I SA/Rz 738/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2014r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2014r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania Z.P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] o ustaleniu podatnikowi Z.P. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. w kwocie 621 zł. W toku przeprowadzonego postępowania, na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków miasta P., oraz złożonej w dniu 27 lutego 2012r. informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego ustalono, że Z.P. posiada na terenie P. nieruchomości gruntowe stanowiące działki nr [...],[...],[...] w obr. 214 , działki nr [...],[...],[...] w obr. 213 oraz działki [...] w obr. 213 o łącznej powierzchni 2,7701 ha, budynek mieszkalny o powierzchni 97,80 m2 i budynki gospodarcze lub ich części o powierzchni 52,00 m2 położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej a przez to zwolnione z podatku od nieruchomości. W dniu 20 listopada 2013 r. Podatnik złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości wskazując, że przyczyną korekty jest przejęcie części działek przez Skarb Państwa pod budowę drogi publicznej. Organy podatkowe ustaliły, że decyzją Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa drogi obwodowej miasta P. łączącej drogę krajową nr 28 z drogą wojewódzką nr 885", działka Nr [...] o powierzchni 0,4153 ha fizycznych, powstała po podziale, należącej do podatnika, działki nr [...] z obrębu 214 na działki nr [...] i [...], stała się własnością Skarbu Państwa. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem wydania decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]. Organy obu instancji uznały zgodnie, że na mocy przepisu art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.)- zwanej dalej ustawą, który stanowi, że nieruchomości lub ich części (...) stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna – przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa dopiero od dnia 4 lutego 2014r. Do tego czasu zaś podatnik, jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, jest zobowiązany do uiszczania stosownego podatku. W toku postępowania podatnik wskazał, że przedmiotowej decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie której zabrano część jego nieruchomości, została nadana klauzula natychmiastowej wykonalności i według niego z tą chwilą nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa, a nie z dniem w którym przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. Podkreślił też, że na skutek nadania przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podatnik jako jej adresat został zobowiązany do niezwłocznego wydania nieruchomości pod groźbą egzekucji – z pominięciem terminów określonych w ustawie. Podkreślił, że nie wnosił odwołania od przedmiotowej decyzji, a w dniu 7 maja 2013r. pisemnie powiadomił właściwe organy o swojej gotowości do wydania przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczył też, że realizacja zamierzonych robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości rozpoczęła się już w sierpniu 2013r. Mimo powyższych argumentów, organy podatkowe zgodnie uznały, że datą przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa jest dzień 4 lutego 2014r., a kwestia nadania decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. rygoru natychmiastowej wykonalności, nie ma znaczenia dla daty przeniesienia własności nieruchomości, a tym samym dla kwestii wygaśnięcia obowiązku podatkowego w stosunku do poprzedniego właściciela nieruchomości. Zauważyły również, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji podatnik figurował jako właściciel spornej nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, która w myśl art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2010 r., Nr 195, poz. 1287 ze zm.) jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu podatkowym. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., wnosząc o jej uchylenie w całości, Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów prawa, poprzez uznanie, że obciążający go obowiązek podatkowy w stosunku do działek objętych decyzją Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. istniał w dalszym ciągu w roku 2014r. Skarżący podtrzymał prezentowane wcześniej stanowisko, zgodnie z którym na mocy powołanej decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r., której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności i która została faktycznie wykonana w 2013r.– własność przedmiotowych działek przeszła na Skarb Państwa już w 2013r. zwalniając podatnika z obowiązku podatkowego. Podniósł też, że posiadane przez niego nieruchomości miały status gruntów rolnych, co oznacza, że na podstawie ustawy o podatku rolnym, z chwilą uniemożliwienia podatnikowi prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowych gruntach, ustał w stosunku do niego obowiązek podatkowy w tym zakresie - art. 6a ust 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j.: Dz. U. 2013 poz. 1381). Powołując się na przepis art. 2 ust 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. 2010 r. Nr 95 poz. 613), oraz przepis podkreślił też, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych. W odpowiedzi na skargę, organ podatkowy , wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 §1 i §2 p.p.s.a., przy sprawowaniu tejże kontroli, sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną w niej podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a., zaskarżone decyzje i postanowienia podlegają uchyleniu tylko w sytuacji naruszenia prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie należy uznać za zasadną, gdyż zaskarżona decyzja, jak to wskazał skarżący, narusza obowiązujące przepisy prawa. Spór w sprawie sprowadza się do kwestii momentu przeniesienia własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], która na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa drogi obwodowej miasta P. łączącej drogę krajową nr 28 z drogą wojewódzką nr 885", w trybie powołanej wyżej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, przeszła na własność Skarbu Państwa. Zdaniem organu podatkowego przy ocenie daty wejścia w życie przedmiotowej decyzji ma znaczenie jedynie treść przepisu art. 12 ust 4 ustawy, który stanowi, że nieruchomości lub ich części, będące przedmiotem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przechodzą na własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. W ocenie podatnika, skutek w postaci przeniesienia prawa własności - wywołuje również nieostateczna decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W sporze tym rację należy przyznać podatnikowi. Na gruncie przepisów prawa administracyjnego wykonalność decyzji związana jest co do zasady z jej ostatecznością. Co do zasady bowiem jedynie decyzja ostateczna, czyli decyzja, od której stronie nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji - podlega wykonaniu. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w przepisie art. 12 ust 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Jednakże nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wprowadza wyjątek od zasady niewykonalności decyzji przed uzyskaniem cechy ostateczności. (wyrok NSA z 19 lutego 1998 r., V SA 686/97, LexisNexis nr 330914, ONSA 1998, nr 4, poz. 147). Choć w przedmiotowej sprawie, rygor natychmiastowej wykonalności nadany został na podstawie art. 17 powołanej już ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, instytucja ta znana jest powszechnie na gruncie postępowania administracyjnego, co pozwala sięgnąć w przedmiotowej sprawie do ugruntowanego stanowiska w przedmiocie stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności wypracowanego na gruncie przepisu art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. 2013 r. poz. 267). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja wywołuje skutki prawne bądź od chwili jej ogłoszenia lub doręczenia stronie (jeżeli klauzula o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności została zawarta w treści decyzji), bądź od chwili nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy uczyniono to stosownym postanowieniem, wydanym po dniu wydania samej decyzji. Na skutek nadania tej klauzuli dopuszczalne jest w szczególności domaganie się przez wierzyciela wykonania przez adresata decyzji obowiązków z niej wynikających – w tym przypadku wydania nabytej nieruchomości a w przypadku uchylania się od wykonania nałożonego obowiązku, wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Przybysz Piotr ) W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powoduje, iż podlega ona wykonaniu, w tym także przymusowemu, na drodze postępowania egzekucyjnego przed uzyskaniem przymiotu ostateczności czy prawomocności. Oznacza to, że skutki prawne wydanej decyzji następują wraz z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności, niezależnie od tego czy i kiedy decyzja ta stanie się ostateczna. ( por. wyr NSA z 7.10.2010r. I OSK 565/10) Tym samym skoro na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. zatwierdzony został podział nieruchomości należącej do skarżącego oraz jej przejście na własność Skarbu Państwa, a nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności spowodowało, że wywołała ona skutki prawne z chwilą jej wydania, należy przyjąć, że skarżący utracił własność przedmiotowej nieruchomości z chwilą nadania przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie ma natomiast podstaw do twierdzenia, że organ administracyjny w okresie od wydania decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej do dnia wydania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie - decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 4 lutego 2014 r.- dysponował gruntem podatnika jedynie jako jego posiadacz zależny. W treści decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013r. przewidziano bowiem podział nieruchomości należącej do podatnika oraz przeniesienie własności wydzielonej części nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Decyzja ta, nie stanowiła o prawie posiadania cudzej nieruchomości na innej podstawie prawnej, wobec tego trudno dopatrywać się obecnie jakikolwiek form posiadania zależnego. Skoro podatnik, na podstawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości i stanowiącej o jej przejściu na nowego Skarb Państwa, został wezwany do natychmiastowego wydania nieruchomości nowemu właścicielowi pod groźbą egzekucji - nie ma podstaw do twierdzenia, że Skarb Państwa wykonujący swe uprawnienia w stosunku do nieruchomości w sposób władczy – był jedynie posiadaczem zależnym przedmiotowej nieruchomości do czasu wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji, a podatnik wydając nieruchomość, na podstawie decyzji przewidującej przeniesienie własności – oddawał grunt w posiadanie zależne. Należy również odnieść się do zasady związania organu podatkowego zapisami w ewidencji gruntów i budynków, na która powołuje się organ podatkowy. Istotnie, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz. U. 2010 r. Nr 193 poz. 1287) podstawę wymiaru podatków i świadczeń, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zasada ta nie oznacza jednak bezwzględnego związania danymi zawartymi w ewidencji w sytuacji gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości, co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej, dotyczące własności i użytkowania wieczystego. (uchwała NSA z dnia 18.11.2013r. sygn. akt. II FPS 2/13). Skoro w przedmiotowej sprawie strona przedłożyła dokumenty urzędowe, stwierdzające zmianę własności nieruchomości – organ podatkowy, w ramach prowadzonego postępowania podatkowego, nie może zasłaniać się wpisem w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 6a ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j.: Dz. U. 2013 poz. 1381) obowiązek podatkowy w podatku rolnym powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku oraz wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Jeżeli zaś obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek. Skoro w niniejszej sprawie skarżący został wyzuty z posiadania, nie może rozporządzać nieruchomością, nie osiąga z niej pożytków, ani też w żaden sposób z niej nie korzysta, to utracił przymiot posiadacza samoistnego i jego obowiązek podatkowy wygasł. W wyroku z dnia 17 listopada 1993r., sygn. akt SA/Gd 758/93 NSA zajął stanowisko, że właściciel nieruchomości nie powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości, gdy nie uzyskuje z niej przychodów, a podatnikiem tego podatku powinien być posiadacz samoistny, który włada nieruchomością i uzyskuje z niej pożytki. Art. 3 ust. 3 wyżej cyt. ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Wobec tego rzeczą organów będzie zidentyfikowanie aktualnego posiadacza samoistnego nieruchomości jak również ustalenie od kiedy nim się stał i rozważenia, czy może on być w świetle obowiązujących przepisów, z uwagi na jego status podatnikiem podatku od nieruchomości. Jak wynika z powyższych przepisów obowiązek podatkowy uzależniony jest od daty zaistnienia i ustania okoliczności uzasadniających tenże obowiązek, nie zaś od daty uwidocznienia określonych zmian w ewidencji. W związku z powyższym z uwagi na naruszenie przepisu art. 6a ustawy o podatku rolnym, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., podlegają uchyleniu i orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasadzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania tj. kwoty 100 zł. odpowiadającej uiszczonemu przez stronę wpisowi.