I SA/Rz 715/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu J. B. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 2 grudnia 2016r., sygn. I SA/Rz 715/16, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2013 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 715/16 Uzasadnienie J. B. (dalej: skarżący) złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz wysokości uzyskiwanych dochodów podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, utrzymując się z emerytury, w wysokości 2.450zł. Jeżeli chodzi o zgromadzony majątek to w oświadczeniu wymieniono jedynie mieszkanie o pow. 49m2. Odnosząc się do wysokości ponoszonych wydatków skarżący podał, że na utrzymanie, leczenie oraz rehabilitację wydaję miesięcznie 2.500zł. Z informacji zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że skarżący jest udziałowcem "A" sp. z o.o. (dalej: spółka z o.o.) w której posiada udziały o wartości 1.000.000 zł, pełniąc jednocześnie funkcję prezesa jej zarządu. W dniu 23 listopada 2016r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia, w szczególności przez ustosunkowanie się do informacji zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a także wyjaśnienie czy zamieszkuje wspólnie z żoną i w jakim zakresie przyczynia się ona ewentualnie do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów źródłowych, takich jak: kopie rachunków za media, kopia zeznania podatkowego i wyciąg z rachunku bankowego, za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący stwierdził, że w swoim pierwotnym oświadczeniu pominął informację o udziałach, gdyż był przeświadczony o tym, iż sąd posiada wiedzę o tym fakcie. Jeżeli zaś chodzi o funkcję prezesa zarządu, skarżący wskazał, że obecnie już jej nie piastuje. Pomimo wezwania skarżący nie wyjaśnił czy mieszka z żoną, podkreślił jedynie, że to on ponosi w całości koszty utrzymania mieszkania. Wraz z dodatkowym oświadczeniem przedłożono, oprócz niektórych rachunków i dokumentu PIT 11/A, wystawionego przez ZUS, wyciąg z rachunku bankowego. Referendarz sądowy stwierdził, że powyższy wyciąg został wygenerowany w ten sposób (poprzez zakreślenie wartości uwzględnionych w nim operacji, w przedziale od 2.000 do 2.500 zł), że dokumentuje jedynie niektóre wpływy, tj. świadczenia emerytalne i nie można na jego podstawie ustalić jakie jest saldo rachunku, ani też jakie operacje były z niego realizowane i czy rachunek był zasilany z innych źródeł. Odmawiając przyznania skarżącemu prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że złożone przez skarżącego oświadczenie jest wybiórcze, niejasne i pomijające istotne dla rozstrzygnięcia jego wniosku okoliczności – skarżący pominął informacje o posiadanych udziałach, sytuacji żony, nie podał też w sposób pełny wysokości ponoszonych wydatków. Zdaniem referendarza sądowego, z powyższych względów należy uznać, że skarżący złożył dodatkowe oświadczenie i cześć dokumentów, o które był wzywany w sposób nierzetelny, w związku z czym jego wyjaśnieniom nie sposób dać wiary. W ocenie referendarza sądowego, takie działanie skarżącego, próbującego przedstawić swoją sytuację materialną, jako wskazującą na jego trudne położenie, połączone z ignorowaniem wezwań do wyjaśnienia poszczególnych okoliczności, nie może zasługiwać na aprobatę i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przewyższającej 500zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., przez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie rodziny. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że wartość udziałów w spółce z o.o. wynosi 1.000.000zł, nie wskazano jednak żadnego dowodu potwierdzającego powyższą tezę, w szczególności brak jest aktualnej wyceny wartości udziałów skarżącego w przedmiotowej spółce. W ocenie skarżącego, udziały te są bezwartościowe, a fakt ich niewykazania we wniosku nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto skarżący zarzucił, że sugestie, iż osiąga on inne dochody niż wyszczególnione w przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego, nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem skarżącego, wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, zatem odmowa przyznania mu prawa pomocy jest nieuzasadniona i niemoralna, zwłaszcza w kontekście sprawy, gdzie przychód jest jedynie wirtualny (liczony od papierowych udziałów, które faktycznie są obecnie bezwartościowe) i nie odzwierciedla rzeczywistego przysporzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonego przez skarżącą oświadczenia, a także treść i uzasadnienie zarzutów sprzeciwu stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że "wykazanie", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, następuje przede wszystkim przez złożenie, pełnego, jednoznacznego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a na wezwanie sądu, także dodatkowego oświadczenia, wyjaśniającego wszelkie wątpliwości i rozbieżności, jak również odpowiednich dokumentów źródłowych. Ubiegając się zatem o przyznanie prawa pomocy strona winna wskazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jej żądania. Ciężar ich wykazania spoczywa bowiem w całości na wnioskodawcy, który wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. W niniejszej sprawie zarządzeniem referendarza sądowego skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jest stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów przez: przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych oraz rachunków kart kredytowych skarżącego, za okres ostatnich trzech miesięcy, precyzyjne określenie wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w jego gospodarstwie domowym oraz przedłożenie kserokopii stosownych rachunków i faktur dokumentujących te wydatki, określenie wysokości miesięcznych wydatków na zakup żywności, odzieży, leków oraz środków czystości, złożenia oświadczenia odnośnie wszystkich posiadanych środków transportu, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2015r., ustosunkowania się do informacji zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym, odnośnie posiadania przez niego udziałów w spółce z o.o., wyjaśnienie czy nadal pełni funkcję członka zarządu spółki i czy zamieszkuje wspólnie z żoną oraz podania w jakim zakresie partycypuje ona w kosztach utrzymania domu. Zdaniem Sądu, dokonana przez referendarza sądowego ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz przedłożonego w odpowiedzi na powyższe wezwanie dodatkowego oświadczenia jest prawidłowa. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że oświadczenie to jest niepełne, gdyż nie zawiera istotnych dla oceny sytuacji skarżącego informacji dotyczących posiadanych udziałów, sytuacji żony, pełnej wysokości ponoszonych wydatków. Natomiast przedłożony przez skarżącego wyciąg z rachunku bankowego dokumentuje jedynie niektóre wpływy, nie pozwala zatem na ustalenie jakie transakcje na tym rachunku były wykonywane. Ponadto skarżący wskazując, że wbrew informacjom ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym nie pełni już funkcji prezesa zarządu sp. z o.o., nie podał żadnych bliższych okoliczności dotyczących np. daty kiedy przestał pełnić te funkcję. Z przedstawionych względów, nie można – zdaniem Sądu – uznać, że skarżący wywiązał się z obowiązku złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz wyjaśnił wszelkie wątpliwości i rozbieżności, a co za tym idzie, że wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom skarżącego, należy uznać, że nie wykazał on spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.