I SA/Rz 71/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2017 r. I SA/Rz 71/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący A. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał na urzędowym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że osiąga dochody w kwocie ok. [...] zł netto. Dodał, że jego dochód jest kompensowany przez prowadzone postępowania egzekucyjne, liczne zobowiązania, bieżące utrzymanie oraz zakup żywności. Z przedłożonego formularza PPF wynika, że jest on właścicielem mieszkania o pow. 46 m2, ośrodka wczasowego w [...], pensjonatu w [...] oraz hotelu w [...]. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2017 r., I SA/Rz 71/17 referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wezwany natomiast w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; zwanej dalej P.p.s.a.) do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień, wybiórczo ustosunkował się do treści wezwania. Między innymi nie przedłożył on jakichkolwiek wyciągów z rachunków bankowych, a także potwierdzenia ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem. W ocenie referendarza, milczenie Skarżącego w takiej sytuacji należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając tym samym ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący posiada również majątek, którego wartość ekonomiczna jest wysoka. We wniesionym sprzeciwie Skarżący podniósł, że referendarz sądowy błędnie przyjął stanowisko o hipotetycznej możliwości ekonomicznego wykorzystania tychże nieruchomości, tym bardziej że przyznanie prawa pomocy zależne jest od aktualnej i faktycznej sytuacji wnioskodawcy. Stąd też odmowa przyznania prawa pomocy jest, zdaniem Skarżącego, wątpliwa i nieuzasadniona, tym bardziej że w postępowaniu przed sądami powszechnymi został on zwolniony od kosztów sądowych. Podał również, że niezrozumiałym dla niego jest rozbieżność w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych tym bardziej, że jego sytuacja materialna i stan faktyczny jest taki sam. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Po myśli art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.ps.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że nie spełnia on przesłanek przyznania mu prawa we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, że milczenie Skarżącego odnośnie złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów potraktować należy jako odmowę ujawnienia jego rzeczywiste sytuacji materialnej i życiowej. Na niekorzyść Skarżącego, w kontekście pozytywnego załatwienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy przemawia również podniesiona przez referendarza okoliczność posiadania przez niego nieruchomości, których wartość ekonomiczna jest relatywnie wysoka. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący pozostaje właścicielem kilku obiektów hotelowo – wypoczynkowych. Skoro zatem zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Zwolnienie od kosztów sądowych osoby posiadającej kilka obiektów hotelowo – wypoczynkowych, przy jednoczesnej możliwości ich ekonomicznego wykorzystania pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej jako "prawo ubogich". Mając powyższe na względzie uznano, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie jest na tyle trudna, by potrzebne było mu wsparcie w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części. Za nieuzasadniony uznać należało również zarzut rozbieżnej oceny jego sytuacji materialnej i stanu faktycznego przez sąd powszechny oraz sąd administracyjny. Należy wskazać, że tut. Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie prawa pomocy, dokonuje oceny sytuacji materialnej w kontekście spełnienia przesłanek zawartych w P.p.s.a. To, że w postępowaniu cywilnym zwolniono Skarżącego z kosztów sądowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1822), nie oznacza automatycznie, że zostanie mu przyznane prawo pomocy w postępowaniu sądowo – administracyjnym. Działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.