I SA/Rz 714/15

PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-01-13

Skład orzekający: Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółce prawa handlowego będącej przedsiębiorcą, znajdującej się w likwidacji, można przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, która wykaże brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jednak decyzja ta należy do uznania sądu, który bierze pod uwagę także względy słuszności i celowości. W przypadku spółki prawa handlowego będącej przedsiębiorcą, która nie realizuje szczególnie doniosłych społecznie celów, a jej udziałowcy mają wpływ na jej funkcjonowanie, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy ze środków publicznych.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka prawa handlowego w likwidacji złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych dotyczących skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w sprawach podatku od towarów i usług za różne okresy w 2008 roku. Spółka wykazała trudną sytuację majątkową, w tym różnicę między kapitałem zakładowym a stanem faktycznym oraz zobowiązania publicznoprawne i wobec ZUS. Wniosek o upadłość spółki został oddalony z powodu braku środków na koszty postępowania, a następnie wszczęto postępowanie likwidacyjne.
Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku "A" sp. z o.o., z siedzibą w K., w likwidacji, o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) czerwca 2015 r.: - nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2008 r., - nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2008 r., - nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r., - nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2008 r., - postanawia – odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez nią, na urzędowym formularzu PPPr, oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5 000 zł (zgodnie z zalegającym w aktach sprawy odpisem aktualnym z Krajowego Rejestru Sądowego, wysokość tego kapitału wynosi 50 000 zł), a wartość jej środków trwałych 0 zł. Ubiegły rok obrotowy spółka zamknęła wynikiem wynoszącym 43 036,67 zł. Jeżeli chodzi o stan rachunków bankowych spółki, to zgodnie ze złożonym oświadczeniem saldo każdego z nich wynosi 0 zł. Jeżeli chodzi o zobowiązania spółki, to jak wynika ze zamieszczonego w oświadczeniu zestawienia wynoszą one: z tytułu należności publicznoprawnych – 35 277 zł, wobec ZUS - 10 564,33 zł, wobec dostawców - 38 338,13 zł, inne - 9 443,31 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że nie dysponuje majątkiem, który pozwalałby jej na opłacenie wpisów od skargi kasacyjnej. Na potwierdzenie tego powołała się na to, że Sąd Rejonowy w K. oddalił jej wniosek o upadłość, z uwagi na brak środków na sfinansowanie kosztów tego postępowania. W tej sytuacji otwarto, z dniem 26 sierpnia 2015 r., postępowanie likwidacyjne spółki. Wpisy od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, wynoszą łącznie 1 585 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, w zakresie częściowym, może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z treści przytoczonego wyżej przepisu, w przypadku wniosków o przyznanie prawa pomocy, złożonych przez inne podmioty niż osoby fizyczne, samo wykazanie trudnej sytuacji materialnej nie kreuje po stronie takiego wnioskodawcy roszczenia o przyznanie tego prawa, do uwzględnienia którego sąd byłby zobligowany. Świadczy o tym sformułowanie, zawarte w treści przytoczonego przepisu, "przyznanie prawa pomocy może nastąpić". W wypadku bowiem podmiotów korporacyjnych, w odróżnieniu od osób fizycznych, ustawodawca pozostawia decyzję w tym względzie uznaniu sądu, który winien kierować się przy jej podjęciu, oprócz przesłanek ekonomicznych, dotyczących dochodów i stanu majątkowego, także względami słuszności i celowości. W niniejszym przypadku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła osoba prawna – spółka prawa handlowego, będąca przedsiębiorcą (aktualnie będąca w stanie likwidacji), a więc podmiot, którego celem działania jest (było) pomnażanie majątku jego udziałowców. Udziałowcami skarżącej spółki są dwaj wspólnicy: tj. R. U. r oraz Z. U., pełniący jednocześnie funkcje likwidatora spółki. Tak więc w sensie ekonomicznym spółka stanowi ich własność i realizuje ich interesy gospodarcze. W związku z tym, w sytuacji, w której spółka nie posiada środków wystarczających na pokrycie kosztów swojego funkcjonowania – realizacji swych celów, winna zwrócić się o wsparcie, w pierwszej kolejności do tych osób (udziałowców), którzy mają bezpośredni wpływ na jej działanie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić więc należy, że brak jest wystarczających podstaw do przyznania skarżącej spółce wsparcia ze środków publicznych, gdyż nie realizuje ona żadnych szczególnie doniosłych społecznie celów, które to cele zasługiwałyby na wsparcie ze środków publicznych, a ponadto, mając na względzie równość podmiotów w obrocie gospodarczym, nie sposób nie zauważyć, że przerzucanie kosztów funkcjonowania spółki na podatników, oznaczałoby dokonanie przysporzenia majątkowego na rzecz jej udziałowców, dla którego trudno byłoby znaleźć racjonalne uzasadnienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło