I SA/Rz 685/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2014r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że postanowienie wymienione w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej: "A" S.A. w W. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 685/14 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia "A" S.A. w W. (dalej: spółka/skarżąca) na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2014r., nr [...], zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów wobec egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wójta Gminy w dniu [...]listopada 2013r., nr [...], [...] oraz [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości za 2008r., pismem z dnia 18 grudnia 2013r. (data wpływu do organu) spółka wniosła następujące zarzuty: - decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego "A’" S.A. w W. w podatku od nieruchomości za 2008r. w kwocie 93.147,00 zł, nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności i obowiązek wynikający z tej decyzji nie był wykonalny, - ww. decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności i egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna, - egzekucja została podjęta na postawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., - egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku tj. w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona w tytule wykonawczym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. Wójt Gminy uznał za nieuzasadnione zarzuty w zakresie braku rygoru natychmiastowej wykonalności i braku wymagalności obowiązku wynikającego z ww. decyzji z dnia [...] listopada 2013r. oraz niedopuszczalności egzekucji należności w niej ustalonej. Natomiast zarzut w zakresie zawyżenia odsetek za zwłokę uznał za niedopuszczalny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotem egzekucji jest część należnego od zobowiązanego podatku od nieruchomości za 2008r. w wysokości 93.147,00 zł, gdyż zobowiązany wykonał część zobowiązania w poszczególnych miesiącach 2008r. w łącznej wysokości 66.327,00 zł. Według organu I instancji niezasadne są twierdzenia zobowiązanego, że zobowiązanie nie istnieje, a należność pieniężna wynikająca z decyzji z dnia [...] listopada 2013r. nie jest wymagalna. Wskazano, że w postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości badania zasadności dochodzonego obowiązku, zatem kwestia błędnego naliczania odsetek za okres zwłoki z winy organów powinna zostać podniesiona na wcześniejszym etapie postępowania. Zdaniem organu I instancji, wbrew twierdzeniom spółki, decyzja z dnia [...] listopada 2013r. jest ostateczna i wymagalna. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. nadano ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu [...] listopada 2013r., a więc już po doręczeniu ww. decyzji, co miało miejsce w dniu 22 listopada 2013r. Za nieuzasadniony organ I instancji uznał również zarzut dotyczący doręczenia postanowienia o nadaniu natychmiastowej wykonalności pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym, który - zdaniem spółki - nie był umocowany do działania w postępowaniu o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem organu, pełnomocnik ustawiony w postępowaniu podatkowym reprezentował spółkę również w postępowaniu ubocznym o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji podniósł również, że spółka zarzucając błędy w tytule wykonawczym nie wskazała, w którym z trzech tytułów wykonawczych je popełniono. Podobnie kwestionując wysokość odsetek za zwłokę, spółka nie wskazała okresów, co do których odsetki nie powinny być naliczane, co nie odpowiadało wymogom uzasadnienia zarzutów. Ponadto, zdaniem organu I instancji, do opóźnienia w wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2009r. przyczynił się pełnomocnik spółki. Na postanowienie organu I instancji spółka wniosła zażalenie Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło stanowisko organu I instancji i stwierdziło, że dokonana przez ten organ analiza prawidłowo zebranego materiału dowodowego, zastosowane przepisy prawa procesowego oraz materialnego, a także przywołane orzecznictwo jest prawidłowe i w pełni zasadne. Na postanowienie organu odwoławczego spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: 1) art.33 pkt 1 u.p.e.a. przez zaakceptowanie egzekucji podjętej w zakresie nieistniejącego obowiązku, tj. w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona w tytule wykonawczym, 2) art.33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez zaakceptowanie dopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy obowiązek wynikający z decyzji Wójta Gminy nie był wymagalny, ze względu na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, 3) art.33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez zaakceptowanie egzekucji podjętej w sytuacji, w której decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji oznacza, że egzekucja była niedopuszczalna, 4) art.33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie za prawidłowy tytuł wykonawczy, który nie spełnia wymagań określonych w art.27 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że Wójt Gminy nie uwzględnił, okresów nienaliczania odsetek, o których mowa w art.54 § 1 pkt 3 i 7 Ordynacji podatkowej, doprowadzając do wszczęcia egzekucji odsetek z pominięciem okresów, w których nie należało ich naliczać. Skarżąca wskazała, że decyzja organu I instancji została doręczona po upływie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję organu I instancji została doręczona po upływie 2 miesięcy od dnia otrzymania akt przez ten organ, a kolejna decyzja organu I instancji została doręczona po upływie 3 miesięcy od dnia otrzymania akt przez organ I instancji. Zdaniem skarżącej, organ I instancji stwierdzając, że do opóźnienia w zakończeniu postępowania przyczyniła się skarżąca, stwierdzenia tego nie wyjaśnił, ani nie uzasadnił. Nieprawidłowo, według skarżącej, organ uznał zarzut w tym zakresie za niedopuszczalny, gdyż w przedmiotowej sprawie nie występuje sytuacja określona w art. 34 § 1a u.p.e.a., tj. żaden z zarzutów nie był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatku od nieruchomości za 2008r. Błędne oznaczenie terminów naliczania odsetek za zwłokę i nieprawidłowe określenie ich wysokości, powoduje, że wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie został zrealizowany. Skarżąca zarzuciła również, że decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2013r. nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż postanowienie w tej sprawie zostało wydane przed doręczeniem tej decyzji, czyli w momencie, kiedy nie weszła ona do obrotu prawnego, co czyni to postanowienie nieskutecznym. Ponadto, postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym, który nie został ustanowiony do działania w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, a zatem postanowienie to, jako wadliwie doręczone, nie weszło do obrotu prawnego. Według skarżącej, postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powinno zostać doręczone samej spółce. W konsekwencji, egzekucja zobowiązania podatkowego ustalonego w decyzji organu I instancji, ze względu na brak nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, jest niedopuszczalna. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153,poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – dalej: k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. (por. wyrok NSA z 7 października 2011r. sygn. akt I FSK 1361/10, LEX nr 1069238 oraz z dnia 5 czerwca 2013r. sygn. akt II GSK 1019/11, LEX nr 1352884). W niniejszej sprawie, na skutek złożenia przez skarżącą zażalenia na postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy zobowiązany był do ponownego, pełnego rozpoznania sprawy, a w tym do dokonania analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny w świetle twierdzeń strony oraz obowiązującego stanu prawnego. Kontrolując działania organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie oraz będące ich konsekwencją zaskarżone postanowienie, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika bowiem czy organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie. Organ odwoławczy ograniczył się bowiem jedynie do opisania przebiegu dotychczasowego postępowania i przytoczenia stanowiska organu I instancji, nie przedstawiając własnego stanowiska w sprawie. Wymogu tego nie spełnia skrótowe sformułowanie organu o prawidłowości i zasadności postępowania oraz rozstrzygnięcia organu I instancji. Należy podkreślić, że odesłanie do uzasadnienia postanowienia organu I instancji nie zastępuje oceny, którą powinien dokonać ponownie organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do powielenia uzasadnienia organu I instancji i do stwierdzenia, że organ ten prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów zawartych w zażaleniu. W konsekwencji zaskarżone postanowienie nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, sporządzonego zgodnie z regułami określonymi w art. 107 § 3 w zw. z art.126 k.p.a. Wadliwe wykonanie funkcji kontroli instancyjnej i brak należytego uzasadnienia postanowienia organu II instancji, skutkuje jego uchyleniem, ponieważ uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę zasadności orzeczenia podjętego przez organ II instancji oraz odniesienie się do zarzutów skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. oraz art.152 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 200 i art.205 § 2 P.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 357 zł, na którą składają się: - uiszczony od skargi wpis sądowy w wysokości 100 zł, - wynagrodzenie adwokata w kwocie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz.U. z 2013r. poz. 46), - opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.