I SA/Rz 641/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW na rok 2019 oddala skargę. I SA/Rz 641/21 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] (dalej: Dyrektor ARiMR/organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania D.L. (dalej: Wnioskodawczyni/Skarżąca) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019. Z zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 1 września 2020r. D.L. wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Kierownik BP ARiMR/organ I instancji) z wnioskiem o przyznanie płatności na 2019 r., w przypadku śmierci rolnika (wstąpienie do toczącego się postępowania po śmierci S.L.). Do przedmiotowego wniosku zostały dołączone: kopia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po S.L. złożona w Sądzie Rejonowym w K. oraz kopia wniosku o wpis do ewidencji producentów D.L.. W dniu 23 grudnia 2020 r. D.L. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku - sygn. akt. I Ns [...]/20 oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2020r. organ przywrócił termin do złożenia przez Wnioskodawczynię ww postanowienia. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w K. odmówił D.L. przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW na rok 2019 r. Organ I instancji jako przyczynę odmowy wskazał fakt, że D.L. nie jest spadkobiercą po zmarłym S.L., na co wskazuje prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. sygn. akt Ns I [...]/20 o stwierdzeniu nabycia spadku. Natomiast w świetle § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz. 364 ze zm. – dalej: rozporządzenie ONW, po wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek spadkodawcy jedynie spadkobierca może ubiegać się o przyznanie płatności objętych wnioskiem poprzednika prawnego. W przypadku śmierci wnioskodawcy przed dniem doręczenia decyzji dalszy bieg postępowania administracyjnego, a w konsekwencji ustalenie prawa do przejęcia płatności, uzależnione jest od inicjatywy spadkobiercy. D.L. - bratowa zmarłego - nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych - nie przysługuje jej zatem status spadkobiercy. W związku z powyższym, Wnioskodawczyni nie była uprawniona do przejęcia płatności po zmarłym S.L.. W odwołaniu od tej decyzji Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art.32 k.p.a., podnosząc, że prawem strony jest działanie za pośrednictwem pełnomocnika, a pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony postępowania administracyjnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. Dyrektor ARiMR [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ powołał treść przepisu § 7 rozporządzenia ONW, z którego wynika, że wstąpienie do już toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy wymaga przede wszystkim złożenia stosownego wniosku w terminie 7 miesięcy od dnia zgonu wnioskodawcy oraz spełnienia pozostałych warunków. Dopiero wówczas istnieje możliwość kontynuowania postępowania oraz rozstrzygnięcia na rzecz spadkobiercy złożonego przez pierwotnego wnioskodawcę wniosku o płatność. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że D.L. nie należała do kręgu spadkobierców S.L., dlatego nie była uprawniona do przejęcia płatności po zmarłym, w tym płatności ONW na 2019r. Zdaniem organu, bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, że Wnioskodawczyni definiuje się jako pełnomocnik poszczególnych osób będących spadkobiercami po zmarłym S.L., wymienionymi w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. sygn. akt Ns I [...]/20 o stwierdzeniu nabycia spadku tj. A.G., D.L., P.L., K.L., J.L., A.F. i H.B.. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia ONW, dokumenty obejmujące wniosek o przyznanie płatności składane są przez spadkobiercę i tylko temu rolnikowi przysługuje legitymacja do ubiegania się o płatność. Potwierdza to wzór wniosku, gdzie wskazuje się w części XIII wniosku w miejscu na podpis: "czytelny podpis przejmującego albo spadkobiercy/zapisobiercy windykacyjnego albo następcy prawnego lub pełnomocnika osoby upoważnionej do reprezentacji". W myśl zapisów ww. rozporządzenia ONW, jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że do nabycia spadku uprawnionych jest więcej niż jeden spadkobierca rolnika, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności ONW składa oświadczenia pozostałych spadkobierców rolnika o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce rolnika i przyznanie mu płatności ONW. W niniejszej sprawie zostały złożone oświadczenia trzech spadkobierców wymienionych w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, którzy wyrazili zgodę na wstąpienie D.L. w miejsce spadkodawcy i przyznanie jej płatności ONW, jednakże D.L. nie znajdowała się w kręgu spadkobierców po zmarłym S.L. i nie mogła występować jako jeden z nich i tym samym przejąć płatności ONW. Mogła ona w przedmiotowej sprawie działać jedynie jako pełnomocnik jednego ze spadkobierców, a nie jako spadkobierca. W skardze na powyższą decyzję D.L. wniosła o jej uchylenie, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o przywrócenie uchybionego terminu do wstąpienia do toczącego się postępowania spadkobierczyni A.G.. W uzasadnieniu podniosła, że nie jest profesjonalnym prawnikiem, wypełniała dokumenty pod dyktando pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w K.. Uważa, że skoro Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przywrócił termin do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym S.L., to powinien być przywrócony termin do wstąpienia do toczącego się postępowania A.G.. Dodała, że spadkobiercy: [...] wyrazili zgodę na wstąpienie spadkobierczyni A.G. na miejsce spadkodawcy. Skarżąca przedłożyła wypełniony wniosek o płatność na 2019r. podpisany przez A.G. jako spadkobiercę S.L. wraz z pełnomocnictwem dla D.L. i oświadczeniami pozostałych spadkobierców. Zarzuciła, że § 7 ust. 10 rozporządzenia ONW jest sprzeczny z art. 58 § 1 k.p.a., a § 7 ust. 5 pkt 2) - jest sprzeczny z księgą czwartą, tytuł VIII, I dział spadku k.c. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Skarga jest niezasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje naruszały prawo. Jak wyżej wskazano, Sąd orzeka w granicach sprawy, a tą sprawą w niniejszym postępowaniu jest kwestia przyznania Skarżącej płatności ONW na 2019r. na wniosek złożony przez nią w dniu 1 września 2020r. Skarżąca wystąpiła z tym wnioskiem jako spadkobierca zmarłego rolnika, lecz – co jest niesporne – spadkobiercą tym nie była. Słusznie wskazały orzekające organy na przepisy, które regulują sytuację wstąpienia do toczącego się postępowania administracyjnego o przyznanie płatności ONW, w miejsce zmarłego producenta rolnego. Przepisy § 7 rozporządzenia ONW stanowią o warunkach, jakie trzeba spełnić, aby do takiego postępowania wstąpić i uzyskać płatność. W myśl § 7ust.1 tego rozporządzenia, w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje jego spadkobiercy, jeżeli użytki rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności ONW, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust.2). Kolejne przepisy stanowią o obowiązku dołączenia przez spadkobiercę dokumentów: m.in. odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku oraz – jeśli do nabycia spadku uprawnionych jest więcej niż jeden spadkobierca - oświadczenia pozostałych spadkobierców rolnika o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce rolnika i przyznanie mu płatności ONW (§ 7 ust.4-6). Nie ulega wątpliwości, że płatność taka może zostać przyznana jedynie spadkobiercy. Słusznie zatem uznały organy, że skoro Skarżąca nie była spadkobiercą, to przedmiotowej płatności otrzymać nie mogła. W odniesieniu do zarzutów skargi trzeba wskazać, że D.L. posiadała pełnomocnictwa udzielone przez spadkobierców S.L., mogła zatem brać udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika. Jednakże w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, żaden ze spadkobierców nie złożył wniosku o przyznanie płatności, a sprawa została wszczęta i toczyła się na wniosek D.L.. Mimo więc, że nie była ona spadkobiercą, to była stroną postępowania o przyznanie płatności ONW na 2019r. ( a nie pełnomocnikiem) i w tych okolicznościach prawidłowe było rozstrzygnięcie odmawiające przyznania płatności. Dopiero w dołączonym do skargi wniosku Skarżąca występuje jako pełnomocnik jednego ze spadkobierców S.L. – A.G., lecz ten wniosek nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu, bo Sąd kontroluje zgodność z prawem decyzji podjętych przez organy administracji, wg stanu na dzień wydania decyzji ostatecznej. Wniosek podpisany przez A.G. - jeśli zostanie złożony do organu - może zainicjować odrębną sprawę, którą zajmie się organ I instancji. W ramach tej odrębnej sprawy organ rozpozna też złożoną prośbę o przywrócenie uchybionego terminu na wstąpienie do toczącego się postępowania A.G.. D.L. na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa będzie mogła brać udział w postępowaniu jako pełnomocnik strony. Natomiast jak wyżej wskazano, przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie postępowanie z wniosku złożonego przez Skarżącą w dniu 1 września 2020r. i wydane w tym przedmiocie decyzje organów administracji, a te, jak wyżej wskazano, nie naruszają prawa. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art.151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.