I SA/Rz 640/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r., nr [...]. W. G. – zwany dalej skarżącym, wnioskiem z 9 maja 2021 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za kwiecień 2021 r. W treści przedmiotowego wniosku stwierdził, że prowadzi, jako przeważającą, ten rodzaj działalności gospodarczej, która jest oznaczony kodem PKD 47.65.Z, uprawniającym do zwolnienia. ZUS, decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej przez niego pomocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. ZUS, mając na względzie treść zacytowanego przepisu stwierdził, że skarżący występując o przyznanie mu zwolnienia ze składek, jako kod swojej przeważającej działalności wskazał kod PKD 47.65.Z, podczas gdy w CEiDG, kod jego przeważającej działalności, według stanu na dzień 31 marca 2021 r., oznaczony był symbolem PKD 46.78.Z. Ta zaś działalność nie została wymieniona jako uprawniona do zwolnienia, tak więc skarżącemu nie przysługuje zwolnienie, którego się domagał. W związku z powyższym ZUS odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W dniu 15 lipca 2021 r. skarżący zawarł z ZUS umowę o odroczeniu terminu płatności składek za kwiecień 2021 r. do dnia 2 sierpnia 2021 r. Wobec odmownego załatwienia wniosku skarżącego, 7 czerwca 2021 r. zwrócił się on do ZUS o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W jego treści wyjaśnił, że na dzień 31 marca 2021 r., prowadził jako przeważający ten rodzaj działalności gospodarczej, dla którym właściwym kodem jest kod PKD 47.65.Z. Ten rodzaj działalności, jako przeważającej, prowadzi bowiem od 29 marca 2021 r., a jego zgłoszenia do Urzędu Statystycznego w [...] dokonał w terminie 7 dni, jaki przewidują regulacje o statystyce publicznej (art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – Dz. U. z 2020 r., poz. 443, z późn. zm.), tj. 1 kwietnia 2021 r., tak więc na dzień 31 marca prowadził działalność o wybranym kodzie. ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] lipca 2021 r., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że warunkiem uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym, mowa w § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia, jest stwierdzenie spadku przychodu, uzyskane w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, o co najmniej 40 %, w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r. lub we wrześniu 2020 r. Tym samym organ stwierdził, iż w swoim wniosku skarżący wskazał porównanie przychodów z kwietnia 2021 r. i września 2020 r. Jednakże we wrześniu 2020 r. jako kod przeważającej działalności skarżący miał wpisany kod przeważającej działalności, inny niż 47.65.Z. Fakt ten nie pozwala więc na stwierdzenie, że działalność prowadzona we wrześniu 2020 r. jest tą samą, którą skarżący wykonywał w kwietniu 2021 r. To zaś wyklucza spełnienie warunku, uzyskania w kwietniu 2021 r. przychodu niższego o co najmniej 40 %, w stosunku do przychodu z tej samej działalności we wrześniu 2020 r. W skardze na przedmiotową decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej jego wniosek. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż spełnił warunki uzyskania zwolnienia ze składek za kwiecień 2021 r. Jego zdaniem wymóg prowadzenia określonej działalności, określanej danym kodem PKD, odnosi się jedynie do dnia 31 marca 2021 r. W tym zakresie powołał się na stanowisko Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, który w tym przedmiocie stwierdził, że kod PKD określonej działalności, pozostaje bez wpływu na określenie przychodu z niej. Odwołując się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażonego w wyroku wydanym w następstwie przychylenia się do stanowiska Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców skarżący stwierdził, że skoro przepis wymaga prowadzenia określonego rodzaju działalności na dany dzień, w niniejszym przypadku, 31 marca 2021 r., to od podmiotów występujących o zwolnienie nie można wymagać spełnienia dodatkowych warunków. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców przystąpił do sprawy. Wyrażając swoje stanowisko stwierdził, że w § 10 ust. 3 rozporządzenia wprowadzony został środek dowodowy o charakterze formalnym, za pomocą którego organ ustala rzeczywisty zakres prowadzonej działalności, mający charakter domniemania prawnego. Dopuszczalnym jest więc przeprowadzenie przeciwdowodu na obalenie tego domniemania. Oprócz tego Rzecznik stwierdził, iż na gruncie rozpatrywanych przepisów istotny jest rzeczywisty przedmiot prowadzonej działalności, a nie jej formalny aspekt. W kwestii tożsamości prowadzonej przez skarżącego działalności Rzecznik podkreślił, że przepis § 10 ust. 2 a mówi o spadku przychodów z "tej działalności". Nie można wiec wymagać, aby przedsiębiorca, miał ten sam kod działalności w odpowiednim okresie referencyjnym, w stosunku do którego nastąpił spadek przychodów. Rzecznik zwrócił także uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Kr 494/21 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl), którym to sąd, zdaniem Rzecznika, stwierdził, iż wymóg prowadzenia działalności o danym kodzie PKD, odnosi się jedynie do dnia wskazanego w przepisie z którego zwolnienie wynika, a nie okresu referencyjnego. Oprócz tego Rzecznik zwrócił uwagę na zbytnią ogólnikowość uzasadnienia, wobec której nie może zostać ono uznane za spełniające warunki jego poprawności, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Spór pomiędzy skarżącym a ZUS, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, toczy wokół kwestii związanej z zasadnością wniosku o zwolnienie skarżącego z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2020 r., zgodnie z § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 31 zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. Przepisy tego rozporządzenia przewidują zwolnienie ze składek tych podmiotów, które prowadzą, jako przeważające, wybrane rodzaje działalności, dla których to właściwe są określone kody PKD, a jednocześnie spadek ich przychodów z tych właśnie działalności, w miesiącach objętych zakresem zastosowania tej regulacji wyniósł co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią bezsporną jest to że skarżący należy do grupy podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go ze składek, za okres od 1 do 30 kwietnia 2021, gdyż na dzień 31 marca 2021 r. prowadził ten rodzaj działalności (zdefiniowany odpowiednim kodem PKD), mającej dla niego charakter działalności przeważającej, który uprawniał go do domagania się zwolnienia, w przypadku spełnienia przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi. Co prawda pierwotnie ZUS, w decyzji z [...] maja 2021 r., kwestionował ten fakt, jednakże ponownie rozpatrując sprawę zmienił swoje stanowisko w tym zakresie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2021 r. nie wskazuje już bowiem na prowadzenie przez skarżącego tej działalności (według stanu na 31 marca 2021 r.), która wykluczałaby możliwość występowania o zwolnienie. ZUS, przyznając więc rację skarżącemu w omawianym względzie, odmówił jednak uwzględnienia jego wniosku, gdyż stanął na stanowisku, że w przypadku skarżącego nie sposób jest stwierdzić zaistnienia przesłanki zwolnienia, jaką jest 40 % spadek przychodów. W tym ostatnim zakresie jednak organ nie odniósł się do wyliczeń arytmetycznych, wskazujących na niezaistnienie tego warunku, ale przyjął, że skoro we wrześniu 2020 r., w rejestrze REGON skarżącego, figurował zupełnie inny kod określonego rodzaju działalności, jako jego działalności przeważającej, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że we wrześniu 2020 r. prowadził on tę samą działalność co na dzień 31 marca 2021 r. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić, gdyż o ile przepis § 10 ust. ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia, określając kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania zwolnienia ze składek, rzeczywiście odnosi się do wpisu kodów prowadzonej działalności w rejestrze REGON (chociaż domniemanie w tym zakresie, wynikające z § 10 ust. 3 rozporządzenia, może być obalone na podstawie innych dowodów), to w żaden sposób z tej regulacji nie da się wyinterpretować tego, że przez pryzmat zapisów w rejestrze REGON, oceniać należy także rodzaj prowadzonej przez płatnika działalności, chociażby we wrześniu 2020 r., czy też innych miesiącach referencyjnych. Aby uzyskać zwolnienie ze składek stwierdzić należy, że zachodziła tożsamość prowadzonej działalności, w odniesieniu do dwóch okresów (miesięcy), tj. tego, co do którego dany płatnik występuje o zwolnienie (w odniesieniu do konkretnego dnia, w niniejszej sprawie jest to 31 marca 2021) oraz miesiąca referencyjnego. Ustalenie tego rodzaju okoliczności winno odbywać się jednak na zasadach ogólnych, tj. w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej: K.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie tylko, wbrew spoczywającemu na nim obowiązkowi, nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co do rodzaju prowadzonej przez skarżącego we wrześniu 2020 r. działalności, to w sposób nieuprawniony stwierdził, że w tym zakresie, tj. dla oceny tego faktu, decydujący jest zapis w rejestrze REGON, jaki widniał w tej właśnie dacie. Takiej zależności nie sposób jest jednak wywieść z przepisów rozporządzenia, zwłaszcza przepisu § 10 ust. 2 a pkt 2 tego aktu, ani też ustawy z 2 marca 2020 r. W tej sytuacji stwierdzić więc należy, że odwoływanie się w tym wypadku do tego pozaustawowego warunku, jakim jest zgodność z odpowiednim kodem PKD działalności wnioskodawcy w okresie referencyjnym, uznać należy za naruszenie wskazanych wyżej przepisów, które bez wątpienia miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niezależnie od tego, jak to już wcześniej zaznaczono, organ uchybił również swoim obowiązkom procesowym, w zakresie ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, wynikających z obowiązującej w tym zakresie zasady prawdy obiektywnej. Tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Opisane wyże naruszenia przesądzają to, że zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja z [...] maja 2021 r., jako dotknięte istotnymi wadami, winny być wyeliminowane z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej we wrześniu 2020 r. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów. W ramach wskazanych wyżej czynności organ powinien odnieść się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, związanych z realizowanymi przez skarżącego przedsięwzięciami gospodarczymi. Dopiero stwierdzając tożsamość prowadzonej działalności, uprawniającej do zwolnienia, która w okresie referencyjnym nie musi być dla skarżącego przeważająca, organ zbada skalę spadku przychodów, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania przez skarżącego wnioskowanej ulgi. Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z 25 maja 2021 r.