I SA/Rz 665/06
WyrokWSA w Rzeszowie2007-01-25
Skład orzekający: Barbara Stukan-Pytlowany, Małgorzata Niedobylska, Maria Piórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest związany prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego w zakresie ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych z tytułu działu spadku i zniesienia współwłasności, nawet jeśli strona kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych sądu?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego dotyczącym działu spadku i zniesienia współwłasności, które stanowi podstawę do określenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Ewentualne nieprawidłowości w postępowaniu sądowym nie mogą wpływać na decyzje organów administracji, dopóki orzeczenie sądowe nie zostanie wzruszone. Strona, która kwestionuje ustalenia faktyczne sądu, powinna dążyć do zmiany postanowienia sądu, co może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzje Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego określające podatek od czynności cywilnoprawnych z tytułu odpłatnego nabycia nieruchomości w dziale spadku. Skarżący zarzucali błędy w ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego dotyczących działu spadku oraz brak pouczenia o sposobie wniesienia apelacji, co doprowadziło do uprawomocnienia się postanowienia. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzje organów podatkowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędziowie Asesor Małgorzata Niedobylska NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant sek.sąd. Joanna Hanus po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 25 stycznia 2007r. sprawy ze skarg H. i J. Z. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych od odpłatnego nabycia nieruchomości w dziale spadku - oddala skargi -
I SA/Rz 665/06
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Skarbowej, decyzjami nr (...) i (...), z (...) sierpnia 2006 roku utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego , nr (...) i (...), z dnia (...) czerwca 2006 roku, określające podatek od czynności cywilnoprawnych, z tytułu odpłatnego nabycia nieruchomości w dziale spadku po zmarłym E. Z. i zniesienia współwłasności.
Jak wynika z ustaleń organów podatkowych, Sąd Rejonowy , postanowieniem z dnia (...) lutego 2006 r., sygn. akt I Ns (...), dokonał działu spadku po zmarłym E. Z. i zniesienia współwłasności, zasądzając solidarnie od uczestników postępowania J. Z. i H. Z. solidarnie na rzecz wnioskodawczyni K. Z. kwotę 16 074,50 zł. i na rzecz uczestników A. Z. i H. Z. solidarnie kwotę 1 066 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego , decyzją z dnia (...) czerwca 2006 r., nr (...), skierowaną do J. Z., H. Z. i K. Z., określił w/w osobom podatek od czynności cywilnoprawnych od odpłatnego nabycia nieruchomości w dziale spadku po E. Z. i zniesienia współwłasności w kwocie 322 zł. Kolejną decyzją, nr (...), również z (...) czerwca 2006 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego określił J. Z., H. Z., A. Z. i H.Z. podatek od czynności cywilnoprawnych, z tytułu odpłatnego nabycia nieruchomości w dziale spadku po E. Z. i zniesienia współwłasności w kwocie 21 zł.
W uzasadnieniach powyższych decyzji organ podatkowy powołał się na art. 1 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych /Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm./, zgodnie z którymi organ określa podatek od czynności cywilnoprawnych z tytułu działu spadku w wysokości 2 % podstawy wymiaru tego podatku. Dodatkowo organ przytoczył art. 5 ust 1 ustawy, na podstawie którego obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej.
Odwołanie od obu decyzji organu I instancji wnieśli J. Z. i H. Z., domagając się ich uchylenia i ponowne rozpoznania sprawy, ewentualnie zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia zażaleń złożonych do Sądu Rejonowego . Skarżący podnieśli, że postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności zostało wydane bez uwzględnienia faktu, że obydwoje stali się już wcześniej właścicielami połowy domu, która to połowa w postępowaniu stała się przedmiotem dodatkowego podziału. Zarzucili ponadto, iż na skutek braku pouczenia przez Sąd o sposobie wniesienia środka odwoławczego od tego postanowienia, za późno złożyli apelację i wydane w sprawie postanowienie stało się prawomocne. Obecnie jednak mają zamiar złożyć apelację do Sądu Okręgowego , jeżeli Sąd ten pozytywnie rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia. Podkreślili także, iż aktualnie są również rozpatrywane złożone w sprawie zażalenia, w związku z tym celowe byłoby uchylenie zaskarżonych decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy, ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia tychże zażaleń.
Dyrektor Izby Skarbowej, decyzjami nr (...) i nr (...), z dnia (...) sierpnia 2006 roku utrzymał w mocy decyzje organów I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie art. 1 ust. 1 lit. f ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlegają czynności cywilnoprawne, w tym umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat i dopłat, a zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a stawka podatku od umów o dział spadku i zniesienia współwłasności wynosi 2 %. Podkreślił także, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została wydana w oparciu o prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego , z dnia (...) lutego 2006 r., sygn. I Ns (...), w przedmiocie działu spadku po E. Z. i zniesienia współwłasności, które to postanowienie jest wiążące dla organów podatkowych. Z tego też względu nie można się odnieść do zarzutów zawartych w odwołaniu, dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd Rejonowy .
Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ I instancji określił w prawidłowej wysokości podatek od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie zaznaczył jednak, iż w przypadku gdyby postanowienie sądu uległo zmianie, w części dotyczącej spłat, to wówczas zaistnieją przesłanki do wznowienia postępowania, w wyniku którego zostanie wydana nowa decyzja.
Skargę na powyższe decyzje Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnieśli J. i H. Z., domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy, ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia zażaleń, złożonych do Sądu Rejonowego .
W treści złożonej skargi podatnicy podtrzymali zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organów 1 instancji, w szczególności brak pouczenia przez Sąd Rejonowy o terminie i sposobie wniesienia apelacji, w efekcie czego doszło do uprawomocnienia się orzeczenia.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sąd kontroluje zaskarżone decyzje w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, powoływanej dalej jako P.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Stosownie natomiast do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Kontrolę tę wykonują pod względem zgodności z prawem, jednakże nie posiadają uprawnień do dokonywania ustaleń faktycznych, stanowiących podstawy rozstrzygnięcia administracyjnego. Tak więc w następstwie wniesienia skargi Sąd nie rozpatruje sprawy na nowo, jest natomiast związany ustaleniami organu administracyjnego, badając jedynie czy zostały one poczynione w sposób prawidłowy, z zachowaniem wszystkich wymogów, przewidzianych przez przepisy prawa procesowego.
Organy podatkowe w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły wysokość podatku od czynności cywilnoprawnych, opierając się na prawomocnym orzeczeniu Sądu Rejonowego w przedmiocie działu spadku po E. Z. i zniesienia współwłasności. Zgodnie bowiem z art. 1 ust 1 pkt f ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatkowi temu podlegają umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat, a jak stanowi art. 1 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy, podatkowi temu podlegają także orzeczenia sądów, w tym również polubownych oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt. 1 lub 2. Jak wynika z art. 7 ust 1 pkt. 2 ustawy, stawka tego podatku, w przypadku wyżej wymienionych czynności wynosi 2%.
Organy podatkowe rozpatrujące niniejszą sprawę ustaliły podstawę opodatkowania na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego , z (...) lutego 2006 r., sygn. I Ns (...), które to postanowienie jest dla nich wiążące. Zgodnie bowiem z art. 194 ust 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm./ dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentem takim jest bez wątpienia orzeczenie sądowe, które tym samym korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą treści w nim zawartych. Ponadto w przypadku orzeczeń sądowych zastosowanie znajduje również art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm./, który stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ nie mógł więc samodzielnie czynić ustaleń w tym zakresie.
Zarzuty Skarżących odnośnie nieuwzględnienia przez organy podatkowe okoliczności sprawy sądowej o dział spadku i zniesienie współwłasności, są bezpodstawne. Wszelkie bowiem ewentualne nieprawidłowości w tym postępowaniu nie mogą mieć wpływu na decyzje organów administracji. Tak więc dopóki orzeczenie sądowe nie zostanie wzruszone, stanowi ono podstawę do określenia wysokości podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, strona dążąc do uchylenia czy zmiany wydanych w sprawie decyzji powinna starać się o zmianę postanowienia Sądu, a w przypadku gdyby do tego doszło, będzie to stanowić wystarczającą podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a.
oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło