I SA/Rz 690/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" z siedzibą w R. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi na informację Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu - postanawia – I. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Stowarzyszenie "A" z siedzibą w R. (dalej zwane w skrócie Stowarzyszeniem) w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika, podając we wniosku, że jest organizacją pożytku publicznego, utrzymującą się z pozyskanych grantów przyznawanych na określone ściśle cele. Argumentując swój wniosek w zakresie prawa pomocy Stowarzyszenie wskazało, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozwoli mu na skuteczne dochodzenie swoich praw oraz że pomimo świadczenia bezpłatnych usług prawnych nie ma ono możliwości zatrudnienia pełnomocnika z wyboru ze względu na brak środków, które mogły być przeznaczone na powyższy cel. Z oświadczenia o majątku i dochodach zawartego w formularzu PPPr wynika, że Stowarzyszenie zanotowało za ostatni rok obrotowy zysk w wysokości 14.228,27 zł, na jego rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (sierpień 2016 r. ) znajduje się łącznie kwota 7.023,01 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzono: Zgodnie z art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1118, 1138 i 1146) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jak wynika ze złożonej do akt sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego (k. 27 akt sądowych). Zatem Stowarzyszenie jako organizacja pożytku publicznego w kontekście wniesionej skargi korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od opłat sądowych z mocy wskazanego art. 239 § 2 P.p.s.a., co tym samym oznacza, że Stowarzyszenie nie ma obowiązku ponoszenia żadnych kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu sądowym. W takiej zaś sytuacji zgodnie z art. 249a P.p.s.a., jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie jest zwolnione z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to tym samym postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne należało umorzyć, na podstawie art. 258 § 1 w zw. art. 249a P.p.s.a. Natomiast odnośnie ustanowienia pełnomocnika, zastosowanie w sprawie ma art. 262 P.p.s.a., stanowiący, że przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W takiej sytuacji powołane we wniosku okoliczności jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać owo wyjątkowe traktowanie podmiotu wnioskującego. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Analiza wniosku PPPr oraz całości akt sprawy prowadzi do konkluzji, iż skarżące Stowarzyszenie nie spełnia przesłanek do zastosowania prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika. Z treści dokumentów jednoznacznie wynika, że jest ono w stanie ponieść ciężar wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział uważa za konieczny (należy przypomnieć, że na obecnym etapie sprawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia oraz w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań). Jak wynika ze statutu (dostępnego na stronach internetowych Stowarzyszenia) skarżące Stowarzyszenie może pozyskiwać środki m.in. ze składek członkowskich, darowizn, dotacji, subwencji, zbiórek, z działalności gospodarczej, a posiadany majątek przeznaczony jest na realizację celów Stowarzyszenia oraz na pokrycie niezbędnych kosztów. Zatem uprawniony jest wniosek, że Stowarzyszenie posiada liczne źródła finansowania i ma ono możliwości uzyskiwania środków finansowych na prowadzenie swojej działalności statutowej, w zakres której wchodzić mogą sprawy sądowe, które co do zasady wymagają uiszczania opłat i czynienia wydatków, zaś jego członkowie przystępując do aktywnej realizacji celów z powołaniem się na nie w postępowaniu sądowoadministracynym, muszą liczyć się z obowiązkiem ponoszenia tychże kosztów i uwzględnić, a w dalszej kolejności przeznaczyć na ten cel odpowiednie środki pieniężne, a przy ich braku nawet podejmować działania celem ich uzyskania. Z akt sprawy (k.10 ) wynika, że Stowarzyszenie aktywnie poszukuje środków na swoją działalność; jego przychody za 2014 r. wyniosły 1406112,04 zł, wypracowuje zysk (14228,27 zł za ostatni rok obrotowy, k. 31), posiada według oświadczenia na rachunkach bankowych środki pieniężne, których wysokość pozwala na zaangażowanie pełnomocnika z wyboru (k. 31). Zatem chcąc uzyskać prawo pomocy Stowarzyszenie powinno było wykazać, że podjęło działania niezbędne do wygospodarowania środków na prowadzony spór sądowy, ale nie przyniosły one zamierzonego rezultatu. Tymczasem Stowarzyszenie nie tylko nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a wręcz odwrotnie- wykazało, że posiada takie możliwości finansowe (vide: stan rachunków bankowych). Na marginesie sprawy należy zauważyć, że jak stanowi statut Stowarzyszenie realizuje cele do których zostało powołane m.in. poprzez poradnictwo prawne, wskazując jednocześnie we wniosku o dofinansowanie przedmiotowego projektu na kancelarie prawne współpracujące ze Stowarzyszeniem. Zatem obiektywnie należy stwierdzić, że Stowarzyszenie we własnej sprawie, związanej z działalnością statutową może liczyć na wsparcie od strony prawnej ze strony tychże podmiotów w sposób, który nie powinien nadwyrężyć budżetu Stowarzyszenia. W związku z powyższym na podstawie art. 258 § 1 w zw. art. 249a P.p.s.a. i art. 239 § 2 P.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 262 P.p.s.a. i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.