I SA/Rz 682/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2007r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący R. S. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, iż nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi ponieważ nie posiada żadnego majątku ani oszczędności a osiągane niewielkie dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 400zł miesięcznie. Wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką dzieci. Żona skarżącego przebywa na urlopie macierzyńskim i otrzymuje z tego tytułu zasiłek w wysokości 600zł. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,3ha Uzupełniając, na wezwanie referendarz sądowego, przedstawione przez siebie dane skarżący wskazał, iż nieruchomości których jest właścicielem są w częściowym posiadaniu spółki "A.", która w związku z tym nie płaci żadnych należności w zamian za remontowanie i przygotowanie do użytkowania znajdujących się na nieruchomości budynków. Dodał także, iż na utrzymanie rodziny przeznacza wszystkie swoje dochody na które składają się zasiłek macierzyński żony oraz drobne kwoty w wysokości około 1000zł miesięcznie z tytułu prac dorywczych wykonywanych przez skarżącego. Skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w Banku [...] w D., nie przedłożył zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. i 2008r. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 29 lipca 2009r. sygn. akt I SA/Rz 682/09, odmówił przyznania prawa pomocy. Kwestionując zasadność wydanego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym podtrzymał podnoszone wcześniej argumenty, przemawiające według niego za zwolnieniem od kosztów sądowych w całości. W sprzeciwie tym podkreślił, iż budynki znajdujące się na jego nieruchomości nie nadają się do eksploatacji w związku z tym nie mogą przynosić dochodu. W ocenie skarżącego wykazał on, iż nie posiada żadnych środków finansowych i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a. - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Intencją skarżącego było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swego wniosku w stopniu czyniącym zadość wezwaniu referendarz sądowego z dnia 14 lipca 2009r. W szczególności, pomimo zawartego w tym wezwaniu wyraźnego żądania, skarżący nie nadesłał odpisu zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. i 2008r. Natomiast odnośnie uzyskiwanych dochodów wskazał w formularzu PPF, iż z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 400zł. Jednakże w odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego podaje, iż dochód ten wynosi 1000zł. Podaje także, iż uzyskuje z tytułu prac dorywczych dochód w wysokości 1000zł miesięcznie. Z kolei w sprzeciwie podaje, iż dochód ten wynosi 1000zł rocznie. Odnośnie nieruchomości których skarżący jest właścicielem wykorzystywanych przez spółkę "A." która "nie płaci żadnych należności w związku z inwestowaniem w remont i przygotowanie do użytkowania znajdujących się nich budynków" należy stwierdzić, że sposób i forma rozliczeń skarżącego za umożliwienie korzystania z tych nieruchomości leży w jego gestii. Przyjęty sposób rozliczeń ma jednak niewątpliwie wpływ na ocenę jego sytuacji finansowej. Trzeba tutaj zaznaczyć, że odnośnie tych nieruchomości, poza cytowanym stwierdzeniem, skarżący nie podaje żadnych szczegółów. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba również zaakcentować, iż brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że wezwanie strony o przedłożenie dokumentów obrazujących okoliczności związane z jej aktualną sytuacją materialną było niezbędne i w pełni uzasadnione. Z kolei uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Z tych względów, działając na podstawie przywołanego, postanowiono jak w sentencji.