I SA/Rz 700/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 5 września 2022 r., nr SKO.4140.81.2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 700/22 UZASADNIENIE Burmistrz Miasta L. decyzją z dnia 20 maja 2022 r. określił Spółdzielni Mieszkaniowej w L. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.- w zakresie budowli w kwocie [...] zł. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Spółdzielni Mieszkaniowej w L. radcy prawnemu P. R. w dniu 20 maja 2022 r. W tym dniu otworzył się 14-dniowy termin do złożenia odwołania, który upływał w dniu 3 czerwca 2022 r. Do tego dnia odwołanie nie zostało złożone. Pełnomocnik Spółdzielni Mieszkaniowej w L. w dniu 10 czerwca 2022 r. złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że do uchybienia terminowi doszło bez winy podmiotu odwołującego się rozumianej jako brak winy pełnomocnika z uwagi na to, że w dniu 30 maja 2022 r. pełnomocnik radca prawny P. R. został hospitalizowany w Szpitalu Miejskim w R.z uwagi na stan chorobowy powodujący konieczność leczenia szpitalnego. Wnioskujący wskazał, że szpital opuścił w dniu 7 czerwca 2022 r. Postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., sygn. SKO.4140.81.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło Spółdzielni Mieszkaniowej w L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na wskazaną powyżej decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że stosownie do przepisów art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Rozważając okoliczności stanu faktycznego organ II instancji stwierdził, że strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Organ przyjął, że przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. To strona powinna wykazać fakty uprawdopodabniające niemożność dochowania terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że choroba będzie uzasadniać przywrócenie terminu tylko i wyłącznie wtedy, kiedy nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w jej dokonaniu. Musi być to schorzenie uniemożliwiające dokonanie czynności samodzielnie oraz uniemożliwiające wyręczenie się inną osobą. Odnosząc te rozważania do zaistniałego stanu faktycznego organ stanął na stanowisku, że strona nie uprawdopodobniła, że pełnomocnik skarżącej nie był w stanie poinformować bezpośrednio strony o swojej chorobie tak, aby ta wniosła skargę bezpośrednio do organu lub też ustanowiła innego pełnomocnika. Aktualny pełnomocnik mógł też ustanowić substytuta. Z uwagi na te okoliczności organ nie uwzględnił wniosku. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa w L. która zarzuciła: 1) naruszenie art. 162 § 1 w zw. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a w rezultacie odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, podczas gdy pełnomocnik skarżącej złożył w ustawowym terminie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania uprawdopodabniając, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej, 2) naruszenie 162 § 1 w zw. z art.163 § 2 Ordynacji Podatkowej, co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i uznanie, że strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia, a przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego do dokonania danej czynności, podczas gdy przeszkoda ta może powstać w dowolnym dniu biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności i musi istnieć w chwili upływu tego terminu, 3) naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, co miało wpływ na wynik sprawy, przez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła faktu uchybienia terminowi bez swojej winy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o przywrócenie terminu wraz z załączonym zaświadczeniem lekarskim uprawdopodabniały, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że do uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności od niej nienależnych czyli nagłej choroby jej pełnomocnika, który przez 8 dni przebywał w szpitalu, a ponadto był niezdolny do pracy jeszcze do dnia 13 czerwca 2022 r. Wystawione zaświadczenie lekarskie (ZLA) wskazuje, że pobyt pełnomocnika w szpitalu nie miał charakteru rutynowych badań ale intensywnego leczenia jednostki chorobowej w postaci powikłań cukrzycy typu I. Rodzaj choroby uniemożliwiał pełnomocnikowi sporządzenie odwołania, zaś skomplikowanie prawne stanu faktycznego występującego w sprawie czyniło niemożliwym sporządzenie odwołania przez osobę nieznającą sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: Skarga jest uzasadniona albowiem organ naruszył przepisy prawa procesowego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek natomiast (w myśl art. 162 § 2 O.p.) należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W przedmiotowej sprawie warunek formalny związany z terminem złożenia wniosku został spełniony i jedynie dla formalności należy wskazać, że w sytuacji gdyby przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą opuszczenia przez pełnomocnika szpitala, to termin ten upłynąłby dopiero 14 czerwca 2022 r. Sąd uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Po pierwsze należy bowiem wskazać, że Sąd nie akceptuje poglądu, iż przyczyna niedochowania terminu musi istnieć przez cały czas biegu terminu którego nie dochowano. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania wynosił bowiem 14 dni i oznacza to, że skarżąca miała prawo wykorzystać cały ten czas na sporządzenie i wniesienie środka odwoławczego. Działanie polegające zatem na złożeniu odwołania w ostatnim 14-stym dniu tego terminu byłoby więc działaniem w pełni akceptowalnym i uprawnionym. Jeżeli zatem przyczyna niezłożenia środka odwoławczego pozbawiła stronę możliwości takiego działania tylko przez kilka ostatnich dni biegu terminu, to także w takiej sytuacji może dojść do przywrócenia terminu, o ile będzie ona wynikać z przyczyn niezawinionych przez stronę. Zaakceptowanie poglądu, iż przyczyna niedochowania terminu musi istnieć przez cały czas niego biegu prowadziłoby w istocie do skracania tego terminu i "zmuszania strony" do jak najszybszego dokonywania danej czynności. Stanowiłoby to ingerencję w uprawnienie strony do wykorzystania całego, przysługującego jej z mocy ustawy czasu na dokonanie danej czynności. Jest to istotne tym bardziej, że niektóre czynności jak np. sporządzenie odwołania mogą być czasochłonne i strona może potrzebować całego 14-dniowego okresu czasu do sporządzenia takiego środka odwoławczego. Dlatego też Sąd uznał, że wystąpienie przyczyny uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej na kilka dni przed upływem terminu do jej dokonania nie może być a priori okolicznością wykluczającą przywrócenie terminu. Sąd uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, że termin został naruszony bez jej winy. Należy bowiem rozróżnić sytuację w której strona ma udowodnić jakiś element stanu faktycznego od wymogu uprawdopodobnienia danej okoliczności stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia. Pojęcia te, co oczywiste, nie są tożsame i niewątpliwie pojęcie uprawdopodobnienia cechować się będzie niższym poziomem wymagań w zakresie wykazania danych faktów. Wystarczające będzie wykazanie takich okoliczności, które zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logiki powodują stan uniemożliwiający dokonanie danej czynności procesowej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej wskazał na takie okoliczności. Z dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego wynika że w dniu 30 maja 2022 r. został poddany hospitalizacji w szpitalu Miejskim w R.. Słuszne są jego uwagi zawarte w skardze, ze już samo poddanie procesowi leczenia prowadzonemu w warunkach szpitalnych świadczy o ciężkości choroby którą przechodził, gdyż leczenie szpitalne jest jednak zarezerwowane dla ciężkich przypadków wymagających wdrożenia stosownych, wysokospecjalistycznych procedur medycznych. Nieplanowane umieszczenie w szpitalu osoby, która ma dokonać czynności procesowych, której termin dokonania nie został dochowany, co do zasady uprawdopodabnia brak winy tej osoby w niedochowaniu terminu. Trudno jest bowiem wymagać od osoby, której stan zdrowia jest tak zły, że wymaga ona umieszczenia w szpitalu, aby zamiast koncentrować się na uniknięciu zagrożenia dla swojego zdrowia lub życia, poświęcała czas na kwestie związane z postępowaniem podatkowym. Nie są również dla Sądu przekonujące te rozważania organu, w których wskazuje on na możliwość dokonania czynności przez inną osobę. Strona postępowania podatkowego ma bowiem prawo do korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej, w tym pełnomocnika wykonującego zawód pracy prawnego bądź adwokata. Korzystanie z tego prawa jako przesłanka przywrócenia terminu w sytuacji, gdy dany profesjonalny pełnomocnik nie dokonał czynności procesowej musi być oceniana niewątpliwie z uwzględnieniem czynności która została spóźniona. Oczywiście można wskazać czynności proste i nieskomplikowane, których dokonanie nie będzie stanowiło dla strony niebędącej prawnikiem szczególnego utrudnienia, jak np. złożenie wniosku o uzasadnienie w postępowaniu sądowym, ale są też takie czynności, do których należeć będzie sporządzenie odwołania od decyzji, które z jednej strony wymaga znacznej wiedzy prawniczej, zaś z drugiej strony wymagać będą znajomości okoliczności stanu faktycznego sprawy. Biorąc pod uwagę rodzaj pisma procesowego, które miało być sporządzone, a także okres czasu, który pozostał do terminowego wniesienia odwołania w momencie wystąpienia choroby pełnomocnika Sąd uznał, że strona uprawdopodobniła iż w tym terminie nie było możliwości sporządzenia środka odwoławczego przez osobę niebędącą prawnikiem bądź też innego prawnika. Możliwe jest bowiem do przyjęcia, że w ciągu 4 dni ciężko jest zatrudnić osobę która będzie w stanie na poziomie dotychczasowego pełnomocnika profesjonalnego reprezentować interesy strony przy sporządzaniu odwołania. Z tych względów Sąd uznał ze strona powołując się na chorobę wymagającą hospitalizacji, która nastąpiła nagle na kilka dni przed końcem terminu do złożenia odwołania w sprawie podatkowej uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, a tym samym spełniła wymagania z art. 162 § 1 O.p., a zatem postanowienie organu II instancji odmawiające przywrócenie tego terminu narusza prawo procesowe. Podstawą orzeczenia Sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.