I SA/Rz 699/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) czerwca 2007r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący H. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, iż nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Straty spowodowane są prowadzonymi w stosunku do majątku skarżącego postępowaniami egzekucyjnym, odmową współpracy dotychczasowych kontrahentów oraz wypowiedzeniem umów kredytowych przez banki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał jedynie - "rozdzielność majątkowa". Natomiast w części formularza dotyczącej dochodów nie podał żadnych danych. Wskazał jedynie, iż nie posiada żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), wezwał do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - wyjaśnienie z jakich źródeł i w jakiej wysokości skarżący czerpie środki na codzienne utrzymanie oraz o wyszczególnienie rodzaju wydatków i kwot pieniężnych związanych z kosztami tego utrzymania, - wyjaśnienie swojej obecnej sytuacji bytowo-mieszkaniowej (tytuł prawny do zajmowanego lokalu (domu), media, wydatki związane z wyżywieniem itp.) a także informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp., - wskazania osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów, - wyjaśnienia w jakiej wysokości skarżący posiada zobowiązania kredytowe lub inne, a ponadto wezwał do przedłożenia: - odpisów zeznań podatkowych za lata 2005-2006, - wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji o stanie majątkowym przedstawionym we wniosku PPF. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał odpisy zeznań podatkowych za 2005-2006r., z których wynika, iż w 2005r. uzyskał dochód w wysokości 81.370zł, a w 2006r. - 55.874zł. Natomiast z nadesłanych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenia wniosku wynika, iż w okresie tym skarżący na trzech rachunkach nie dokonywał żadnych operacji. Nieliczne operacje finansowe przeprowadzane były na rachunku prowadzonym dla skarżącego w Banku Pocztowym. Wspomniane operacje sprowadzały się do dokonywania wpłat określonych kwot przez skarżącego a następnie były one przelewane na rzecz Urzędu Skarbowego bądź też Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący przedłożył także wezwanie do zapłaty z Raiffeisen Bank Polska S.A. na łączna kwotę 51.534,34zł w związku z zaciągniętym kredytem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie trzeba zauważyć, iż przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sprawy wskazanej w skardze (111.903zł) wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie obliczona na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 2.000zł. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Z treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania jak również kosztów sądowych spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera, zdaniem Sądu dostatecznych danych koniecznych do pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz jego sytuacji majątkowej. W złożonym wniosku oraz dodatkowych dokumentach skarżący skoncentrował się jedynie na przedstawieniu takich danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym. Należy tutaj w pierwszej kolejności podkreślić postawę skarżącego odnośnie wezwania referendarza sądowego, wystosowanego w trybie art. 255 p.p.s.a. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie wskazał z jakich źródeł i w jakiej wysokości czerpie środki na codzienne utrzymanie oraz nie wyszczególnił rodzaju wydatków i kwot pieniężnych związanych z kosztami tego utrzymania. Nie przedstawił swojej obecnej sytuacji bytowo-mieszkaniowej (wydatki związane z utrzymaniem domu, wyżywieniem itp.) a także informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp.. Nie wskazał także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów. Taką postawę skarżącego należało ocenić negatywnie i nie mogła ona nie wpłynąć na zapadłe obecnie rozstrzygnięcie. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej członków rodziny skarżącego mają o tyle znaczenie iż, członkowie rodziny mają obowiązek wzajemnej pomocy w razie takiej potrzeby. Jedną z form takiej pomocy może być właśnie pomoc w uiszczeniu ciążących na jednym z małżonków kosztów postępowania sądowego. Ponadto skarżący oświadcza, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Odnośnie tej okoliczności trzeba zauważyć, iż wyniki jakie przynosi prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza same w sobie nie oznaczają iż nie może on wygospodarować środków na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi. Mówiąc o stracie należy mieć na uwadze, że jej wystąpienie nie jest równoznaczne z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej. Strata jest wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne, strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów i może prowadzić do obniżenia dochodu z danego źródła i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Zatem okoliczność ta nie zawsze oznacza potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sadowych. Należy zwrócić uwagę, iż skarżący jest przedsiębiorcą, a zatem podmiotem, który w sposób zawodowy i dla celów zarobkowych wykonuje czynności, z którymi wiąże się między innymi ryzyko prowadzenia sporów przed sądem. Powinien on zatem uwzględniać w swojej działalności możliwość prowadzenia procesów sądowych i w tym celu zabezpieczyć sobie pewną kwotę na ewentualne koszty postępowania sądowego. Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Odnośnie sytuacji finansowej skarżącego należy także zauważyć, iż reprezentuje go pełnomocnik z wyboru. Niewątpliwie wiąże się to z koniecznością ponoszenia wydatków związanych z jego wynagrodzeniem które będzie musiał uiścić skarżący. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.