I SA/Rz 639/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie ustalenia wysokości karty podatkowej za okres od 21 do 31 grudnia 2005 r. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia H.B. wniósł skargę na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, zaś wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na formularzu PPF 15 maja 2009r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący nie wskazał jakiegokolwiek majątku ruchomego lub nieruchomego. Oświadczył, że źródłem jego dochodów jest emerytura w wysokości 155 euro /ok. 700 zł/, a przyczyna dla której zwrócił się o pomoc to zły stan zdrowia /choroba nowotworowa/, który nie pozwala mu na prowadzenie swoich spraw w postępowaniu przed sądem i powoduje spore wydatki na leczenie. Według podanych informacji skarżący nie pozostaje z nikim w gospodarstwie domowym. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej nazwaną P.p.s.a. - referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz dokumentów dla pełnego zobrazowania jego sytuacji finansowej, majątkowej i bytowej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu uzasadniając rozstrzygnięcie niedostarczeniem przez niego wszystkich żądanych danych i wybiórcze wyjaśnienia, które nie pozwalały ocenić faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Pismem z dnia 18 sierpnia 2009 r. został wniesiony sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci moc wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniosek o prawo pomocy skierował kolejne wezwanie o wyjaśnienia w kwestii sytuacji materialnej skarżącego. Zostało ono przemilczane. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach Sąd zważył, co następuje: Skarżący zawnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, tj. o zastosowanie instytucji prawa pomocy, przewidzianej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres wniosku skarżącego obliguje Sąd do zbadania, czy wnioskodawca spełnia przesłankę wynikająca z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. czyli, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie przesłanek opiera się na oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu (w przypadku osób fizycznych jest to druk PPF) i obejmuje dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy, zgodnie z wolą ustawodawcy wynikającą z art. 252 P.p.s.a. Zatem poprzez wskazanie przez wnioskodawcę dowodów, na których opiera wniosek, musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast wyżej wymienione oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, konieczne staje się prowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z art. 255 P.p.s.a. Przepis ten, który znalazł zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśnień zmierzających do ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (porównaj: M. Niezgódka –Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych, W-wa 2007, s. 244). Oświadczony we wniosku stan majątkowy wzbudza wątpliwości co do tego, czy w pełni polega na prawdzie. Skarżący pobiera stosunkowo niewysokie świadczenie emerytalne w wysokości ok. 700 zł, z którego jak podał potrącane są alimenty dla byłej żony w kwocie 350 zł, jego wydatki odbiegają od przeciętnych kosztów utrzymania, a związane to jest z jego chorobą, którą udokumentował. Nie posiada żadnego majątku w jakiejkolwiek postaci, tj. nieruchomości, rzeczy ruchomych, środków pieniężnych. Takie oświadczenie w konfrontacji z aktami administracyjnymi wskazywało na konieczność złożenia dodatkowych wyjaśnień w kwestii faktycznej sytuacji materialnej skarżącego. Na wezwanie z dnia 19 maja 2009 r. skarżący wyjaśnił, że mieszka u syna w jednym użyczonym mu pomieszczeniu, nie wskazał wydatków jakie ponosi, w tym związanych z leczeniem (np. za zakup lekarstw) ani z codziennym utrzymaniem, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych. Pomoc bliskich (w większym rozmiarze niż oświadczona) lub instytucji czy osób trzecich, w sytuacji jaka wynika z wniosku wydawałaby się konieczna, tymczasem skarżący na takie okoliczności nie wskazuje. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wyjaśnił, że na skutek postępowania organów administracyjnych zmuszony był do zlikwidowania działalności gospodarczej, co przełożyło się na realne straty i w efekcie tego wydatkował wszystkie oszczędności oraz spieniężył majątek swojej firmy (skarżący był właścicielem trzech pojazdów, które wykorzystywał do działalności gospodarczej, a aktualnie nie posiada żadnego środka transportu). Wezwany ponownie o wyjaśnienie Sądowi kwestii związanych ze źródłami pokrywania najpilniejszych potrzeb życiowych oraz związanych z kosztami leczenia, do przedłożenia wyciągów bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających wezwanie, do udokumentowania przeznaczenia środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży środków transportowych, towarów i wyposażenia, wykorzystywanych w działalności gospodarczej, udokumentowania wysokości pobieranego świadczenia, wysokości płaconych alimentów oraz wyjaśnienia statusu prawnego nieruchomości wskazywanej jako miejsce zamieszkania skarżącego, skarżący wezwania nie wykonał. Jeszcze raz należy podkreślić, że przepisy art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia czy spełniona została dyspozycja wskazanego powyżej przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku skarżącego. Dokonane ustalenia nie pozwalają na uznanie wniosku za zasadny; także co do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Pomimo wyraźnego wskazania w kierowanych do skarżącego wezwaniach, nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Zgodzić się należy, że prawo pomocy w zakresie o jaki wnioskował skarżący przysługuje w sytuacjach wyjątkowych, w których wnioskodawca, pomimo poczynionych starań, nie ma żadnych realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania w najmniejszej nawet części. Braku takich możliwości skarżący nie wykazał. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.