I SA/Rz 719/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009r. [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy Skarżący J. S., w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009r. [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 13 sierpnia 2009r. podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej ponieważ spółka "A." w której posiada udziały przyniosła w 2008r. stratę w wysokości 483.256,05zł. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 60ha i otrzymuje z tego tytułu dopłaty bezpośrednie w wysokości 13.962,96zł rocznie oraz dopłaty z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 22.853,60zł rocznie. Otrzymywane dopłaty są w całości przeznaczane na utrzymanie gospodarstwa rolnego w odpowiednim stanie. Skarżący podał, iż z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 1.000zł miesięcznie. Wskazaną kwotę w całości przeznacza na swoje utrzymanie. Dodał także, iż miesięcznie płaci alimenty w wysokości 1.350zł miesięcznie. Środki na ten cel pochodzą z zaciągniętych kredytów. Skarżący ma obecnie kredyt w Banku [...] w D. w wysokości 50.000zł oraz w B. [...] w P. w wysokości 100.000zł. Posiada także zadłużenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z tytułu którego kwartalnie uiszcza kwotę 470zł. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Uwzględniając okoliczności wskazane w uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego załącznikach, referendarz sądowy uznał, że brak jest przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie może stanowić powoływanie się na straty jakie przynosi prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza. Należy tutaj zauważyć, że strata to często wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne. Strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, może być wykorzystana do obniżenia dochodu z tego źródła i nie oznacza braku środków finansowych. Co więcej, poniesioną w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej stratę każdy podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, poprzez zmniejszenie wykazanego zysku za dany rok, a co za tym idzie okoliczność ta nie zawsze warunkuje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ma to szczególne znaczenie jeżeli weźmie się pod uwagę, iż w 2008r. spółka "A." w której skarżący ma udziały osiągnęła przychód w wysokości 3.119.161,19zł. Ponadto mimo powoływania się na straty które przynosi prowadzona działalność gospodarcza skarżący wskazuje, iż dysponuje środkami pozwalającymi mu na codzienne utrzymanie. Trudno zatem z tego względu uznać skarżącego za osobę zasługującą na szczególne traktowanie. Wypada również zwrócić uwagę, iż skarżący jest przedsiębiorcą, a zatem podmiotem, który w sposób zawodowy i dla celów zarobkowych wykonuje czynności, z którymi wiąże się między innymi ryzyko prowadzenia sporów przed sądem. Powinien on zatem uwzględniać w swojej działalności możliwość prowadzenia procesów sądowych i w tym celu zabezpieczyć sobie pewną kwotę na ewentualne koszty postępowania sądowego. Trzeba w tym miejscu podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przypadek taki nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący zaciągnął kredyty w Banku [...] w D. w wysokości 50.000zł oraz w B. [...] w P. w wysokości 100.000zł. Posiada także zadłużenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z tytułu którego kwartalnie uiszcza kwotę 470zł. Podane kwoty wielokrotnie przewyższająca zadeklarowane przez niego miesięczne dochody. W ocenie referendarza sądowego skoro skarżący zadłużył się na tak znaczne kwoty, to musiał przewidywać realną możliwość ich spłaty, co również prowadzi do wniosku, że nie znajduje się on w nadzwyczajnie trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie). Świadczy to o jego zdolności do uiszczenia wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w wysokości 498zł. Ponadto trzeba tutaj zaznaczyć, iż preferowanie jednych wydatków przed innymi, nie może prowadzić do zwolnienia przedsiębiorcy od kosztów sądowych, gdyż prowadziłoby to do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów przedsiębiorców w postępowaniu przed sądem. Mając na uwadze przedstawione okoliczności referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.