I SA/Rz 700/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 5 listopada 2009r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru 1) oddala skargę, 2) zarządza na rzecz skarżącej spółki "A" S.A. z siedzibą w Ł. zwrot kwoty 100 (słownie: sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2009r. nr [...] o zajęciu towaru - alkoholu etylowego skażonego w ilości 66000kg, któremu nie nadano dopuszczalnego przeznaczenia celnego w ustawowym terminie 20 dni od dnia jego objęcia deklaracją skróconą z dnia 16 lutego 2009r. Organy celne ustaliły, że w dniu 15 lutego 2009r. został wprowadzony przez importera - A. S.A. - określanej dalej jako Spółka, na obszar celny Wspólnoty, towar w postaci 66000kg alkoholu etylowego skażonego, przywieziony z Ukrainy w cysternie nr [...] na podstawie kolejowego listu przewozowego SMGS nr [...]. Towar ten został objęty w Oddziale Celnym [...] czasowym składowaniem wg złożonej przez przewoźnika PKP CARGO S.A. deklaracji skróconej [...]. W oparciu o przepis art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia z dnia 12 października 1992r. Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE L 302 str. 1 ze zm. - określanego dalej jako WKC) został wyznaczony termin do nadania przeznaczenia celnego ww. towaru - do dnia 7 marca 2009r. W trakcie czasowego składowania, na wniosek Agencji Celnej B. działającej z upoważnienia importera dwukrotnie zostały pobrane próbki towaru i poddane badaniom przez Laboratorium Izby Celnej, które wykazały nieprawidłowe skażenia alkoholu etylowego. W związku z niezgodnością składu chemicznego towaru z deklaracją wytwórcy Agencja Celna B., działając z upoważnienia Spółki, złożyła w dniu 3 marca 2009r. wniosek o cofnięcie cysterny nr [...] na Ukrainę i uzyskała na to zgodę Naczelnika Urzędu Celnego. Towar nie został jednak wywieziony poza obszar celny Wspólnoty. Nie nadano mu również innego dopuszczalnego przeznaczenia celnego. Ponadto, ani importer przedmiotowego alkoholu etylowego skażonego, ani też jego przewoźnik nie wystąpili z wnioskiem o przedłużenie terminu czasowego składowania, który upłynął z dniem 7 marca 2009r. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] marca 2009r. nr [...] zajął towar w postaci alkoholu etylowego skażonego w ilości 66000 kg, któremu nie nadano dopuszczalnego przeznaczenia celnego w ustawowym terminie 20 dni od dnia jego objęcia deklaracją skróconą nr [...], w celu uregulowania jego sytuacji. Pismem z dnia 23 marca 2009r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Spółka zarzuciła naruszenie art. 30, art. 32 i art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm. - określanej dalej jako Prawo celne) przez niewłaściwe ich zastosowanie, art. 187 i 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.- określanej dalej jako Ordynacja podatkowa) przez ich niezastosowanie oraz przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad postępowania podatkowego unormowanych w dziale IV Ordynacji podatkowej, dokonanie zajęcia z naruszeniem art. 98 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - określanej dalej jako u.p.e.a.). Wniosła przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i ponowne pobranie próbek z udziałem pełnomocnika Spółki do spraw zarządzania jakością i przeprowadzenia badania rozjemczego przez niezależne akredytowane laboratorium lub powołanie biegłego na okoliczność sporną. Rozpatrując odwołanie Spółki i ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] przywołał treść przepisów WKC, Prawa celnego i dokonał ich wykładni do stanu faktycznego sprawy. Wskazał między innymi, iż art. 30 Prawa celnego uprawnia organ celny do zajęcia towaru w celu uregulowania jego sytuacji. Dokonanie takiej czynności ma również na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania celnego poprzez eliminację ryzyka nawet przypadkowej utraty towaru, jak też jego zachowanie w stanie nienaruszonym i niepomniejszającym jego wartości. Organ celny pierwszej instancji miał zatem prawo i obowiązek zająć przedmiotowy towar w celu uregulowania jego sytuacji prawnej na gruncie przepisów WKC i Prawa celnego. Organ podkreślił, iż mimo wniosku importera o zawrócenie cysterny z alkoholem etylowym skażonym na teren Ukrainy i uzyskanej zgody organu celnego pierwszej instancji, przedmiotowy towar nie został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty, jak również nie dokonano formalności niezbędnych dla nadania przeznaczenia celnego temu towarowi. Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 30, art. 32, art. 73 Prawa celnego, art. 49 ust. 2 WKC, naruszenie art. 187 i art. 188 Ordynacji podatkowej oraz art. 98 u.p.e.a. W uzasadnieniu Spółka wskazała, iż przesłanka zajęcia towaru (tj. niespełniania przez niego określonych wymogów) nie została wykazana w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości. Wyniki badań importowanego towaru nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ mieszczą się one w granicach dopuszczalnych błędów mogących mieć miejsce podczas badań a ponadto wyniki przeprowadzonych badań wykluczają się wzajemnie. Na poparcie swojego stanowiska w tej mierze Spółka dołączyła do skargi dwie opinie biegłych dotyczące badań skażonego alkoholu etylowego. Spółka podniosła także, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji nie odniósł się merytorycznie do zarzutów podniesionych w zażaleniu. Organ pominął całkowicie okoliczność, iż na mocy art. 30 ust. 1 ustawy Prawo celne, organ celny nie jest zobligowany do dokonania zajęcia towaru. Dokonanie tej czynności jest fakultatywne i powinno być dokonane zgodnie z zasadami współżycia społecznego oraz z uwzględnieniem uniknięcia niepowetowanych strat strony postępowania. Ponadto organ pominął treść art.49 ust.2 WKC, który stanowi o zezwoleniu na przedłużenie terminu dokonania formalności niezbędnych do nadania towarowi przeznaczenia celnego. Zdaniem Skarżącej istniały okoliczności, które takie przedłużenie uzasadniały, tj. sprzeczne wyniki badań, wykonanie badań z istotną zwłoką, utrudniony kontakt z organami celnymi z przyczyn obiektywnych (szkolenia), czy złożenie reklamacji od wyników badań. Skarżąca dodała, że do zajęcia dokonanego w niniejszej sprawie stosuje się odpowiednio przepisy u.p.e.a., a zgodnie z art.98 tej ustawy, zajęcie następuje przez wpisanie ruchomości do protokołu zajęcia i ten protokół doręcza się zobowiązanemu. Powyższych wymogów organ nie spełnił. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego jak i procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naczelnik Urzędu Celnego miał uzasadnione podstawy do zajęcia towaru w postaci alkoholu etylowego skażonego, będącego przedmiotem postępowania przed tym organem. Zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty Europejskiej oraz wywozu towarów z tego obszaru regulują przepisy prawa wspólnotowego oraz ustawa Prawo celne. Zgodnie z art. 2 Prawa celnego wprowadzenie towaru na obszar celny Wspólnoty lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Art. 49 ust.1 lit. b WKC stanowi, że jeżeli towary objęte są deklaracją skróconą to formalności niezbędne do nadania im przeznaczenia celnego muszą zostać dokonane w terminie 20 dni od daty złożenia deklaracji skróconej. Stosownie do art. 37 WKC towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty podlegają od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu. Mogą one podlegać kontroli organów celnych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pozostają one pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niewspólnotowych i bez uszczerbku dla art. 82 ust.1 WKC , aż do zmiany ich statusu celnego bądź wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo ich powrotnego wywozu, bądź zniszczenia zgodnie z art. 182 WKC. W celu uregulowania sytuacji towarów, w myśl art. 75 WKC, podejmuje się wszelkie niezbędne działania, łącznie z orzeczeniem przepadku i sprzedażą towarów, które nie mogą zostać zwolnione ze względu na to, że nie przedstawiono dokumentów, od których uzależnione jest ich objęcie procedurą celną. Z kolei art. 30 Prawa celnego stanowi, że jeżeli zgodnie z przepisami WKC organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Zajęcie towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami. Zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia, które może być w każdym czasie uchylone lub zmienione. Jak wynika zatem z brzmienia cytowanych wyżej przepisów, organ celny posiada uprawnienie do zajęcia towaru w celu uregulowania jego sytuacji. Dokonanie takiej czynności ma również na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania celnego poprzez eliminację ryzyka, nawet przypadkowej utraty towaru, jak też jego zachowanie w stanie nienaruszonym i niepomniejszającym jego wartości. W rozpoznawanej sprawie termin do uregulowania formalności niezbędnych do nadania towarowi przeznaczenia celnego upływał z dniem 7 marca 2009r. Wprawdzie powołany w skardze przepis art.49 ust.2 WKC daje organom celnym możliwość wyznaczenia terminu krótszego lub zezwolenia na przedłużenie terminów określonych w ust.1 , ale nie można czynić organom zarzutu, że tego nie uczyniły, zwłaszcza, że Spółka nie składała wniosku o przedłużenie tego terminu. Natomiast wystąpiła z wnioskiem o wyrażenie zgody na cofnięcie cysterny ze sprowadzonym towarem do producenta z uwagi na niezgodność składu chemicznego z deklaracją wytwórcy. Pomimo uzyskania zgody na dokonanie tej czynności towar nie został powrotnie wywieziony na Ukrainę. Nie dopełniono także formalności niezbędnych do nadania przeznaczenia celnego temu towarowi. W zaistniałej sytuacji organ celny pierwszej instancji miał zatem prawo i obowiązek zająć przedmiotowy towar w celu uregulowania jego sytuacji prawnej na gruncie przepisów WKC i Prawa celnego. Odnosząc się do kwestii związanych z badaniem próbek sprowadzonego alkoholu etylowego należy stwierdzić, iż nie mogą one mieć znaczenia, jeżeli chodzi o ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie zajęcia towaru. Na uprawnienie organu do zajęcia towaru w myśl art.30 Prawa celnego nie miała bowiem wpływu ani kwestia sposobu pobierania i metod badania próbek towaru, ani też dokonanie nieformalnej odmowy ponownego pobrania próbek, bo obowiązek podjęcia przez organy celne działań zmierzających do uregulowania sytuacji towaru, spowodowany jest upływem - niezależnie z jakiego powodu - terminu określonego w art.49 ust.1 lit.b WKC. Bezpośrednią przyczyną zajęcia towaru nie był niewłaściwy skład chemiczny sprowadzanego alkoholu etylowego, lecz okoliczność, iż towarowi nie nadano przeznaczenia celnego przed upływem czasowego składowania. Należy przy tym dodać, że postanowienie o zajęciu towaru może być w każdym czasie uchylone lub zmienione (art.30 ust.3 Prawa celnego). Oceniając zarzut naruszenia przepisu art. 98 u.p.e.a. trzeba zauważyć, że stanowisko organów w tym zakresie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa celnego możliwość stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach o zajęcie towaru została przewidziana wyłącznie w zakresie nieuregulowanym Prawem celnym. Art. 30 ust. 3 Prawa celnego stanowi z kolei jednoznacznie, iż "zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia", a co za tym idzie powołany przez Spółkę art. 98 u.p.e.a., odmiennie regulujący zajęcie ruchomości - przez wpisanie jej do protokołu zajęcia, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.