I SA/Rz 659/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2009r. [...] w przedmiocie określenia odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca R. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 28 czerwca 2009r. podała, że z uwagi na prowadzone w stosunku do niej i jej męża postępowania egzekucyjne znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała samochód osobowy marki Seat Cordoba (rok produkcji 1994r.), nieruchomość rolną o powierzchni 0,82ha oraz dom o powierzchni 120m2. R. K. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.000zł (brutto) miesięcznie zaś jej mąż M. K. w wysokości 5.000zł (brutto) miesięcznie. Referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwał do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia w zakresie podania i udokumentowania wysokości wydatków związanych z kosztami codziennego utrzymania (energia elektryczna, gaz, telefony, wyżywienie itp.) oraz wydatków ponoszonych na utrzymanie dzieci oraz informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takowe są w posiadaniu skarżącego, podania wysokości zaciągniętych kredytów oraz wysokości spłacanych rat oraz do złożenia odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r., wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca podała, iż posiada kredyt hipoteczny w banku PKO BP w wysokości 120.000zł oraz kredyt konsumpcyjny na zakup piły łańcuchowej w wysokości 1.800zł. Z zeznań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. wynika, iż M. K. osiągnął w tym roku dochód w wysokości - 44.337,47zl i wykazał nadpłatę podatku w wysokości 2.348zł. R. K. z tytułu wynagrodzenia za pracę osiągnęła dochód w wysokości 25.894,30zł i wykazała nadpłatę w wysokości 245zł zaś z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła przychody w wysokości 667.227,46zł (dochód 28.036,02zł). Z zestawienia przedłożonego rachunku prowadzonego w banku PKO BP dla M. K. wynika, iż w okresie od 1 kwietnia 2009r. do 30 czerwca 2009r. suma uznań wynosiła 12.202zł a suma obciążeń 12.939zł. Istota instytucji prawa pomocy, uregulowanej w przepisach art. art. 243 - 263 p.p.s.a. wyraża się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony postępowania od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych pełnomocników (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym zaś, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Owo częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ich ułamkowej części albo ich określonej kwoty pieniężnej. Osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, ze względu na okoliczności życiowe, pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenia za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04 - za B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Wydawnictwo Zakamycze 2005 r., str. 593 i postanowienie NSA z dnia 28 listopada 2005 r. - II FZ 708/05 - niepublikowane). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Przyjmując, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 183zł, wpis od skargi będzie wynosił 100zł, (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż analiza sytuacji finansowej skarżącej oraz jej rodziny wskazuje na możliwość poniesienia przez nią kosztów postępowania. Gospodarstwo domowe wnioskodawczyni uzyskuje dochód z umów o pracę średnio miesięcznie w wysokości około 7000zł brutto. Wprawdzie wynagrodzenia R. K. I M. K. są zajęte w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych, niemniej jednak wywiązują się oni z ciążących na nich zobowiązań, w tym spłacają raty kredytu hipotecznego oraz kredytu konsumpcyjnego. Na bieżąco regulują także inne zobowiązania. Ponadto jak wynika z wyciągu rachunku bankowego prowadzonego w PKO BP dla M. K., w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponował on kwotą około 12.000zł. Miesięcznie daje to kwotę 4000zł. Dysponowanie przez męża skarżącej środkami finansowymi w takiej wysokości, pozwala na uznanie, iż jest ona w stanie ponieść ciążące na niej koszty postępowania, w tym wymagany na obecnym etapie postępowania wpis od skargi. Należy w tym miejscu przywołać stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w przypadku, gdy skarżący wraz z rodziną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczyć się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ponieważ zwolnienie od kosztów postępowania jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny (vide: postanowienie NSA z 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08). Ponadto okoliczności dotyczące sytuacji finansowej członków rodziny skarżącej mają o tyle znaczenie iż, członkowie rodziny mają obowiązek wzajemnej pomocy w razie takiej potrzeby. Jedną z form takiej pomocy może być właśnie pomoc w uiszczeniu ciążących na jednym z członków rodziny kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.