I SA/Rz 637/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 10 listopada 2009r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie obciążenia skarżącego kosztami opracowania operatu szacunkowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [..] stycznia 2009 r. nr [...], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego S. R. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył S.R. kosztami opracowania operatu szacunkowego w kwocie 800zł na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004r. Nr 124, poz. 1514 ze zm.). Organ podatkowy uznał bowiem, że wartość nabytego prawa majątkowego określona przy uwzględnieniu opinii biegłego różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę. Na powyższe postanowienie S.R., złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym wniósł o jego uchylenie ze względu na naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zdaniem Skarżącego, skoro dokonał on weryfikacji kwoty 50.000zł podanej w zeznaniu podatkowym do kwoty 80.000zł, w związku z wezwaniem do podwyższenia wartości nabytego prawa, to organ podatkowy powinien przyjąć tą drugą kwotę za podstawę do ewentualnego obciążenia go kosztami wyceny biegłego. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że podana wartość w zeznaniu podatkowym nabytej w drodze spadku m. in. 1/2 części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] nie odpowiada wartości rynkowej. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 1 sierpnia 2008r. wezwał spadkobiercę do podwyższenia tej wartości, proponując kwotę 93.750,00 zł. jako odpowiadającą wartości rynkowej. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie w piśmie z dnia 18 sierpnia 2008r. spadkobierca nie wyraził zgody na podwyższenie wartości do zaproponowanej kwoty przez organ podatkowy, podając według własnej oceny wartość 80.000,00 zł wówczas organ I instancji słusznie powołał biegłego z urzędu, który wycenił wartość nabytego prawa majątkowego na kwotę 95.750zł. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] ustalił zobowiązanie podatkowe od spadków i darowizn w kwocie 2287zł, od której podatnik nie odwoływał się. Treść wezwania do podwyższenia wartości jaką otrzymał skarżący nie obligowała go do podwyższenia wartości do wysokości ustalonej wstępnie przez organ podatkowy. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn przewiduje, że wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego. W przepisie art. 8 ust. 4 ustawy uregulowano natomiast zasady ustalenia wartości nabytych rzeczy i praw w sytuacji, gdy nabywca nie poda ich wartości lub wartość przez niego podana nie odpowiada, według oceny urzędu skarbowego, ich wartości rynkowej. W końcowej części tego przepisu przewidziano, że po wezwaniu podatnika do podwyższenia wartości, w razie nieudzielenia odpowiedzi lub podania wartości nie odpowiadającej wartości rynkowej, urząd skarbowy ustali wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób przekroczy o 33% wartość podaną przez nabywcę, koszty opinii ponosi nabywca. W ocenie organu II instancji nie dostosowanie określonej przez podatnika wartości przedmiotu opodatkowania do poziomu wyznaczonego przez urząd, niesie za sobą konsekwencje i ryzyko poniesienia kosztów opinii biegłego, a podstawą wyliczenia 33% przekroczenia jest wartość określona w zeznaniu podatkowym. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadku i darowizn oraz sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż wskazany przepis nie precyzuje dostatecznie jasno zasad ustalenia wartości nabytych rzeczy i praw, niemniej jednak brak dostatecznej precyzji tego przepisu nie powinien być interpretowany na niekorzyść podatnika. Gdyby podatnik posiadał kwalifikacje biegłego, podałby już we wstępnej fazie wartość, która mieściłaby się w granicach 30% przekroczenia. Na tej podstawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wnosił o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Jak stwierdzono w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2008r. sygn. akt I NS 133/08 Sądu Rejonowego w S., S.R. nabył spadek po ojcu J.E.R. zmarłym w dniu 12 sierpnia 2006r. w wysokości - części. Nabyty przez niego spadek stanowił - części własnościowego Spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w S. Skarżący złożył w Urzędzie Skarbowym zeznanie podatkowe, w którym wartość spadku określił na 50 tys. złotych. Ponieważ w ocenie organu I instancji podano przez podatnika wartość nabytego prawa majątkowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. L 2004r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) w wersji prawa przed nowelizacją nie odpowiadała wartości rynkowej, wezwano go do podwyższenia podanej wartości w terminie 14 dni. W ocenie organu I instancji zawarta w zeznaniu wartość nabytego przez skarżącego prawa majątkowego wynosi 93.750zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący podwyższył wartość nabytego prawa majątkowego do kwoty 80 tyś.zł. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do interpretacji prawa materialnego w postaci art. 9 ust. 4 wyżej cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn. Powyższy przepis stanowi, że jeżeli nabywca nie podał wartości nabytych rzeczy i prawa majątkowych lub wartość podana przez nabywcę według oceny Naczelnika Urzędu Skarbowego nie odpowiada ich wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do określenia wartości rzeczy i praw lub podwyższenia tej wartości w terminie nie krótszym niż 14 dni. W razie nieudzielenia odpowiedzi lub podania wartości nieodpowiadającej wartości rynkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego ustali wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób przekroczy o 33% wartość podaną przez nabywcę, koszty opinii biegłych ponosi nabywca. Organy podatkowe interpretują powyższy przepis tak, iż zawsze wartość podana przez nabywcę oznacza tę wartość pierwotną wykazaną w zeznaniu podatkowym, w rozpatrywanej sprawie określoną na 50 tyś. zł. Stanowisko to byłoby zasadne ale w przypadku gdyby podatnik po wezwaniu do podwyższenia wartości nabytego prawa majątkowego niż udzielił odpowiedzi. Natomiast w sytuacji gdy podatnik podwyższył wartość nabytego prawa majątkowego w rozpatrywanej sprawie do 80 tys. złotych, ta wartość jako podana ostatecznie powinna być uwzględniona, dla określenia czy wartość wskazana w opinii biegłych, przekracza o 33% wartość podaną przez podatnika. Interpretacja powyższego przepisu dokonana przez organy podatkowe jest zbyt restrykcyjna i nie ma argumentów dla jej zastosowania. Zauważyć należy, iż negatywne skutki dla podatnika w postaci obciążenia kosztami opinii biegłych, powstałyby nawet przy różnym jego zachowaniu, zarówno gdyby na wezwanie nie udzielił odpowiedzi, podwyższył nieznacznie wartość nabytego prawa, lub podwyższył go znacznie. Jedynie w sytuacji gdyby podatnik zaaprobował wartość do kwoty podwyższonej i wskazanej przez organ, wtedy nie ponosiłby kosztów opinii biegłego, ale to z tego względu, że wówczas nie przeprowadzono by dowodu z opinii biegłego. Z uwagi na powyższe ponieważ organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego w postaci art. 8 ust. 4 wyżej cyt. ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn, zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1pkt 1 p.p.s.a. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. określono, iż uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego S.R. zwrot kosztów postępowania w kwocie 357zł na które składają się uiszczony wpis w kwocie 100zł, koszty zastępstw3a adwokackiego w kwocie 240zł i opłata pełnomocnictwa w wysokości 17zł.