I SA/Rz 723/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku im o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi IM na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] września 2017 r. nr [.] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych - p o s t a n a w i a - I. przyznać IM prawo pomocy i zwolnić ją od kosztów sądowych w całości, II. odmówić ustanowienia radcy prawnego. W skardze IM zawarła żądanie przyznania jej prawa pomocy, którego zakres w formularzu PPF określiła jako całkowity, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu podała, że utrzymuje się z renty w kwocie 651,50 zł, a mąż z renty w wysokości 1351 zł, łącznie 2002,50 zł. Nie posiada na własność żadnych nieruchomości mieszkaniowych (w tym domu lub mieszkania). Mąż jest właścicielem działki rolnej o pow. około 20 arów oraz budynku mieszkalnego pobudowanego w 1939 r., który zamieszkują wspólnie z pełnoletnim synem. Nie posiada innego majątku, oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Na telefon wydatkuje 40 zł i 35 zł, media 100 zł, środki czystości 50 zł, koszty podróży 50 zł, wywóz śmieci 49 zł, wodę 100 zł, leczenie 150 zł, kartę kredytową 120 zł. Posiadają z mężem 4 zobowiązania pożyczkowo-kredytowe, łącznie miesięcznie opiewające na 1171,10 zł. Posiadają samochód Fiat Uno z 1996 r., którego koszty utrzymania określiła na około 300 zł (200 zł paliwo i 100 zł części). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego przesłanek tych nie wykazano. Wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskują stały dochód, łącznie nieco powyżej 2000 zł netto. Mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają i używają samochód, korzystają z podstawowych mediów. Ponadto zaciągnęli kilka pożyczek na cele konsumpcyjne, bez określenia przeznaczenia uzyskanych świadczeń, tj. czy zostały one przeznaczone za zaspokojenie wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych, czy też innych celów. Okoliczności te nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawczyni nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, że jej rodzina znajduje się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej. Z uwagi jednak na to, że wnioskodawczyni ubiegała się o prawo pomocy w zakresie całkowitym rozważyłem, czy nie można jej przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa może to nastąpić, gdy zostanie wykazane, że osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Ppsa). W przypadku wnioskodawczyni przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa zostały spełnione. Aby zapewnić jej dostęp do Sądu uznałem za zasadne przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z pewnością rodzina, wraz z pełnoletnim synem, którego aktywność zawodowa i zarobki nie są znane, ponosi codzienne wydatki związane ze swym podstawowym utrzymaniem (żywność, lekarstwa, media, itp.). Na wnioskodawczyni ciąży także zaległe zobowiązanie podatkowe, którego dotyczy postępowanie. Ze złożonego oświadczenia nie wynika jednak, aby miała trudności w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, aby brakowało jej środków na podstawowe utrzymanie. Poniesienie więc w takich okolicznościach kosztów postępowania, w tym na wstępnym etapie jednorazowo kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi (stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 listopada 2017 r.), mogłoby przekroczyć możliwości finansowe rodziny i narazić ją na trudność w zaspokojeniu ww. potrzeb. Zwolnienie od kosztów sądowych w całości wyłącza jednak możliwość uwzględnienia wniosku o ustanowienie pełnomocnika, ponieważ byłoby to równoznaczne z przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, do czego – jak wyjaśniono wyżej, nie było podstaw. W związku z wykazanymi zobowiązaniami prywatnoprawnymi (pożyczkami i kartą kredytową) skarżącej i jej męża wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ w takiej sytuacji koszty postępowania, które zgodnie z art. 199 Ppsa powinna ponosić strona w zakresie związanym z jej udziałem w sprawie, zostałyby przerzucone z nieuzasadnionej przyczyny na budżet państwa. Zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, jeżeli nie służą one zaspokojeniu wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych. W razie jednak zmiany okoliczności sprawy wnioskodawczyni będzie mogła wystąpić o zmianę niniejszego postanowienia. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem o zwolnieniu wnioskodawczyni od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia radcy prawnego.