I SA/Rz 693/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany WSA Grzegorz Panek /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 25 maja 2010r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2009r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] , 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) przyznaje pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu D. G. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 219,60 zł. (słownie: dwieście dziewiętnaście) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 39,60 zł.(słownie: trzydzieści dziewięć) złotych. U Z A S A D A N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2009 rok w kwocie 547zł, ustalonego współwłaścicielom J. G. i I. S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wskazaną decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. Wójt Gminy [...] na podstawie rejestru gruntów stanowiącego ewidencję gruntów ustalił współwłaścicielom wymiar podatku rolnego na 2009r. w kwocie 547zł. Od powyższej decyzji J. G. złożył odwołanie w którym wskazał, iż gospodarstwo rolne, które odziedziczył na podstawie testamentu nie jest przez niego używane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym na podstawie materiału dowodowego stwierdziło, brak podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, że grunty rolne objęte zaskarżoną decyzją stanowią współwłasność: J. G. - udział 1/2 i I. S. - udział 1/2. W opisanym stanie faktycznym współwłaścicieli obciążono podatkiem rolnym na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). Przepis ten wskazuje, że jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). W przypadku gruntów stanowiących współwłasność - jak w sprawie niniejszej -obowiązek podatkowy został nałożony solidarnie na współwłaścicieli. Na powyższą decyzję J. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając jej bezzasadność. Podkreślił w jej uzasadnieniu, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem opodatkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 17 marca 2010r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy, podkreślił dodatkowo, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 3 ust. 6 ustawy o podatku rolnym oraz art. 122 Ordynacji podatkowej polegającym na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie autora wskazanego pisma, organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję oparł się wyłącznie na wypisie z ewidencji gruntów i budynków, z której wynika, iż współwłaścicielami działek nr 667/1, 667/2 i 611 są J. G. i I. S. Organ ten całkowicie pominął wskazywaną przez skarżącego okoliczność, iż gospodarstwo którego jest on współwłaścicielem prowadzi w całości drugi współwłaściciel. W związku z tym, to wyłącznie ta osoba jest podatnikiem podatku rolnego, zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 6 ustawy o podatku rolnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia naruszają przepisy prawa procesowego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest brak dostatecznych ustaleń, odnośnie tego kto prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,4ha położonego w miejscowości P., którego współwłaścicielami są J. G. oraz I. S. - stanowiącego w niniejszej sprawie przedmiot opodatkowania. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym - podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym). Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym - jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6. Jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości (art. 3 ust. 6). Oznacza to, że jeżeli grunty objęte ustawą o podatku rolnym są współwłasnością lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym. Zasadą jest, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich tych podmiotach. Inaczej jest w przypadku tych gruntów będących gospodarstwem rolnym. Otóż wówczas obowiązek uiszczenia podatku ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem lub współposiadaczem, która to gospodarstwo prowadzi w całości. Ustalenie zatem tej okoliczności w trakcie postępowania podatkowego dotyczącego opodatkowania gospodarstwa rolnego ma istotne znaczenie. W rozpoznawanej sprawie zarówno organ I jak i II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na danych zawartych w ewidencji budynków i gruntów z której wynika, iż współwłaścicielami gospodarstwa rolnego stanowiącego przedmiot opodatkowania są I. S. oraz J. G. Organ I instancji dokonując ustaleń w sprawie nie badał w ogóle tego kto prowadzi gospodarstwo rolne stanowiące przedmiot opodatkowania. Z kolei organ II instancji pomimo wskazywania na tą okoliczność przez skarżącego w złożonym odwołaniu utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z wyrażonej w tym przepisie zasady, wynika dla organu podatkowego obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Konkretyzację zasady prawdy materialnej przewidzianej w tym przepisie stanowi art. 187 §1 Ordynacji podatkowej wprowadzający dyrektywę zupełności postępowania dowodowego. Norma ta z jednej strony obliguje organy podatkowe do podejmowania działań mających na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, niezbędnego do wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z drugiej strony, obowiązkowi temu towarzyszy konieczność wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oznacza rozważenie, wzięcie pod uwagę, przeanalizowanie, zaznajomienie się z całym materiałem dowodowym. Rozpatrzenie materiału dowodowego musi być wyczerpujące, a zatem wszechstronne, dogłębne, szczegółowe, gruntowne, dokładne. Dopiero takie rozpatrzenie całości materiału dowodowego daje możliwość dokonanie subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie może stanowić podstawę do ustalenia skutków podatkowoprawnych tych faktów. Rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają zatem uzasadnienie na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości co do stanu faktycznego. Jeśli zaś materiał dowodowy w sprawie zawiera luki co do istotnych okoliczności, to wybór rozstrzygnięcia (zastosowania prawa materialnego) jest przypadkowy i nielogiczny, a ponadto narusza art. 187 §1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2003 r., I SA/Łd 2272/2002, niepubl.). Zwrócenia uwagi wymaga przy tym to, że organ podatkowy, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu. Pominięcie jakiegokolwiek dowodu, może nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego oraz może wzbudzić wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów. W kontekście powołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zarówno przez organ I instancji jaki i przez organ odwoławczy nie spełnia powyższych wymogów. W konsekwencji za uzasadniony uznać należy zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art. 122 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej. Organy bowiem nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego stanowiącego przedmiot opodatkowania przez inną osobę w całości. Organy arbitralnie przyjęły, że skoro skarżący figuruje w ewidencji budynków i gruntów jako współwłaściciel, to w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 3 ust. 5 u.p.r. Organy podatkowe nie ustosunkowały się do twierdzeń Skarżącego, iż jest on jedynie współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, ale samodzielnie w całości prowadzi go inna osoba. Mając powyższe na względzie, stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd wskazuje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ kierując się przedstawionymi wskazówkami, przeprowadzi postępowanie dowodowe i ustali prawidłowo stan faktyczny sprawy oraz ponownie przeanalizuje przepisy mające zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym. Wobec tego, iż stan faktyczny w sprawie nie został prawidłowo ustalony, niecelowym i niemożliwym jest odniesienie się przez Sąd do zarzutu naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uchylił. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).