I SA/Rz 720/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Piotr Popek Protokolant ref. Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 20 czerwca 2017r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Ł. K. kwotę 2 073 (słownie dwa tysiące siedemdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 720/17 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego Agencji) z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...] w przedmiocie: - przyznania Ł. K. (dalej: beneficjent/skarżący) płatności rolnośrodowiskowej na 2016r. w łącznej kwocie 5 935,00 zł, do wariantu 3.1.2. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000; - odmowy przyznania beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantów: 2.1. Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) i nałożenia sankcji w wysokości 6 375,30 zł. Z akt sprawy wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 z tytułu płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 beneficjent zadeklarował w drugim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, oraz Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, a w ramach tych pakietów realizację: - wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 8,07 ha, obejmującej działki rolne: A1 (1,45 ha), E1 (1,94 ha), F1 (2,38 ha) oraz J1 (2,30 ha); - wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 16,08 ha, obejmującej działki rolne: B1 (8,04 ha), C1 (4,08 ha), D1 (0,53 ha), G1 (1,20 ha), H1 (1,62 ha), I1 (0,14 ha) oraz K1 (0,47 ha); - wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 12,12 ha, obejmującej działki rolne: B1 (8,04 ha) oraz C1 (4,08 ha). W dniach 6-11 października 2016r. gospodarstwo beneficjenta podlegało czynnościom kontrolnym w zakresie weryfikacji m.in. kwalifikowalności powierzchni, w wyniku których stwierdzono nieprawidłowości odnośnie działki rolnej B1 w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej - 8,04 ha jest większa od powierzchni stwierdzonej - 7,79 ha (kod nieprawidłowości DR13+). Uwzględniając powyższe, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krośnie decyzją z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...], przyznał beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 na rok 2016 z tytułu realizacji wariantu 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 - w wysokości 5 935,00 zł, jednocześnie odmawiając przyznania płatności z tytułu realizacji wariantów: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), z jednoczesnym nałożeniem kary administracyjnej, sankcji w wysokości 6 375,30 zł oraz z tytułu realizacji wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności). Od powyższej decyzji beneficjent wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego, powołaną na wstępie decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania płatności, których dotyczy zaskarżona decyzja reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm. - dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Stosownie do § 6 tego rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba, że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie dają możliwości jego zmiany w charakterze zwiększenia powierzchni zobowiązania w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), oraz dodaniu do realizowanego zobowiązania dodatkowego wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), o które wnioskował beneficjent. Zdaniem tego organu, prawidłowo organ I instancji uznał, że działki rolne: A1 (1,45 ha), E1 (1,94 ha), F1 (2,38 ha) oraz J1 (2,30 ha) w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) obszar zlokalizowany na działce D1 (0,53 ha), G1 (1,20 ha), H1 (1,62 ha), I1 (0,14 ha) oraz K1 (0,47 ha) - nie były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta, a zatem do powyższych działek beneficjent nie spełnił warunku otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w przepisie § 2 ust. 1 pkt 3 tj. w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wskazał, że przywołany przez beneficjenta wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2017r., sygn. akt I SA/Rz 959/16 dotyczy przedmiotu postępowania kampanii 2015r., w zakresie którego prowadzone jest postępowanie kasacyjne. Odnosząc się do zarzutów beneficjenta, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...], bezzasadnie powołuje się na nieskuteczne przejęcie działek ewidencyjnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co do którego wypowiedział się WSA w Rzeszowie w przytoczonym powyżej wyroku, będące podstawą odmowy wypłaty płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2 - wariant 2.1 oraz 2.3., organ II instancji stwierdził, że podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia jest brak spełnienia warunku, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj. brak kwalifikacji działek rolnych, które nie były objęte zobowiązaniem beneficjenta. Wprawdzie organ I instancji odnosi się w zaskarżonej decyzji do kwestii nieskutecznego przejęcia w 2015r. przez beneficjenta zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do działek rolnych A1, E1, F1, J1, D1, G1, H1, I1 oraz K1, jednakże jest to jedynie powtórzenie z uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w zakresie rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 kampanii 2015r., decyzji z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...], mające na celu wyjaśnienie przyczyn, z powodu których ww. wymienione działki rolne nie były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta, jednakże nie była to podstawa odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2016 w zakresie wariantów 2.1 oraz 2.3. Na powyższą decyzję organu odwoławczego Ł. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa przez niezasadne utrzymywanie przez organy Agencji stanowiska dotyczącego nieskutecznego przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych w 2015r. oraz powoływanie się przy naliczaniu sankcji na art. 19 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniającego Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, które odnoszą się do aktualnie obwiązujących regulacji w ramach płatności obszarowych. Zdaniem skarżącego, stanowisko organów Agencji o nieskutecznym przejęciu w 2015r. zobowiązań rolnośrodowiskowych jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, co potwierdził WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 21 marca 2017r., sygn. akt I SA/Rz 959/16. Skarżący podkreślił, że ww. rozstrzygnięcie dotyczyło jego gospodarstwa i przejmowanych zobowiązań rolnośrodowiskowych w 2015r. i zostało potwierdzone również w wyroku tego Sądu z dnia 1 sierpnia 2017r., sygn. akt I SA/Rz 178/17. Ponadto skarżący zarzucił, że Biuro Powiatowe Agencji nie dotrzymało terminów wydania decyzji dotyczących płatności rolnośrodowiskowych za 2015 i 2016r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest zasadna. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność pomniejszenia stronie skarżącej płatności rolnośrodowiskowych na rok 2016 w związku z przedeklarowaniem powierzchni, na których to zobowiązanie powinno być realizowane. Z kolei odmowa kwalifikacji zadeklarowanych powierzchni działek A1, E1, F1, J1, D1, G1, H1, I1 oraz K1 była konsekwencją uznania przez organy Agencji, że przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego do tych działek w 2015r. było nieskuteczne. Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że co do zasady zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, a ewentualna zmiana może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach określonych w przepisach. Zgodnie z treścią § 5 i § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów i nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Ponadto w myśl § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. Trzeba mieć na uwadze, że prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją administracyjną, nie może być więc przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest ściśle związane z gospodarstwem rolnym, służy realizacji określonych celów dotyczących gospodarstwa rolnego, stąd też przeniesienie tego prawa na inny podmiot możliwe jest tylko w tych przypadkach, w których przepisy dotyczące tej płatności przewidują taką możliwość. Skarżący realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2015r., kiedy to wystąpił o przyznanie płatności również w związku z przejęciem zobowiązania i gruntów od innych rolników, ale w ocenie organów Agencji było to nieskuteczne przejęcie, wobec niespełnienia przesłanek określonych w przepisach, co spowodowało odmowę objęcia przejętych gruntów zobowiązaniem rolnośrodowiskowym skarżącego, a co za tym idzie – odmowę przyznania płatności za 2015r. Decyzje organów Agencji w tym przedmiocie zostały jednak wyeliminowane w obrotu prawnego. W ocenie Sądu, skarżący zasadnie powołuje się na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2017r., sygn. akt I SA/Rz 959/16, którym uchylono decyzje organów Agencji obu instancji odmawiające przyznania skarżącemu części płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 w wyniku uznania za nieskuteczne przeniesienia zobowiązania rolnośrodowiskowego na gruntach oznaczonych jako działki nr 75/2 i 275/1 od dotychczasowych producentów z uwagi na to, że nie byli oni jednocześnie osobami przenoszącymi na beneficjenta posiadanie tych gruntów. Sąd orzekł, że spełnione zostały przesłanki przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, o których mowa w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bo przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy dzierżawy, a przejmującym grunty i zobowiązanie była ta sama osoba – Ł. K., który zobowiązał się kontynuować to zobowiązanie. Sąd stanął na stanowisku, że w obowiązującym w dniu wydania decyzji stanie prawnym przepisy nie wymagały, aby przekazanie działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiło od tej samej osoby. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 26 lipca 2017r. na skutek odrzucenia skargi kasacyjnej Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do treści art.170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast w myśl art.153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że powołany wyrok wiąże sądy i inne organy państwowe również w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim odnosi się do skuteczności przeniesienia na Ł.K. zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2015r. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że powodem odmowy przyznania płatności w rozpoznawanej sprawie było niespełnienie warunku, o którym mowa w przepisie § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego tj. brak kwalifikacji działek rolnych, które nie były objęte zobowiązaniem skarżącego. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie zadeklarowania przez skarżącego powierzchni większej niż powierzchnia podjętego zobowiązania, tj. uznanie, iż działki rolne A1, E1, F1, J1, D1, G1, H1, I1 oraz K1 nie podlegały zobowiązaniu rolnośrodowiskowemu, a w efekcie odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2016r. i nałożenie sankcji administracyjnych, wynikało właśnie z nieuznania przez organy Agencji skuteczności przejęcia przez skarżącego w 2015r. zobowiązania rolnośrodowiskowego od dotychczasowych producentów zgodnie z § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak to już zostało wskazane, moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Przesądzenie kwestii skutecznego przejęcia przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2015r. oznacza, że przedmiotowe działki rolne nie mogą być zdyskwalifikowane z tego powodu. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego tj. § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 5 ust. 1 i § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Obowiązkiem organu będzie zatem ponowne rozpatrzenie wniosku beneficjenta o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016r., z uwzględnieniem skuteczności przejęcia przez niego w 2015r. zobowiązania rolnośrodowiskowego na spornych działkach. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art.200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się: - uiszczony wpis od skargi w kwocie 256,00zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00zł - koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800,00zł (na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).