I SA/Rz 699/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2007r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący H. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej). We wniosku podał, iż nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Straty spowodowane są między innymi prowadzonymi w stosunku do majątku skarżącego postępowaniami egzekucyjnym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał jedynie - "rozdzielność majątkowa". Natomiast w części formularza dotyczącej dochodów nie podał żadnych danych. Wskazał jedynie, iż nie posiada żadnego majątku. Referendarz sądowy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), wezwał do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - wyjaśnienia z jakich źródeł i w jakiej wysokości skarżący czerpie środki na codzienne utrzymanie oraz o wyszczególnienie rodzaju wydatków i kwot pieniężnych związanych z kosztami tego utrzymania, - wyjaśnienie swojej obecnej sytuacji bytowo-mieszkaniowej (tytuł prawny do zajmowanego lokalu (domu), media, wydatki związane z wyżywieniem itp.) a także informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp., - wskazania osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów, - sytuacji finansowej i dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego, - wyjaśnienia w jakiej wysokości skarżący posiada zobowiązania kredytowe lub inne, - podania wykazu środków trwałych wykorzystywanych do prowadzonej działalności gospodarczej a ponadto do przedłożenia: - odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r., - wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał odpis zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r., z którego wynika, iż w roku tym skarżący poniósł stratę w wysokości 106.828,47zł. Natomiast z nadesłanych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynika, iż w okresie tym skarżący na rachunku prowadzonym w Raiffeisen Bank nie dokonywał żadnych operacji. Nieliczne operacje finansowe przeprowadzane były na rachunku prowadzonym dla skarżącego w Banku PeKaO S.A. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Intencją skarżącego było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 § 1 p.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać", które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba tutaj także podkreślić, iż art. 255 p.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka - Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zachodzi w stosunku do niego. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera, zdaniem referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz sytuacji majątkowej jego rodziny. W złożonym wniosku skarżący skoncentrował się jedynie na przedstawieniu takich danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym. Skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku i pomimo wezwania referendarza sądowego, nie uzupełnił złożonego wniosku o wszystkie wskazane w wezwaniu z dnia 20 sierpnia 2008r. dane. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie wyszczególnił rodzaju wydatków i kwot pieniężnych związanych z kosztami codziennego utrzymania. Nie przedstawił swojej obecnej sytuacji bytowo-mieszkaniowej (wydatki związane z utrzymaniem domu, wyżywieniem itp.) a także informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. Nie wskazał także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów. Skarżący w szczególności pominął dane dotyczące wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę oraz jej majątku. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż z żoną posiada "rozdzielność majątkową". Taką postawę skarżącego należało ocenić negatywnie i nie mogła ona nie wpłynąć na zapadłe obecnie rozstrzygnięcie. Okoliczności dotyczące sytuacji finansowej członków rodziny skarżącego mają o tyle znaczenie iż, członkowie rodziny mają obowiązek wzajemnej pomocy w razie takiej potrzeby. Obowiązku wzajemnej pomocy w razie takiej potrzeby nie wyłącza fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej. Jedną z form takiej pomocy może być właśnie pomoc w uiszczeniu ciążących na jednym z małżonków kosztów postępowania sądowego. Tym samym referendarz sądowy podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006r. Sygn. akt GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8. Ponadto należy zauważyć, że strata (za 2007r. - 106.828,47zł) to często wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne. Strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, może być wykorzystana do obniżenia dochodu z tego źródła i nie oznacza braku środków finansowych. Co więcej, poniesioną w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej stratę każdy podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, poprzez zmniejszenie wykazanego zysku za dany rok, a co za tym idzie okoliczność ta nie zawsze warunkuje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Analiza dostarczonych dokumentów wskazuje, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, osiąga wysokie przychody (4.129.896,45 zł - według PIT-36 za 2007r.), niemała jest również - zgodnie z przedłożoną tabelą amortyzacyjną - wartość posiadanych środków trwałych w postaci budynków, środków transportu, urządzeń technicznych. Trzeba także podkreślić, iż w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 28 marca 2008r., sygn. I SA/Rz 699/07 zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącego trzy tysiące złotych tytułem zwrotu kosztów tegoż postępowania sądowego. Zatem zwrot zasądzonych środków pieniężnych mógł zostać przeznaczony na pokrycie wymaganych na obecnym etapie kosztów sądowych (wpisu od skargi kasacyjnej). Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.