I SA/Rz 657/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu - postanawia – I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. ustanowić dla skarżącego adwokata. Skarżący H.T., w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, opisane w sentencji niniejszego postanowienia, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego, wniósł na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w tej sprawie oraz w dwóch innych sprawach zawisłych przed sądem z jego skarg. W uzasadnieniu wniosku podał, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku pobieranego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) i po opłaceniu koniecznych opłat, z wyłączeniem czynszu, pozostaje mu na utrzymanie ok. 150 zł. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jako majątek zadeklarował mieszkanie o pow. 59,24 m² i dwie działki: orną i las o łącznej powierzchni 0,77 ha. Dodał, że oczekuje na wyznaczenie rozprawy o podział majątku wspólnego pomiędzy niego a byłą żonę, zalega z opłatami za mieszkanie i należności te są egzekwowane przez spółdzielnię (wskazał we wniosku numery zawiadomień o zajęciach komorniczych). Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., skarżący nadesłał kserokopie decyzji MOPS o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej i o przyznaniu zasiłku stałego oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o dochodzie w 2009 r., zaświadczenie o kwocie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, kserokopie rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania. Ponadto wyjaśnił, że nie posiada mechanicznych środków transportu, na jego rachunku bankowych pozostaje znikoma kwota – 18 zł, dlatego nie nadesłał wyciągów z rachunku, za telefon komórkowy płaci w miesiącu 25 zł. Rozpoznając wniosek uwzględniono informacje o stanie majątkowym zamieszczone na formularzu PPF i podane na wezwanie. Prawo pomocy uregulowane w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata i uzależnione jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jego przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli jak w rozpoznawanej sprawie, strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Powołane we wniosku okoliczności jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Dlatego zwrócono się do wnioskodawcy o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Takie wnikliwe badanie znajduje swoje usprawiedliwione podstawy, bowiem środki pochodzące na pokrywanie kosztów pomocy prawnej przyznawanej w ramach instytucji prawa pomocy są środkami publicznymi, a zatem ich rozdysponowanie podlega pewnych ścisłym regułom. Wezwanie o udokumentowanie sytuacji na jaką powołuje się wnioskodawca nie jest więc nadgorliwością rozpoznającego wniosek, a obowiązkiem. Analiza wniosku PPF oraz informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza prowadzi do konkluzji, że skarżący spełnia przesłanki do zastosowania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Jedynymi dochodami skarżącego- co zostało udokumentowane – są zasiłki przyznawane przez MOPS w G., w tym zasiłek stały w kwocie 348,97 zł miesięcznie. Koszty związane z eksploatacją mieszkania (opłaty za gaz, energię ) pozostają na minimalnym poziomie i odpowiadają kwotom za prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Niepełnosprawność skarżącego z pewnością ogranicza jego możliwości zawodowe i zarobkowe Dodać wypada, że ośrodek pomocy społecznej jako jednostka wykonująca zadania w dziedzinie pomocy społecznej ma możliwość wszechstronnej oceny sytuacji materialnej i bytowej osób ubiegających się o taką pomoc w kontekście obciążenia Skarbu Państwa kosztami tych świadczeń. Operuje zatem podobnymi kryteriami jak w przypadku przyznawania prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej. Nie ma więc powodu inaczej oceniać sytuacji skarżącego, skoro odpowiedni organ administracji uznał, że strona nie ma wystarczających środków na codzienne utrzymanie. Zatem stan ten należy ocenić podobnie, rozpatrując sytuację skarżącego w kryteriach stosowania art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z tego względu zasadne było zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie w sprawie adwokata. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.