I SA/Rz 7/14
PostanowienieWSA w Rzeszowie2014-08-26
Skład orzekający: Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, osiągająca wysokie przychody i dysponująca znacznym majątkiem, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która osiąga wysokie przychody (liczone w milionach złotych) i dysponuje znacznym majątkiem, nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy jest zarezerwowana dla osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a nie dla tych, które dążą do maksymalizacji efektywności finansowej swojego przedsiębiorstwa.Stan faktyczny
Skarżący A. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w związku ze skargami kasacyjnymi od decyzji Dyrektora Izby Celnej dotyczących podatku akcyzowego. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której dochód wynosi 6 000 zł miesięcznie, i posiada nieruchomość rolną. Sąd wezwał do złożenia dodatkowych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych, których skarżący nie przedłożył. Z zeznań podatkowych wynikało, że przychody skarżącego i jego małżonki sięgały milionów złotych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy skarżącemu w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku A. P. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg A. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2013 r., o numerach: 1. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2008 roku, 2. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2008 roku, 3. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2008 roku, 4. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2008 roku, 5. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2008 roku, 6. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec 2008 roku, 7. nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2008 roku, 8. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za sierpień 2008 roku, 9. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2008 roku, 10. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2008 roku, 11. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2008 roku, 12. nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2008 roku - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżący, po złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 25 marca 2014 r., wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnim synem, a źródło utrzymania całej rodziny stanowi prowadzona przez niego i jego małżonkę działalność gospodarcza, z której dochód wynosi łącznie, w ujęciu miesięcznym, 6 000 zł. Jeżeli chodzi natomiast o posiadany majątek to w oświadczeniu zadeklarowano jedynie nieruchomość rolną o pow. 36 arów.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie posiada żadnych oszczędności, a z uwagi na wysokie koszty prowadzonej działalności i koszty kształcenia syna, a także wydatki związane z utrzymaniem domu, zmuszony jest wystąpić o zwolnienie od kosztów sądowych, związanych z przedmiotową sprawą.
Z uwagi na wybiórczy i zdawkowy charakter złożonego oświadczenia, zarządzeniem referendarza sądowego z 23 lipca 2014 r., skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez podanie informacji o posiadanych bądź użytkowanych środkach transportu, wyszczególnienie ponoszonych wydatków oraz przedłożenie dokumentów źródłowych w postaci: wyciągów z rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych skarżącego i jego domowników, kopii deklaracji podatkowych, odpisów ksiąg rachunkowych.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący oświadczył, że posiadane przez jego firmę środki trwałe są wykorzystywane w prowadzonej działalności, stąd też nie jest możliwe ich spieniężenie. Podkreślił także, że sprzedaż tych ruchomości, których wartość znacznie przewyższa wysokość wpisu od skargi, byłaby nieekonomiczna i mogłaby narazić go na kolejne straty.
Wraz z dodatkowym oświadczeniem skarżący przedłożył dokumenty źródłowe w postaci zeznań i deklaracji podatkowych oraz kserokopii bilansu i niektórych rachunków za media. Wśród tych dokumentów zabrakło jednak wyciągów z rachunków bankowych, o które skarżący był wzywany.
Z zeznania podatkowego małżonki skarżącego wynika, że jej przychód w 2013 r. wyniósł 1 098 159,32 zł. Przychód skarżącego w tymże roku z prowadzonej działalności wyniósł natomiast 16 277 455,91 zł. Przychód skarżącego w czerwcu 2014 r. wyniósł z kolei 6 058 920,90 zł, a podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług w tym miesiącu zamknęła się kwota 1 241 645 zł.
Wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 2 280 zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z tym przepisem przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy zarezerwowane zostało dla osób znajdujących w bardzo trudnej sytuacji materialnej i stanowi odstępstwo od ogólnej zasady nakazującej stronom ponoszenie kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając na uwadze treść wyżej przytoczonego przepisu i okoliczności wynikające ze złożonych przez skarżącego oświadczeń należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku, ponieważ jest on osobą stosunkowo zamożną, osiągającą stałe i duże dochody oraz dysponującą sporym majątkiem, w którym to koszty sądowe związane z przedmiotową sprawa znajdują pełne i wielokrotne pokrycie. Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi bowiem nieco ponad 2 000 zł, tymczasem dochody gospodarstwa domowego skarżącego, zgodnie z oświadczeniem, zamykają się kwota 6000 zł, tak więc już na tej podstawie można stwierdzić, że poniesienie przedmiotowych kosztów leży w zakresie jego możliwości.
Potwierdzeniem tej konstatacji jest zaś chociażby to, że przychody z prowadzonej przez skarżącego działalności liczone są w milionach złotych, co miało miejsce w latach ubiegłych, jak również w czerwcu br., w związku z czym jego twierdzenie o trudnej sytuacji materialnej są całkowicie bezpodstawne. Podkreślić bowiem należy, że dochód wyliczony do celów podatkowych, jako różnica przychodów i kosztów ich uzyskania nie obrazuje rzeczywistego wyniku działalności, gdyż jest to tylko wynik bilansowy, uwzględniający w ramach kosztów takie pozycje jak chociażby odpisy amortyzacyjne nie będące rzeczywistymi wydatkami
Koszty sądowe, zwolnienia od których skarżący się domaga, znajdują, jak to już wyżej stwierdzono, również pokrycie w majątku skarżącego, co również przemawia za oddaleniem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jest to bowiem majątek znacznej wartości, co świadczy o tym że skarżący jest osobą zamożną, która nie potrzebuje, ani też nie kwalifikuje się do otrzymania wsparcia ze środków publicznych, pochodzących z pieniędzy podatników.
Składając dodatkowe oświadczenie skarżący podniósł, że sprzedaż któregokolwiek składnika majątku byłaby dla niego nieopłacalna, gdyż jest on dużo więcej wart niż koszty sądowe z niniejszą sprawą. Odnosząc się do tych twierdzeń należy stwierdzić, że potwierdzają one jedynie ocenę o braku spełnienia przez skarżącego przesłanek uzyskania prawa pomocy, ponadto przemawiają za tym, że skarżący w istocie nie dąży do uzyskania wsparcia w związku z potrzebą zapewnienia sobie i swojej rodzinie egzystencji na właściwym poziomie, a jedynie do zapewnienia maksymalnej efektywności finansowej swojego przedsiębiorstwa, które to działanie nie może zasługiwać na aprobatę, jako że instytucja prawa pomocy nie służy temu celowi.
Na marginesie niniejszych rozważań należy zaznaczyć, że pełna ocenia aktualnej płynności finansowej skarżącego możliwa byłaby w oparciu o wykaz operacji na jego rachunku bankowym. Skarżący nie przedłożył jednak, mimo wezwania, tych dokumentów, czym uniemożliwił przeprowadzenie tej czynności. Fakt ten dodatkowo przemawia za oddaleniem jego wniosku.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówiono przyznania prawa pomocy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło