I SA/Rz 700/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 14 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2002r., nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sad Administracyjny na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata R.L. w R. kwotę 292.80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. I SA/Rz 700/06 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) lipca 2002r. nr (...), na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez J. B. od decyzji Prezydenta Miasta dnia (...) marca 2002r. Nr (...) w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia opłaty skarbowej za poświadczenie utraty obywatelstwa polskiego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący J. B. w dniu 5 października 2001r. złożył do Urzędu Wojewódzkiego wniosek o poświadczenie utraty obywatelstwa polskiego. Następnie wnioskiem z dnia 19 listopada 2001r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwolnienie go z uiszczenia opłaty skarbowej od wyżej wymienionego wniosku. Prezydent Miasta Rzeszowa, wspomnianą powyżej decyzją z dnia (...) marca 2002r., umorzył postępowanie w tym zakresie, powołując się na art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że organem kompetentnym do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty skarbowej – zgodnie z pkt 12 kolumna 4 cz.I załącznika do ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 86, poz. 960 ze zm.) był Urząd Wojewódzki, który przyjął podanie. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta wniósł J. B., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powyżej opisaną decyzją z dnia (...) lipca 2002r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 9 ustawy o opłacie skarbowej, która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2001r., szczegółowy wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, wysokości stawek od poszczególnych jej przedmiotów oraz zwolnień określa tabela stanowiąca załącznik do tej ustawy. Punkt 12 kolumny IV cz. I załącznika stanowi, że zwolnione są od opłaty skarbowej podania i załączniki wnoszone przez osoby, których stan ubóstwa jest znany organowi, który ma załatwić podanie. Z powyższego wynika, że organem kompetentnym do zwolnienia z opłaty skarbowej był Urząd Wojewódzki. Ponadto przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują instytucji zwolnienia z zobowiązań podatkowych, a określone w tej ustawie zaniechanie poboru zobowiązań podatkowych oraz umorzenie zaległości podatkowych nie mają zastosowania do opłaty skarbowej. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł J. B., podnosząc iż powstał spór kompetencyjny pomiędzy Urzędem Wojewódzkim a Prezydentem Miasta. Domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 4 marca 2004r. sygn. akt SA/Rz 1863/02, oddalił skargę. Skarżący, działający poprzez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 4 marca 2004r. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 14 września 2006r. sygn. akt II FSK 1094/05, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie; przy nakazaniu wypłacenia pełnomocnikowi skarżącego z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwoty 146zł, tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym przepisem należy wskazać, że w opisanym powyżej wyroku z dnia 14 września 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że błąd organów podatkowych (i Sądu) polegał na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego dotyczył zaniechania poboru podatku, czego organy podatkowe nie mogły uczynić w świetle art. 22 Ordynacji podatkowej, który taką kompetencje przyznaje (jednakże nie w sprawach indywidualnych) wyłącznie Ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych i to tylko w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników. Nie można przyjąć, że zaniechanie poboru podatku jest pojęciem tożsamym ze zwolnieniem z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej (podatku) – art. 13 ust. ust. 1 i 2 oraz art. 9 ustawy o opłacie skarbowej w związku z punktem 12 kolumny IV, części I załącznika do tej ustawy (w stanie prawnym obowiązującym w 2001r.) – czego dotyczył w istocie wniosek skarżącego. Sformułowanie punktu 12 kolumny IV, części I załącznika do ustawy o opłacie skarbowej "zwolnienia; podania i załączniki do podań: wnoszone przez osoby, których stan ubóstwa jest niewątpliwie znany organowi mającemu załatwić podanie", wskazuje na to, że jeżeli bez wątpienia podanie składa osoba uboga, to zostaje zwolniona obligatoryjnie z opłaty skarbowej. Należy zauważyć, że poczynając od wejścia w życie noweli z dnia 27 lipca 2002r. do omawianej ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 135, poz. 1943) tj. od 1 stycznia 2003r. w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy przewidziano, że nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań wnoszone przez osoby, które udokumentują organowi mającemu rozpatrzyć podanie swój stan ubóstwa. Rozstrzygnięcie podejmowane w oparciu o art. 9 ustawy o opłacie skarbowej w związku z częścią I, kolumną IV pkt 12 załącznika do tej ustawy odnosi się do indywidualnie oznaczonego adresata, którego "zwalnia się" od uiszczenia opłaty skarbowej, w okolicznościach określonych w tym załączniku. Art. 9 ustawy o opłacie skarbowej wskazuje, że szczegółowy wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, wysokość stawek opłaty skarbowej od poszczególnych jej przedmiotów oraz zwolnień określa tabela stanowiąca załącznik do ustawy. Natomiast w części I, kolumnie IV, punkt 12 tego załącznika wymienia się jako zwolnione z opłaty skarbowej podania wnoszone przez "osoby", których stan ubóstwa jest niewątpliwie znany organowi mającemu załatwić podanie. Sformułowanie "osoby, których stan ubóstwa jest niewątpliwie znany organowi mającemu załatwić podanie" należy odnieść jedynie do wiedzy organu administracji załatwiającego podanie o sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zapis ten nie statuuje kompetencji tego organu do załatwienia wniosku o zwolnienie od opłaty skarbowej, a wskazuje jedynie w jakich przypadkach osoby składające podanie zwalnia się z opłaty skarbowej – jeżeli odpowiedni organ posiada wiedzę o ubóstwie składającego podanie. Właściwość rzeczową i miejscową organu odpowiedniego dla załatwienia stosownego wniosku określa natomiast art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o opłacie skarbowej, zgodnie z którym organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest – właściwy ze względu na siedzibę organu, który przyjął podanie, dokonał czynności urzędowych albo wydał zaświadczenie lub zezwolenie – wójt lub burmistrz (prezydent miasta), w tym przypadku Prezydent Miasta. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dalej, że analiza powyższych regulacji prowadzi do wniosku, że właściwy organ podatkowy – w tym wypadku organ samorządu terytorialnego (Prezydent Miasta), powinien stwierdzić, że zobowiązanemu do uiszczenia opłaty skarbowej przysługiwało z mocy wskazanego wyżej uregulowania ustawy o opłacie skarbowej zwolnienie od obowiązku jej uiszczenia, bowiem organowi właściwemu do załatwienia wniosku z dnia 5 października 2001r. powinien być niewątpliwie znany stan ubóstwa wnioskodawcy. W konkluzji należało stwierdzić, że umorzenie przez organ podatkowy przedmiotowego postępowania na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, było następstwem wadliwego uznania się przez ten organ za niewłaściwy w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lipca 2002r., a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 marca 2002r. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.). Sąd orzekł również po myśli art. 152 p.p.s.a., a o wynagrodzeniu wyznaczonego pełnomocnika z urzędu skarżącego – adwokata na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).