I SA/Rz 694/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin Kosowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółka z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółka z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2008 r. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia "A" Spółka z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka/skarżąca) skarżąc decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za kwiecień 2008 r. wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jako przyczynę wskazała trudną sytuację finansową podając, że jest zadłużona - posiada zaciągnięte kredyty długoterminowe na działalność w łącznej kwocie 687.395,36 zł oraz kredyty na działalność bieżącą w kwocie 455.157,77 zł, a dochody są niskie i wystarczają na pokrywanie zobowiązań z tytułu spłaty przedmiotowych kredytów oraz przypadających od nich odsetek, wynagrodzeń pracowniczych oraz zobowiązań wobec kontrahentów. Zwolnienie od kosztów sądowych- jak podała Spółka- pozwoliłoby jej na terminowe regulowanie owych zobowiązań. Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych (rubryka nr 6 wniosku) wynosi 1.586.100,00 zł, wartość środków trwałych (rubryka nr 7) - 1.204.100,00 zł, a strata skarżącej (rubryka nr 8) wyniosła 67.000 zł. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu, na wskazanych rachunkach bankowym Spółki salda są ujemne (-379.771,66 zł, -556.811,00 zł, -75.386,11 zł, - 130.584,36 zł). Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., Spółka przedłożyła kserokopie: wyciągów bankowych z konta firmowego, ewidencji środków trwałych, deklaracji dla podatku od towarów i usług za 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, zeznań podatkowych za lata 2008-2009, list płac, bilansów Spółki, a także udzieliła informacji, że nie toczą się wobec Spółki żadne czynności egzekucyjne, a łączna suma zobowiązań Spółki wynosi 1.484.877,43 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 stycznia, sygn. I SA/Rz 693/10 odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - tj., takim o jaki wnioskowała skarżąca Spółka- gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy również uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek sąd nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Składane oświadczenie o stanie majątkowym, zgodnie z wolą ustawodawcy, ma być dokładne (art. 252 § 1 P.p.s.a.), tak by sąd utwierdził się w przeświadczeniu, że okoliczności stanowiące o zwolnieniu zostały wykazane, czyli by został osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania albo – jak w rozpoznawanej sprawie – pełnych kosztów postępowania. Mieć na uwadze należy również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r. , sygn. II OZ 318/08, system LEX nr 479111). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów postępowania, które na tym etapie postępowania obejmują wpis od skargi - łącznie w dwóch sprawach. W treści urzędowego formularza Spółka podała, że przedmiotem jej działalności jest konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, a ponadto zajmuje się ona również sprzedażą paliw, półproduktów, produktów pochodnych, co wynika bezpośrednio z akt sprawy. Podstawowy kapitał zakładowy podmiotu według przełożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynosi 50.000,00 zł, ale na wartość przedsiębiorstwa składa się znaczny majątek trwały w postaci nieruchomości gruntowych i budynkowych, profesjonalnych maszyn i urządzeń - ogółem 2.054.073,61 zł. Faktu tego nie zmienia to, że majątek nieruchomy stanowi zabezpieczenie zobowiązań Spółki. Dodać wręcz należy, że skarżąca Spółka wykorzystując go ustanowiła prawo użytkowania na części tego majątku, za miesięczną odpłatnością w wysokości 30.000 zł (netto). Skarżąca uzyskuje stosunkowo wysokie przychody (wg CIT-2 od 1.01-31.12.2009 r. – 3.046.414,17 zł), odnotowując przy tym stratę podatkową (55.066,03 zł). Jednak strata nie oznacza utraty możliwości płatniczych. Powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkując brakiem dochodu do opodatkowania, tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i w żadnym wypadku nie stanowi automatycznie o braku środków. Spółka co prawda przedłożyła decyzję organu podatkowego o zabezpieczeniu na jej majątku w związku z przewidywaną do zapłaty wysokością zobowiązań w podatku od towarów i usług z tytułu handlu produktami ropopochodnych oraz zarządzenie zabezpieczenia i zawiadomienie o zajęciu z rachunku bankowego do wysokości 67.913 zł, co powoduje pewne ograniczenia co do dysponowania tymi środkami, ale w ocenie Sądu nie można jeszcze uznać, że Spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Spółka posiada kilka rachunków bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i zabezpieczenia dokonano tylko na jednym z nich, nie ujawnionym na etapie rozpoznawania sprawy przez referendarza. We wszystkich miesiącach według przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług, Spółka wykazuje dostawy towarów oraz świadczenie usług, deklarując podstawę opodatkowania dla podatku od towarów i usług w stosunkowo wysokich kwotach:103.608 zł, 144.128 zł, 192.204 zł, 183.823 zł, 163.681 zł, 184.718 zł (w stawce 22%). Zatem Spółka prowadzi działalność gospodarczą w niemałych rozmiarach i z oświadczenia oraz z przedłożonych dokumentów nie wynika, że utraciła płynność finansową. Zobowiązania cywilnoprawne - kredytowe i u kontrahentów, związane z przedmiotem działalności, nie są zjawiskiem nadzwyczajnym i nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku argumentacja Spółki, że cyt.: "Zwolniona kwota kosztów sądowych pozwoliłaby pokryć inne zobowiązania terminowe wobec kontrahentów", ani zestawienie rozliczeń sumujących działalność Spółki in minus. Mieć należy na względzie przede wszystkim to, że działalność osób prawnych opiera się na samodzielności i w oparciu o własny majątek. Skarżąca jest pełnoprawnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu uprawnieniami i obowiązkami. Z przedłożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika informacja o toczącym się postępowaniu likwidacyjnym, o ustanowieniu kuratora czy zarządzie komisarycznym, toczącym się postępowaniu układowym lub naprawczym. Spółka nie zawiesiła działalności gospodarczej i co ważne - uzyskuje bieżące dochody. W takiej sytuacji uprawnione jest domniemanie, że utrzymywana działalność gospodarcza jest opłacalna, nawet jeśli przedsiębiorca przejściowo ma kłopoty finansowe i jego dotychczasowe przychody uległy obniżeniu (z przedłożonej dokumentacji finansowej Spółki wynika pogarszający się od 2008 wynik finansowy, na który wpływ może mieć wiele czynników, ale ostatecznie nie kwalifikuje on Spółki jako wymagającej wsparcia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości ani w części, jak chce tego Spółka). W przeciwnym przypadku jedynym racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności ewentualnie ogłoszenie upadłości podmiotu z racji tego, że celem działalności jest osiągnięcie zysku, a w rozpoznawanej sprawie brak ku takim rozwiązaniom przesłanek. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i znajdującą zastosowanie tylko w takich sytuacjach, w których podmiot z powodów od siebie niezależnych nie mógł zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania. W rozpoznawanej zaś sprawie nie ma żadnego uzasadnienia przyjęcie, że to budżet państwa, a tym samym podatnicy, powinni finansować działalność takiego podmiotu jakim jest Spółka, nie tylko dlatego, że wynik finansowy go do tego nie kwalifikuje, ale również z tego powodu, że nie może być premiowana bierność i niepodejmowanie kroków mających zapewnić środki finansowe na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem, np. poprzez uzyskanie od wspólników dopłat do posiadanych udziałów czy podwyższenie kapitału zakładowego. Spółka ma możliwości poniesienia wymaganych kosztów sądowych z dochodów bieżąco osiąganych. Reasumując, w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie zachodzą. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.