I SA/Rz 643/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2008r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący M. K. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, iż nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych ponieważ jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz czwórką dzieci. Wskazał także, iż nie posiada żadnego majątku, z żoną posiada rozdzielność majątkową. Referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), wezwał do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - podanie źródeł pochodzenia środków związanych z codziennym utrzymaniem skarżącego i udokumentowania wysokości wydatków związanych z kosztami codziennego utrzymania (energia elektryczna, gaz, telefony, wyżywienie itp.) oraz wydatków ponoszonych na utrzymanie dzieci oraz informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takowe są w posiadaniu skarżącego, - wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego oraz jej majątku, - tytułu prawnego do zajmowanego domu (lokalu) oraz do złożenia: - wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, - odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, iż mieszka "u rodziców" którzy w całości pokrywają koszty związane z jego utrzymaniem. Natomiast wydatki na utrzymanie dzieci w całości ponosi żona która uzyskuje dochód w wysokości około 2.500zł miesięcznie. Skarżący oświadczył także, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych. Nie przedłożył również zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. gdyż z uwagi na brak dochodów nie było przez niego składane. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Intencją skarżącego było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 § 1 p.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać", które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zachodzi w stosunku do niego. W złożonym wniosku skarżący skoncentrował się jedynie na przedstawieniu takich danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym. Z nadesłanego przez skarżącego formularza oraz oświadczenia i dodatkowych dokumentów wyłania się obraz osoby, która nie uzyskując żadnych dochodów, egzystuje przede wszystkim dzięki pomocy rodziców którzy pokrywają koszty jego utrzymania (energia elektryczna, gaz, telefon, woda itp.) oraz żony która pokrywa koszty utrzymani czwórki dzieci, a która - mimo bardzo trudnej, jak podnosi, sytuacji - nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Sam skarżący, co podkreślić należy przede wszystkim, nie podejmuje pracy mimo, iż z naprowadzonych przez niego okoliczności nie wynika jakoby był osobą niezdolną z jakichkolwiek powodów do wykonywania czynności przynoszących mu dochód. Nie wykazał on także stosowną argumentacją, iż podejmował jakiekolwiek próby zmiany swojej sytuacji, podejmując próbę podjęcia pracy czy choćby jej poszukując, co pozwoliłoby mu bez wątpienia na poprawę zdolności finansowej i osiągnięcie choćby minimalnych dochodów. Mając na uwadze przedstawione okoliczności referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.