I SA/Rz 665/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Stanisław Śliwa Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 listopada 2011r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia[...] lipca 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległości składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 665/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2011r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpoznaniu odwołania M. P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011r. znak [...] odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia odsetek z tytułu zaległych składek i odsetek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 2004r. do II kwartału 2009r. w kwocie 5654,41zł. Organ ustalił, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o pow. 10,68 ha (10.28 ha przeliczeniowe) w części oddane w dzierżawę. Jej małżonek pobiera zasiłek chorobowy w wysokości ok. 1000zł miesięcznie. Posiadają na utrzymaniu córkę, która uczęszcza do gimnazjum. Trzyosobowa rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Na dochód rodziny składa się zasiłek chorobowy małżonka skarżącej, jej świadczenie rentowe w kwocie 300zł oraz dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Organ podkreślił, że w postępowaniu wyjaśniającym nie ujawniono zaistnienia nadzwyczajnych, niezależnych od rolnika okoliczności takich jak zdarzenie losowe czy klęski żywiołowe, które miałyby wpływ na powstanie zaległości w opłaceniu składek. Wskazano, że decyzja oparta na przepisie art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ma charakter uznaniowy. Oceniając okoliczności ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie Prezes KRUS nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawczyni dotyczące umorzenia zaległości z tytułu składek i odsetek na ubezpieczenie społeczne rolników. Składając skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wyżej wskazaną decyzję M. P. wskazała na trudną sytuację materialną i zdrowotną co powoduje, że nie jest w stanie uiścić zobowiązań wobec KRUS bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. W piśmie z dnia 15 listopada 2011r. wskazała ponadto, że ta sama osoba wydaje decyzję w oparciu o nieprawdziwe ustalenia faktyczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej wskazano. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Przepis art. 1 pkt 1 k.p.a. normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (zwanej dalej u.s.r.). Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. jest on ministrem w rozumieniu tej ustawy. Stosownie do art. 36 ust. 1 pkt 10 u.s.r. Prezes Kasy wydaje decyzję w sprawach o których mowa w art. 41a i art. 55 u.s.r. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Powyższy przepis ma zastosowanie do decyzji Prezesa Kasy wydanych w opartych o przepis art. 41a u.s.r. Do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednie przepisy dotyczące odwołań od decyzji co wynika z art. 127 § 3 in fine k.p.a., a zgodnie z art. 140 k.p.a. odpowiednio stosuje się przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zasada ta obowiązuje także przy rozpoznaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie. Przepisy o wyłączeniu pracownika mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005r. sygn. akt P8/03. Sam organ obowiązany jest zapewnić stronie takie gwarancje z uwagi na treść przepisu art. 123 § 3 k,p.c. zawierające odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania. W kwestii wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (lub członka organu kolegialnego) orzekającego z wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 127 §3 k.p.c., tak w orzecznictwie jak i doktrynie, przeważa pogląd, że w takim postępowaniu podlega wyłączeniu zarówno pracownik organu administracji jak również członek organu kolegialnego, biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (zobacz wyrok NSA z dnia 11 września 2002r. sygn. akt V SA 2535/01, uchwała NSA z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06, oraz M.Jaśkowska, A.Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, Warszawa 2005 s.222). W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. znak [...] podpisał z upoważnienia Prezesa KRUS zastępca Dyrektora R. Z. oraz przez innych pracowników zastępcę Kierownika Wydziału Ubezpieczeń E. W. oraz Specjalistę G. S. Natomiast decyzja z dnia [...] lipca 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy wyżej wskazaną decyzję podpisał z upoważnienia Prezesa KRUS Dyrektor R. W. oraz Kierownik Wydziału Ubezpieczeń S. Ł. i specjalista G. S. Wprawdzie obok stanowiska służbowego wymienionego obok podpisów osób nie wskazano w jakiej roli występują w sprawie, ale samo ich zamieszczenie w obu wskazanych decyzjach świadczy o tym, że brały udział w ich wydawaniu. Skoro nazwisko specjalisty widnieje na obu decyzjach należy uznać, że brała ona udział w wydaniu decyzji "pierwszo-instancyjnej" jak i "drugo-instancyjnej" i już z tego powodu czyni zaskarżoną decyzję wadliwą, uzasadniającą konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto zastrzeżenie Sądu budzi fakt, że obie decyzje zostały podpisane przez kilka osób. Jak wskazano wyżej każdą z decyzji podpisały trzy osoby. Taki sposób procedowania pracowników organu budzi uzasadnione przypuszczenie, że rozstrzygnięcie to zostało podjęte przez organ kolegialny. Tymczasem przepisy nie przewidują udzielania przez Prezesa Kasy upoważnienia do wydania decyzji dla grupy pracowników, działających jako organ quasi - kolegialny. Powyższego nie zmienia fakt, że podpisy zostały pogrupowane w sposób, który mógłby ułatwić wyodrębnienie nazwiska osoby, która podjęła decyzję w imieniu organu, od nazwisk pozostałych pracowników, który brali udział w jej przygotowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że taka technika dowodzi różnej wagi podpisów figurujących w różnych miejscach decyzji, nie sposób nie zauważyć, że w miejscu które w zaskarżonej decyzji zostało przeznaczone na podpis osoby wydającej w imieniu organu decyzję widnieją trzy podpisy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 września 2009r. sygn. akt III SA/Wr 233/09, z 6 maja 2010r. sygn. akt III SA/Wr 804/09). W związku z powyższym wskazane wady zaskarżonej decyzji powodują, iż przedwczesne byłoby odnoszenie się Sądu co do prawidłowości dokonanej przez organ oceny istnienia przesłanek umorzenia zaległości skarżącej oraz ocena zasadności zarzutów skargi w tym zakresie. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd oparł się na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.c. i art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. a także art. 152 p.p.s.a.