I SA/Rz 677/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnosząc do Sądu skargę na postanowienie wymienione w sentencji T.S. (dalej: skarżąca) zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, podając w uzasadnieniu, że jest w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Podała, że pobiera emeryturę w kwocie 1.040,90 zł. Na deklarowane koszty utrzymania składają się wydatki na zakup lekarstw (604,28 zł), opłaty za energię elektryczną (87,13 zł), gaz (43,59 zł), podatek od nieruchomości (23 zł na miesiąc), ubezpieczenie domu (15 zł na miesiąc) i żywność - ok. 260 zł. Jako majątek skarżąca zadeklarowała dom mieszkalny o pow. 160 m², a w rubryce 7.1 formularza PPF jako inne nieruchomości podała 0,11 ha. Wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, skarżąca nadesłała kserokopie faktur za zakup lekarstw, za usługi dostaw energii elektrycznej i gazu, polisy ubezpieczeniowej domu, nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r., zaświadczenie lekarskie. Wyjaśniła, że nie otrzymuje jakiejkolwiek pomocy materialnej, nie posiada żadnych zobowiązań ani wierzytelności, nie osiąga korzyści z posiadania majątku oraz, że jej matka zmarła, co udokumentowała odpisem skróconym aktu zgonu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. I SA/Rz 677/11 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skuteczne wniesienie środka prawnego w postaci sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (taki zakres wynika z wniosku skarżącej) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Instytucja prawa pomocy ma charakter nadzwyczajny i korzystanie z niej zawężone zostało do ścisłego kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy, zmierzając do wyjaśnienia możliwości płatniczych skarżącej wezwał ją w trybie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o dane wskazane w wezwaniu (k. 24). Przedłożone przez skarżącą faktury za lekarstwa i za opłaty nie pozwalają przyjąć, że jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie w tej sprawie przez skarżąca kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni nie wynika, żeby w stosunku do jej osoby zachodziły jakieś szczególne okoliczności, skutkujące ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania, powstałymi na skutek zdarzeń losowych. Wbrew twierdzeniom zawartym w oświadczeniu, z przedłożonych faktur wynika, że podana kwota 604,28 zł za leki, która wzrosła o kwotę 59,32 zł wymienioną w piśmie skarżącej z daty 21 listopada 2011 r., to suma wydatków na ten cel ponoszonych od lipca do listopada 2011 r. (lipiec – 68,60 zł, sierpień 9,81, wrzesień – 307,12 zł, 112,95 zł, 31,50 zł, październik- 55,10 zł, 19,20 zł i listopad – 59,32 zł). Analogicznie jest w przypadku opłat za energię elektryczną i gaz. W tym pierwszym przypadku kwoty opłat w rozliczeniu za dwa miesiące korzystania z dostaw to: 11,54 zł (płatność w czerwcu 2011r.), 31,22 zł (płatność w sierpniu 2011 r.), 26,24 zł (płatność w październiku) oraz za te same okresy rozliczeniowe odpowiednio kwoty: 6,31 zł, 5,86 zł, 5,86 zł (drugi licznik). Co do zaś opłat za gaz to skarżąca miała obowiązek ponieść koszty w kwotach: 23,58 zł płatne w maju i 20,01 zł płatne w sierpniu 2011r. Nadesłane wraz ze sprzeciwem kolejne faktury dotyczą tego rodzaju wydatków ponoszonych na bieżąco, w tym opłat dotyczących zamieszkiwanej nieruchomości oraz domu będącego wyłączną własnością skarżącej. Skoro skarżąca dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku w postaci domu mieszkalnego, w którym nie zamieszkuje, natomiast ponosi koszty związane z jego utrzymaniem oraz koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje, należy przyjąć, że jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swoim udziałem w sprawie, tym bardziej, że należne w sprawie koszty są najniższymi jakie mogą wystąpić w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy wynika z oceny takich elementów jak koszty jakie strona musi ponieść w związku z prowadzonym postępowaniem oraz jej aktualnej kondycji majątkowej i finansowej. Właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości (własność domu w Zarszynie, współspadkobierczyni masy spadkowej po rodzicach, w tym domu) nie sposób uznać za osobę ubogą, tym bardziej, że skarżąca może wykorzystać posiadany majątek, a w konsekwencji poprawić swoją sytuację majątkową. Ocena sądu tych kwestii jest oceną swobodną, nie dowolną. W rozpoznawanej zaś sprawie Sąd przyjął, że skarżąca posiada możliwości, by pokryć minimalne koszty sądowe w sprawie, w której wniosła skargę. Bezspornym jest, mając na uwadze orzecznictwo sądowe i literaturę, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi wydatkami, a obowiązek partycypowania w kosztach postępowania dotyczy w szczególności tych, którzy posiadają stałe miesięczne dochody. Przyznane sądowi prawo zwalniania od kosztów sądowych powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na opłacenie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Znając wysokość dochodów i wydatków w konfrontacji z wysokością wpisu ustalonego przez Przewodniczącego Wydziału jaki skarżąca winna uiścić, stwierdzić należy, że ciężar ten skarżąca jest w stanie unieść, bez jakiegokolwiek uszczerbku dla swojego utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.