I SA/Rz 638/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 22 października 2009r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie - oddala skargę - W wyniku rozpoznania wniosku Z. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia. Zobowiązany Z. C. wnioskiem z dnia 28.11.2008 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia uzasadniając, iż nie stać go na uregulowanie zaległości. Podał iż od 2001 r. do chwili obecnej z wyjątkiem okresu 22.11.2004-17.07.2005. nie pracuje, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku a jedynym żywicielem rodziny jest żona Zobowiązanego. Podniósł również, iż ZUS poinformował go o zaległościach dopiero po 7 latach. Zaległość zobowiązanego z tytułu niezapłaconych składek wynosi łącznie 12 801,16 zł. na co składają się zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2001-09/2001, ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/1999, 11/1999, 01/2000-09/2001 oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2001-09/2001 wraz z odsetkami za zwłokę. W postępowaniu ustalono, iż zobowiązany od 30 września 1991r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych. Od dnia 01.10.2001 do chwili obecnej działalność ta pozostaje zawieszona. Podatnik za okres od 01.01.1999 do 31.07.2001 składał deklaracje PIT i VAT-7 w których wykazywał obrót z prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast za okres od 01.05.2004 do 31.10.2008 podatnik składał deklaracje VAT-7 w których wykazywał obrót zerowy. podatnik nie posiada zaległości podatkowych. Nie posiada konta bankowego. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotną w okresach 10.08.2004-21.11.2004, 10.01.2006-10.09.2007, 08.12.2008 do chwili obecnej. Żona Zobowiązanego jest nauczycielką i pracuje w szkole podstawowej od 01.09.1982r. na czas nieokreślony, odprowadzając składki na ubezpieczenie emerytalno rentowe w kwotach za 10/2008 - 4 255,87 zł, za 11/2008 - 3 547,60 zł., oraz za 12/2008 - 3 420,68 zł. Zgodnie z PIT-11 za 2007 r. uzyskała dochód w kwocie 42 352,48 zł. Zobowiązany ma troje dzieci w wieku 24, 23 i 19 lat. Syn zobowiązanego został przyjęty na I rok studiów stacjonarnych Instytut Techniki w R. Córka Zobowiązanego M. studiuje w systemie dziennym. Zobowiązany dostarczył dowód wpłaty II rata czesnego za studia w kwocie 750,00 zł, wyciąg bankowy z konta żony z którego dokonywane są opłaty z tytułu: telefon - kwota 60,71 zł, usługi komunalne - 36,91 zł, energia elektryczna - 221,35 zł., gaz - 76,05 zł. a także polisę ubezpieczeniową za okres 29.12.2007-28.12.2008 na kwotę 202,00 zł. na samochód osobowy marki Peugeot, oraz porozumienie zawarte w dn. 09.03.2007r z wierzycielem firmą PHU "J." zobowiązujące do uregulowania zaległości w kwocie 4 280,00 zł., a także faktury VAT z tytułu kosztów jakie poniósł na remont domu w łącznej kwocie około 3 300,00 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., odmówił umorzenia należności, z uwag na fakt, iż zobowiązany nie wykazał, iż z uwagi na sytuacje majątkową i rodzinną nie jest w stanie opłacić swoich należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany podał, iż jego sytuacja materialna jest nieco inna niż przedstawiona w decyzji. Podał, iż posiada wprawdzie samochód VW Passat z 1987 r., lecz jest on zepsuty a jego wartość stanowi jedynie cena złomu. Samochód Peugeut 309 jaki posiada jest niezbędny z uwagi na chorobę żony, która cierpi na chorobę kręgosłupa i przebywała w Sanatorium Uzdrowiskowym w P. w okresie 26.01.2009 do 15.02.2009 r. Decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje własną, stwierdzając iż w przedmiotowej sytuacji nie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki umorzenia należności. Zdaniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych brak jest możliwości udzielenia ulgi w postaci umorzenia z uwagi na przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który dopuszcza możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania, a w szczególności spłata należności spowodowałaby ciężkie skutki dla Zobowiązanego i jego rodziny. Prezes ZUS naprowadził na treść § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) zgodnie z którym Prezes ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Reasumując Prezes ZUS po dokonaniu szczegółowej analizy całego materiału dowodowego stwierdził, że Z. C. nie wykazał, że ze względu na sytuację majątkową i rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności. Może natomiast złożyć wniosek o udzielenie ulgi w spłacaniu należności w ramach układu ratalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji zrzucił, iż decyzja wydana w sprawie nie została poprzedzona rzeczywistą analizą materiału dowodowego, a ocena przedłożonych dowodów została wykonana powierzchownie w sposób sztampowy. Podniósł, iż sytuacja materialna jego rodziny uniemożliwia zapłatę dochodzonych należności, chociażby w ratach, bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Dodał, iż nie posiada zdatnych do spieniężenia ruchomości. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawna możliwość umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a zgodnie z art. 32 u.s.u.s. te przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek zdrowotnych. Brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznania administracyjnego. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, ale nie jest jego prawem, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W szczególności sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - tj. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej; k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77§1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny ( art. 80 k.p.a.) czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu, a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 §3 k.p.a.). Zgodnie z powołanym wyżej art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, tj. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca zawarł zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Tym samym uznać należy, iż jedynie zaistnienie którejkolwiek sytuacji wskazanych w w/w przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Ustawodawca w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w uzasadnionych przypadkach. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia, gdzie określone zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Nawet jednak spełnienie którejkolwiek przesłanki spośród określonych w powyższych przepisach art.28 ust.3 i 3a u.s.u.s. i w cyt. Rozporządzeniu nie obliguje Zakładu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Organy orzekające prawidłowo uznały, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. Nie wykazał też w postępowaniu przez Zakładem, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organy w sposób wyczerpujący i drobiazgowy prowadziły postępowanie dowodowe, co przyczyniło się do przedstawienia w sposób rzetelny i zgodny z rzeczywistością sytuacji majątkowej skarżącego. W trakcie postępowania sądowego na rozprawie w dniu 22.10.2009r. skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 6.10.2009r., kartę wypisową ze Szpitala w M. z dnia 1.10.2009r. oraz skierowanie na leczenie sanatoryjne z dnia 1.10.2009r. Wszystkie te dokumenty lekarskie dotyczą zdarzeń chorobowych które miały miejsce we wrześniu 2009r. i nie były dotychczas przedstawione organom orzekającym a przez to również nie podlegały ich ocenie, podobnie jak umowa sprzedaży samochodu VW Passat [...] z dnia 20.01.2005r. okazana do wglądu na rozprawie. Sąd bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, czyli ocenia prawidłowość podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w dacie wydania decyzji i na podstawie tego materiału dowodowego, którym dysponował organ. Skarżący może jednakże ponownie zwrócić się do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości, przy wsparciu takiego wniosku przedłożonymi na rozprawie dokumentami. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego braku informacji ze strony Zakładu o zaległości, należy stwierdzić, że Zakład nie ma takiego obowiązku, a osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna liczyć się tym, że do chwili przedawnienia należności Zakład może domagać się ich uiszczenia. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.