I SA/Rz 693/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-12-23
Skład orzekający: Kazimierz Włoch, Barbara Stukan-Pytlowany, Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenie sankcji jest zasadna, gdy wnioskodawca dostarczył wymagane ilości surowca, ale deklaracje i informacje od odbiorcy wpłynęły po terminie określonym w przepisach wykonawczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że terminy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. dotyczące składania deklaracji i informacji o dostarczonych roślinach energetycznych mają charakter instrukcyjny, a ich przekroczenie przez wnioskodawcę lub odbiorcę nie może skutkować automatyczną odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji, zwłaszcza gdy faktyczna ilość dostarczonego surowca została udowodniona. Zastosowanie przepisów o sankcjach (art. 51 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004) było w tej sytuacji nieuprawnione.Stan faktyczny
Skarżący J.K. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w tym do upraw roślin energetycznych. Organ I instancji odmówił przyznania płatności do roślin energetycznych i nałożył sankcję, uznając, że deklaracje i informacje od odbiorcy wpłynęły po terminie. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, wskazując, że dostarczył surowiec w wymaganej ilości, a opóźnienia w dokumentacji nie powinny skutkować sankcjami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji. Orzeczono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku i zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch (spr.) Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany NSA Jacek Surmacz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 11 grudnia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2007r. nr. [...]w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji, 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J.K. kwotę 200 (słownie: dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2008 roku, w zaskarżonej części dotyczącej odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji w wysokości 3945,92 zł.
W toku postępowania ustalono, iż wnioskodawca J. K. złożył w dniu 15 maja 2007r. do Biura Powiatowego ARiMR, wniosek o przyznanie mu płatności do gruntów rolnych na rok 2007 z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin energetycznych. W przedmiotowym wniosku zadeklarował do płatności sześć działek rolnych o łącznej powierzchni 30,85 ha, w tym powierzchnię uprawnioną do otrzymania płatności do upraw roślin energetycznych - 23,24 ha. Do wniosku dołączył Umowę z dnia 31 sierpnia 2005r. zawartą z Elektrownią Stalowa Wola" S.A. na dostawę biomasy pochodzącej z upraw roślin energetycznych (wierzba energetyczna).
W dniu 14 września 2007r. wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR dwie Deklaracje o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej z wyszczególnieniem dostaw w okresie od 5 kwietnia 2007r. do 26 lipca 2007r. Następnie w dniu 26 listopada 2007r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła Informacja o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawców przesłana przez Elektrownię "Stalowa Wola" S.A., a dotycząca dostarczonej przez wnioskodawcę do wyżej wymienionego odbiorcy wierzby energetycznej. Przedmiotowa informacja została również złożona przez Elektrownię "Stalowa Wola" S.A. do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w dniu 1 października 2007 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał J. K. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości 3204,13 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1941,92 zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1262,21 zł. oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i jednocześnie nałożył sankcję w wysokości 3945,92 zł, potrącaną z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
Odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do kwestii odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych organ I instancji podał, iż wyżej opisane zarówno Deklaracje o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych przesłane przez wnioskodawcę jak i Informacja o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawców przesłana przez Elektrownię wpłynęły do organu po upływie terminów określonych w Rozporządzeniu Ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 23 lipca 2007r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności ( Dz. U. nr 139 poz. 979) - zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 23 lipca 2007r. Wobec tego organ pominął dane wynikające z tychże dokumentów i przyjął ilość odebranych od wnioskodawcy surowców energetycznych jako wartość równą zero. W ocenie organu w opisanej sytuacji wnioskodawca nie spełnił wszystkich warunków do otrzymania płatności do upraw roślin energetycznych co skutkuje odmową jej przyznania oraz nałożeniem sankcji w tym zakresie, z uwagi na istniejące niezgodności.
Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji. Zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 103 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej Kpa - poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji ewidentnie nieprawdziwych i fałszywych ustaleń faktycznych, a w szczególności na błędnym odczytaniu przez organ protokołu kontroli, gdyż w jego ocenie wnioski zawarte w uzasadnieniu decyzji nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym a przede wszystkim w protokole kontroli. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz opisanego wyżej rozporządzenia z dnia 23 lipca 2007r. Podniósł, iż zarówno ustawa jak i rozporządzenie nie przewidują żadnych ujemnych konsekwencji za ewentualne uchybienia w przestrzeganiu terminów oraz, że w przytoczonych wyżej aktach prawnych brak jest podstawy prawnej obciążającej wnioskodawcę za uchybienie poczynione przez odbiorcę. Zarzucił również naruszenie art. 8 art. 9 oraz art. 11 Kpa
Do odwołania wnioskodawca załączył pismo przewodnie Elektrowni "Stalowa Wola" S.A. z dnia 16 czerwca 2008r. L. Dz [...] w sprawie ważenia i dostaw zrębki energetycznej od grudnia 2006r. do lipca 2007 r., kserokopie 15 dowodów ważenia oraz pismo przewodnie ARiMR z dnia 14 stycznia 2008r. wraz z raportem z kontroli plantacji wierzby energetycznej z dnia 10 grudnia 2007r.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008r. organ I instancji słusznie odmówił przyznania wnioskodawcy płatności do upraw roślin energetycznych i nałożył sankcje. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007r. Nr 35 poz. 217 ze zm.) płatność do upraw roślin energetycznych przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia nr 1973/2004. Warunkiem wypłaty płatności do upraw roślin energetycznych, zgodnie z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r., str. 1, ze zm.) jest m.in. złożenie przez wnioskodawców właściwym organom deklaracji potwierdzającej ilość zebranych surowców oraz potwierdzenie dostarczonych ilości surowców podmiotom skupującym lub pierwszym jednostkom przetwórczym.
W ocenie organu obowiązek potwierdzenia ilości zebranych i dostarczonych surowców ciąży zarówno na wnioskodawcy ubiegającym się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych, jak i na podmiocie skupującym oraz pierwszej jednostce przetwórczej, co wynika z art. 17 ust. 4 pkt 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., zawierającym delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, w tym składania dokumentów i przedstawiania informacji, w zakresie określonym dla państwa członkowskiego w rozporządzeniu nr 1973/2004.
Zgodnie z § 2 ust. 3 lit a i b i w zw. § 9 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia z dnia 23 lipca 2007r. wnioskodawca ubiegający się o przyznanie płatności energetycznej ma obowiązek dostarczenia do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej:
w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie powołanego wyżej rozporządzenia tj. do dnia 16 sierpnia 2007r. - w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia1 stycznia do dnia 14 marca 2007 r.;
w terminie do dnia 15 września roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej - w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia 15 marca do dnia 15 sierpnia tego roku.
Jednocześnie, w myśl § 4 ust. 1 i 2 w związku z § 9 ust. 2 pkt 1 w tych samych terminach podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze mają obowiązek dostarczenia do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR informacje o ilości otrzymanych od wnioskodawcy roślin energetycznych.
Zgodnie z ustaleniami organów J. K. dostarczył rośliny energetyczne do Elektrowni "Stalowa Wola" S.A w terminach od 2 grudnia 2006r. do 26 lipca 2007r. natomiast Deklaracje o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej, w których uwzględnił dostawy za okres od 5 kwietnia 2007r. do 26 lipca 2007r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR dopiero w dniu 14 września 2007r. podczas gdy zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem, powinien był to zrobić w terminie do dnia 16 sierpnia 2007r.
Pochodząca od Elektrowni "Stalowa Wola" S.A. Informacja o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawców dotycząca dostarczonej przez wnioskodawcę wierzby energetycznej została również złożona przez odbiorcę po upływie terminów wyznaczonych cytowanym wyżej rozporządzeniem - w dniu 26 listopada 2007 r., zamiast do 16 sierpnia 2007r.
W tej sytuacji organ odwoławczy uznał iż zgodnie z art. 51 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (DZ. U. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), - zwanego dalej rozporządzeniem Nr 796/2004 - nie należy uwzględniać ilości surowca zebranego i dostarczonego do odbiorcy i należy przyjąć wartość 0. zgodnie z powyższym bowiem, że jeżeli rolnik wnioskujący o pomoc na uprawę roślin energetycznych, zgodnie z odpowiednio art. 88 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 lub deklarujący działki jako odłogowane w rozumieniu art. 55 lit. b) lub art. 107 ust. 3 pierwszego akapitu tego rozporządzenia, nie dostarczy wymaganej ilości danego surowca, uważać się będzie, że nie spełnił swoich zobowiązań w odniesieniu do działek przeznaczonych odpowiednio na uprawy energetyczne lub do odłogowania, pod względem obszaru obliczonego przez pomnożenie powierzchni ziemi uprawianej i wykorzystywanej przez niego do produkcji surowców przez brakującą ilość dostawy tego surowca. W związku z powołanym wyżej przepisem różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez J. K. we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 z tytułu upraw roślin energetycznych tj. 23,24 ha a powierzchnią stwierdzoną tj. 0,00 ha, w przedmiotowym przypadku wyniosła 100%. Wobec czego zgodnie z treścią art. 51 ust. 2 wyżej cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., który stanowi, że jeżeli różnica pomiędzy zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza powierzchnię stwierdzoną o więcej niż 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności do których rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.
W ocenie organu z powołanych wyżej przepisów bezsprzecznie wynika, iż nie wywiązanie się z terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące lub pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności powoduje ujemne skutki dla wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych.
W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do upraw roślin energetycznych oraz nałożenia sankcji podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 2 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 roku, Nr 78 poz. 483) statuującego zasadę zaufania obywatela do Państwa przez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia z dnia 23 lipca 2007 roku, w zakresie określającym terminy na dokonywanie wskazanych w tym Rozporządzeniu czynności, z uwagi na to, iż to rozporządzenie nie przewidywało żadnego okresu vacatio legis;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 51 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Nr 796/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co polegało na przyjęciu przez organ II instancji, iż niezłożenie w terminie przez odbiorcę (podmiot skupujący) Deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych oraz Informacji o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawcy pozwala na nałożenie sankcji na rolnika (wnioskodawcę) dostarczającego temu odbiorcy rośliny energetyczne;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 51 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Nr 796/2004 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co polegało na przyjęciu przez organ II instancji bez żadnej podstawy prawnej, iż mimo, że rolnik (wnioskodawca) dostarcza odbiorcy rośliny energetyczne w wymaganej ilości, brak dochowania terminu złożenia przez odbiorcę Deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych oraz Informacji o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawcy oznacza, iż rolnik nie dostarczył wymaganej ilości roślin energetycznych i to on ponosi wieloletnie sankcje finansowe;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 50 ust. 3-5, przepisu art. 51 ust. 3 rozporządzenia Nr 796/2004 przez błędną wykładnię językową i systemową powołanych przepisów, a w szczególności nieprawidłową wykładnię użytego w tych przepisach terminu "powierzchnia stwierdzona";
5. art. 107 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie za podstawę wydanej decyzji ewidentnie nieprawdziwych i fałszywych ustaleń faktycznych, a w szczególności błędnym odczytaniu przez organ II instancji protokołu kontroli administracyjnej dokonanej u Skarżącego;
6. naruszenie art. 9 i art. 10 Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez podanie Skarżącemu przez urzędnika Powiatowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nieprawidłowych informacji o terminie zgłoszenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 51 ust. 3 wyżej cyt. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wskazuje tylko na rolnika, jako osobę zobowiązaną do dostarczenia wymaganej ilości surowca, natomiast w ogóle nie mówi o odbiorcy, ani o terminach dostarczenia roślin. Natomiast wyżej cyt. rozporządzenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007r. nie określało terminów dostarczenia upraw energetycznych, lecz terminy składania wniosków i deklaracji składania płatności. Wobec czego żaden przepis nie przewidywał terminów dostarczenia upraw energetycznych. Zarówno przepisy powyższego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak i przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie przewidywały żadnych ujemnych konsekwencji wobec dostawcy jak i odbiorcy za naruszenie określonych w rozporządzeniu terminów. W oparciu o komputerowe wyciągi z wagi elektronicznej odbiorcy z dnia 16 czerwca 2008r. skarżący udowodnił, że od 2 grudnia 2006r. do 26 lipca 2007r. dostarczył 2628,40 Dt surowca co było zgodne ze złożoną deklaracją, wobec czego wypełnił wymogi nałożone w ustawie z dnia 26 stycznia 2006r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz przepisie art. 51 ust. 2 i ust. 3 wyżej cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Skarżący podniósł, że organy nie powołały żadnego przepisu, iż za uchybienia podmiotu skupującego konsekwencje ma ponosić rolnik. Organy niewłaściwie zinterpretowały przepis art. 51 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. w stosunku do art. 51 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Ust. 3 art. 51 powyższego rozporządzenia Komisji (WE) nie przewiduje odwołania do art. 51 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Art. 51 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stwierdza jedynie, że jeżeli rolnik wnioskujący o pomoc na uprawę roślin energetycznych nie dostarczy wymaganej ilości danego surowca to oznacza, że nie wypełnił swojego zobowiązania co do działek energetycznych. W niniejszej sprawie skarżący jednak wypełnił swoje zobowiązania z art. 51 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Organ odwoławczy błędnie przytoczył art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, albowiem przepis ten w ogóle nie mówi o nakładaniu sankcji na rolnika, a także nie jest powiązany z art. 51 ust. 3 tegoż rozporządzenia. Kluczowe jest stwierdzenie, czym jest obszar zadeklarowany, a czym obszar zatwierdzony w świetle art. 50 ust. 3 - 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Obszar zadeklarowany oznacza niewątpliwie obszar zadeklarowany przez rolnika. Natomiast obszar zatwierdzony nie został w żaden sposób opisany przez organ w decyzji, nie dokonano też żadnej wykładni i interpretacji tego terminu. Obszar zatwierdzony - stwierdzony powinien oznaczać obszar stwierdzony podczas oględzin na miejscu dokonanej w dniu 10 grudnia 2007r. który wyniósł 23,21 ha a nie 0,00 ha. Urzędnik sam wykazał się niewiedzą w zakresie obowiązujących terminów odnośnie składania deklaracji i nie był w stanie udzielić skarżącemu prawidłowych informacji w tym względzie.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej - pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego do Sądu aktu nie jest związany skargą tzn. rodzajem i treścią podniesionych zarzutów, a także jej wnioskami (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej w skrócie jako: p.p.s.a.).
Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) wnioskodawcy przysługuje płatność obszarowa do upraw roślin energetycznych na będących w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jeżeli:
1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r., str. 1, ze zm.),
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności obszarowej,
3) został mu nadany nr identyfikacji w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności obszarowej,
4) są spełnione warunki określone w rozdziale VIII rozporządzenia nr 1793/2004 z tym że:
a) umowa o której mowa w art. 25 Rozporządzenia 1793 powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia,
b) płatność przysługuje również w przypadkach o których mowa w art. 33 ust. 1 Rozporządzenia nr 1793/2004,
c) w przypadku gdy dla danej rośliny energetycznej nie określono plonu reprezentatywnego, wnioskodawca powinien dostarczyć do zatwierdzonych podmiotów, o których mowa w lit. a, wykorzystać lub przetworzyć na cele energetyczne w gospodarstwie o którym mowa w sekcji 7 rozporządzenia nr 1793/2004 całkowitą ilość roślin energetycznych. Stosownie do art. 17 ust. 4 pkt 3 wyżej cyt. ustawy z dnia 17 stycznia 2007r. Minister właściwy do spraw rolnictwa oraz Minister właściwy do spraw rolnych określą w drodze rozporządzenia terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, w tym składania dokumentów i przedstawiania informacji, w zakresie określonym dla państwa członkowskiego w rozporządzeniu 1793/2004 mając na względzie terminy wypłaty płatności do upraw roślin energetycznych oraz uwzględniając umożliwienie przeprowadzenia kontroli danych zawartych we wnioskach o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych oraz kontroli przetwarzania roślin energetycznych. Na podstawie w/w delegacji Rozporządzeniem z dnia 23 lipca 2007r. Minister rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz.U. Nr 139, poz. 979 określił terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności. W § 2 ust. 3 lit. a i b w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 wyżej wymienionego Rozporządzenia deklarację o ilości roślin energetycznych zebranych i dostarczonych w okresie od dnia 1 stycznia do 15 marca 2007r. należało złożyć w terminie do 16 sierpnia 2007r., a w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia 15 marca do 15 sierpnia 2007r., do 15 września tegoż roku, co odpowiada 27 ust. 2 Rozporządzenia Komisji nr 1793/2004 stosownie do art. 29 tegoż rozporządzenia. Żaden z przepisów powołanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., czy też rozporządzenia Ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 23 lipca 2007r. czy też rozporządzenia Komisji nr 1793/2004 nie przewidują utraty prawa do płatności do upraw roślin energetycznych z powodu uchybienia terminowi do złożenia deklaracji. Również art. 29 ust. 2 Rozporządzenia 1793/2004 przewidujące obniżki i wyłączenia w art. 51 Rozporządzenia nr 796/2004 i sankcje w art. 30 Rozporządzenia nr 1973/2004 nie zawiera utraty prawa do płatności w sytuacji nie złożenia w terminie określonym w rozporządzeniu krajowym deklaracji. Powyższy wniosek jest uzasadniony tym, że terminy do złożenia stosownej deklaracji przez rolnika stosownie do delegacji ustalone dla przeprowadzenia kontroli danych zawartych w tych wnioskach i kontroli ich przetwarzania - co znajduje potwierdzenie w rozporządzeniu Komisji Nr 1793/2004. Istotną dla prowadzonych rozważań jest kwestia znaczenia jakie w realizacji omawianego prawa ma deklaracja podatkowa. Zgodnie z § 2 wyżej cyt. rozporządzenia Ministra rolnictwa i rozwoju wsi rolnicy obowiązani są składać w organie deklaracje o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 31 stycznia do dnia 31 grudnia roku w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności energetycznej określonej w terminach w zależności od daty dostarczenia do podmiotu skupującego lub jednostki przetwórczej - co odpowiada treści art. 27 Rozporządzenia Komisji nr 1793/2004. Deklaracja zatem to zestawienie ilości zebranych i dostarczonych roślin. Nawet jeśli przyjąć, że złożenie deklaracji jest warunkiem materialno prawnym uzyskania płatności, która nigdy nie następuje z urzędu, to z jej istoty wynika, że nie może ona podlegać innemu reżimowi prawnemu niż stan faktyczny który opisuje. Innymi słowy deklaracja stanowi opis zdarzeń, które zaistniały w określonym przedziale czasowym ocenianym z punktu widzenia przepisów w sprawie płatności w tym przedziale czasowym obowiązujących, a który w efekcie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku wypłaty płatności lub zrealizowania przez wnioskodawcę swego uprawnienia do uzyskania od organu płatności. Zarówno istnienie tego obowiązku jak i powstanie uprawnienia ocenia się o stan prawny istniejący w przedziale czasowym z którym są związane. Wskazać należy, że ocena z jakim terminem mamy do czynienia nie zawsze jest łatwa. Dokonując jej należy brać pod uwagę nie tylko sformułowanie właściwego przepisu, jego umieszczenie w ustawie normującej prawo materialnej czy w ustawie procesowej, ile skutek jaki wiąże się z upływem terminu. Jeżeli polega on na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawno-materialny. Jeżeli natomiast zakreśla granice czasowe dla dokonania określonej czynności w postępowaniu - jest terminem prawa procesowego. Terminy określone w § 2 ust. 3 lit. a i b w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 oraz § 4 ust. 1 i 2 w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 wyżej cyt. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2007r. mają zdaniem Sądu charakter procesowy, ale są to tylko terminy instrukcyjne, bo żaden przepis nie przewiduje ujemnych konsekwencji dla producenta z powodu ich przekroczenia. Podstawowe znaczenie dla wprowadzenia w życie przedmiotowych deklaracji miało ułatwić kontrolę w zakresie określenia i sprawdzenia faktycznej ilości dostarczonego surowca przez producenta i wywiązania się z tego obowiązku. Art. 51 ust. 3 rozporządzenia komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., który zastosował organ odwoławczy stanowi, że jeżeli rolnik wnioskujący o pomoc na uprawę roślin energetycznych zgodnie z odpowiednio art. 88 Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 lub deklarującej działki jako odłogowane w rozumieniu art. 55 lit. d lub art. 107 ust. 3 pierwszego akapitu tego rozporządzenia nie dostarczy wymaganej ilości danego surowca, uważać się będzie, że nie spełnił swoich zobowiązań w odniesieniu do działek przeznaczonych odpowiednio na uprawy energetyczne lub do odłogowania pod względem obszaru obliczonego przez pomnożenie ilości ziemi uprawnianej i wykorzystywanej przez niego do produkcji surowców przez brakującą ilość dostawy tego surowca. Mając na względzie fakt, że skarżący we właściwych terminach określonych w cyt. wyżej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 23 lipca 2007r. nie przedstawił deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych, jak również odbiorca tj. Elektrownia Stalowa Wola nie przedstawiła we właściwym terminie informacje o ilości odebranego surowca, organ odwoławczy uznał, że należy przyjąć, iż ilość dostarczonego surowca wynosi 0, bez analizy i badania dowodów w postaci dokumentów przedstawionych przez skarżącego obrazujących faktyczną ilość dostarczonego surowca i zastosował art. 51 ust. 3 powyższego rozporządzenia. W ocenie Sądu zastosowanie art. 51 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia w sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie było nieuprawnione i doprowadziło do naruszenia tego przepisu mającego charakter prawa materialnego. Zastosowanie art. 51 ust. 3 wyżej cyt. Komisji (WE) nr 796/2004 pozwoliło organowi odwoławczemu przyjąć, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez skarżącego pod uprawę roślin energetycznych wynoszącą 23,24 ha, a powierzchnią stwierdzoną tj. 0,00 ha wynosi 100% - bez jakiegokolwiek uwzględnienia, że podczas kontroli na gruncie stwierdzono faktyczną powierzchnię gruntu przeznaczonego pod uprawę roślin energetycznych w wysokości 23,21 ha. To założenie z kolei pozwoliło organowi odwoławczemu zastosować art. 51 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, że jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza powierzchnię stwierdzoną o więcej niż 50% to rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nadkłada się sankcje wieloletnie w wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności do których rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków jakie złożył w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym nie było również podstaw do zastosowania art. 51 ust. 2 powyższego rozporządzenia nr 796/2004 będącego przepisem prawa materialnego, przez co doszło do jego naruszenia.
Z uwagi, że doszło jak wyżej wskazano do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego w postaci § 2 ust. 3 lit. a i b w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 a także § 4 ust. 1 i 2 w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 wyżej cyt. rozporządzenia Ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 23 lipca 2006r. oraz art. 7 K.p.a. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i 135 p.p.s.a. podlegały uchyleniu w części jak określono w wyroku.
W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło