s.
W art. 3 ust.1 pkt 1 u.s.u.s. stanowi on mianowicie, że organem tym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (nie prezes Zakładu). Z uregulowaniem tym korelują zapisy przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s., które przewidują, że decyzje w przedmiocie umarzania w całości lub części należności z tytułu składek mogą być wydawane przez Zakład. Przepis ten jako podmiot uprawniony do umarzania tychże należności wskazuje więc Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W konkretnym postępowaniu właściwość Zakładu obejmuje Oddział właściwy dla danej osoby ubezpieczonej. Za Zakład Ubezpieczeń Społecznych działa w takim przypadku organ danego oddziału, czyli Dyrektor lub osoba upoważniona do działania w jego imieniu.
W przedmiotowej sprawie decyzja w I instancji wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Oddziału w B.
Istotnie, przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wskazuje, że od decyzji ZUS przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy do Prezesa ZUS. Tak też została strona pouczona o prawie do wniesienia takiego środka zaskarżenia.
W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się jednak, że w takim przypadku decyzja zostaje wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 1 u.s.u.s.), zaś podpisana być musi bądź przez Prezesa Zakładu, bądź też pracownika tego Zakładu na podstawie imiennego upoważnienia udzielonego mu przez Prezesa (por. Agnieszka Hulisz - Laskowska, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, praca zbiorowa pod red. J. Wantoch – Rekowskiego, Wyd. Lex, art. 83, zawarte w SIP LEX z podanymi tam judykatami).
W przedmiotowej sprawie zastosowano ten drugi tryb działania. Decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy została podpisana przez Dyrektora Oddziału ZUS w B. działającego z upoważnienia Prezesa ZUS.
Taki tryb postępowania nie narusza prawa procesowego w części regulującej właściwość ZUS do wydania decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zarzut zawarty w skardze jest więc niezasadny.
Nie są zasadne również zarzuty Skarżącej co do dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. W tym zakresie należy bowiem odróżnić dokonanie przez organ ustaleń faktycznych od oceny tychże faktów w zakresie istnienia podstaw (przesłanek) do umorzenia należności.
Dokonując ustaleń faktycznych organ oparł się na zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach, z których wynikają po pierwsze należności, jakie ciążą na Skarżącej względem ZUS oraz tytuły do powstania tych należności oraz okres czasu, za który są zaległe. Po drugie, uwzględnił dokumenty w postaci umów, na podstawie których Skarżąca oraz jej konkubent otrzymują wynagrodzenie. Dokonał po trzecie organ ustaleń odnośnie stanu zdrowia konkubenta przyjmując, że cierpi on na rozliczne schorzenia, co skutkuje koniecznością ponoszenia obciążeń finansowych z tytułu zakupu leków i innych materiałów medycznych.
Nie uwzględnił w tym zakresie jedynie niepotwierdzonych dokumentów dotyczących zaprzeczenia ojcostwa, gdyż jak już wcześniej wskazał Skarżącej, tego typu dokumenty, wobec braku potwierdzenia za zgodność z oryginałem, nie mogą być dowodami w sprawie. W tym zakresie należy jeszcze wskazać, że same wyniki badań genetycznych nie mogą stanowić dowodu pozbawienia skarżącej źródła dochodu, skoro nie zostały przedstawione orzeczenia Sądu powszechnego wydane na podstawie tych badań.
Nie mogą zostać poddane ocenie przez Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie dokumenty dotyczące nowego schorzenia kardiologicznego, jakie powstało u konkubenta Skarżącej, gdyż jest to okoliczność nowa, pozostająca dotychczas poza zakresem badania przez organ administracji. Jak wynika z jego zapisów, został on sporządzony (wypis ze szpitala) w dniu 11 czerwca 2015r., podczas gdy organ wydał decyzję w II instancji w dniu 5 czerwca 2015 r. Dotyczy to również innych okoliczności wynikających z przedłożonych do skargi dokumentów.
Zaistnienie nowych okoliczności może być podstawą złożenia nowego wniosku o umorzenie przedmiotowych należności.
Dokumenty te, niejako pozostające poza zakresem kognicji organu, nie mogą mieć znaczenia przy ocenie naruszenia prawa procesowego przez organ.
Od ustaleń faktycznych powziętych na podstawie zgromadzonych dokumentów należy odróżnić dokonaną ocenę możliwości płatniczych skarżącej B. Z. i co za tym idzie interesu ubezpieczonego i interesu publicznego przejawiającego się stanem finansów ubezpieczeń społecznych, jako podstawy do umorzenia należności przypadających od B. Z. na rzecz ZUS i innych podmiotów.
W tym zakresie ZUS dokonał szerokiej oceny okoliczności wynikających z ustalonych faktów.
Opierając się na wysokości przychodów i potrzeb rodziny Skarżącej B. Z., ZUS doszedł do przekonania, że jest ona w stanie przynajmniej częściowo dokonywać spłaty należności.
W trakcie postępowania nie wykazano, aby postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu bezskuteczności. Nie uczyniła tego również Skarżąca, choć postanowienie podjęte na takiej podstawie niewątpliwie zostało by jej doręczone.
Spór pomiędzy stronami nie dotyczy więc ustalenia, jakie rzeczywiste dochody otrzymuje B. Z. i członkowie jej rodziny, ale czy są one wystarczające dla jej potrzeb (element ocenny) i czy jest w stanie spłacać należności.
W tym jednak zakresie - co do podstaw do umorzenia należności, organy słusznie wskazały na uznaniowość decyzji wydawanej na podstawie art. 28 ust.1 i 28 ust.3 a u.s.u.s.
Zagadnienie to ma istotna rolę przy określeniu modelu i zakresu kontroli sądowej orzeczeń administracji wydawanych w tym trybie.
Zakres kontroli Sądu jest w takim przypadku ograniczony do zbadania prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego i zakresu rozważań odnośnie okoliczności, które powinny zostać wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.
Sąd nie może ingerować w decyzje organu administracji w tym zakresie, w którym działa on w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że w tych ramach, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu oraz rozważeniu wszelkich okoliczności dotyczących ważnego interesu podatnika i ważnego interesu państwa, może lecz nie musi umorzyć należności. Kieruje się w tym zakresie (uznania administracyjnego) względami celowości, słuszności, czy też kształtowaniem postaw płatników składek mających umacniać w nich przekonanie o konieczności ich płacenia zwłaszcza w aspekcie długości okresu czasu, za który składki nie były uiszczane. Bierze również pod uwagę możliwości ściągnięcia składek w przyszłości.
W przedmiotowej sprawie organy powinny więc po pierwsze, wziąć pod uwagę istnienie przesłanek z art. 28 ust.1 i 28 ust.3a u.s.u.s. w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365).
Organy szczegółowo omówiły podstawy umorzenia przewidziane przez te przepisy i odniosły się do zawartych tam warunków oceniając, że sytuacja B. Z. nie wypełnia przesłanek umorzenia. Po drugie rozważyły ważny interes podatnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
W końcu, powołując się na uznanie administracyjne odmówiły umorzenia należności.
Sąd w takim przypadku, nie doszukując się naruszenia przepisów prawa procesowego przy prowadzeniu postępowania oraz mogących polegać na nierozważeniu wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie mógł zakwestionować decyzji organów podjętych w ramach uznania administracyjnego.
Kontrola sądowa polega bowiem na badaniu naruszeń prawa, zaś podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego samo w sobie takiego naruszenia stanowić nie może. Jest to możliwe jedynie w związku z brakami w zakresie postępowania, które jak wyżej wskazano nie występują.
Podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego nie stanowi również o naruszeniu prawa materialnego.
Z tych względów Sąd skargę oddalił w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło