I SA/Rz 742/17

WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-18

Skład orzekający: Grzegorz Panek, Małgorzata Niedobylska, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) z powodu niewykazania przez wnioskodawcę faktycznego użytkowania spornej działki rolnej w dniu 31 maja 2016 r., pomimo zgłoszenia przez stronę wniosków dowodowych, które zostały przez organ odwoławczy uznane za niecelowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpoznały wniosków dowodowych strony w sposób prawidłowy. Odmowa przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, wskazanych przez stronę, była niedopuszczalna, ponieważ ocena ich wiarygodności i przydatności nie była możliwa przed ich przesłuchaniem. Ustalenia organów dotyczące faktycznego użytkowania spornej działki były niepełne i niejednoznaczne, co skutkowało bezzasadnym wykluczeniem działki z płatności. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na 2016 rok dla A. Ż. z powodu zawyżenia deklarowanej powierzchni. Organ I instancji odmówił przyznania płatności za jedną z działek, uznając, że wnioskodawczyni nie użytkowała jej rolniczo w dniu 31 maja 2016 r. Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, odrzucając odwołanie strony. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niezebranie i niewyjaśnienie materiału dowodowego oraz nieprzesłuchanie wskazanych świadków.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sek. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi W. P. – Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w sprawie przyznania A. Ż. (dalej: beneficjentka/skarżąca) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016r. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 14 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni ubiegała się m.in. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), deklarując trzy działki rolne w strefie nizinnej I o łącznej powierzchni 2,31 ha, w tym działkę rolną A poł. na działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,40 ha, działki rolne B i C poł. na działce ewidencyjnej nr [...] o pow. odpowiednio 0,91 ha i 1,00 ha. Podczas kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że na części działki ewid. nr [...] objętej wnioskiem (działki rolne B i C) istnieje tzw. konflikt krzyżowy, bo wnioski o przyznanie płatności ONW na 2016r. złożyli również inni producenci rolni. Zdaniem organu, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miało ustalenie, kto zgodnie z § 2 ust.1 w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz.364 ze zm.) – dalej: rozporządzenie ONW, był posiadaczem działek rolnych ( czyli użytkownikiem prowadzącym działalność rolniczą) w dniu 31 maja 2016r. W wyniku postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że A. Ż. w 2016r. użytkowała rolniczo działkę rolną B o pow. 0,91 ha, lecz nie użytkowała działki rolnej C o pow. 1,00 ha, dlatego powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania płatności ONW w 2016r. (A+B) wyniosła 1,31 ha. W związku z tym, decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. organ odmówił przyznania wnioskodawczyni płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016r. ze względu na zawyżenie zadeklarowanej powierzchni oraz nałożył sankcję w wysokości 34,01 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji beneficjentka podniosła, że o całą działkę nr [...] poł. w T. toczy się spór pomiędzy członkami Wspólnoty [...]. W 2016r. Zarząd Wspólnoty [...] dokonał podziału gruntu do użytkowania w taki sposób, że przydzielił skarżącej grunty dotychczas zajmowane przez M. K., a jej grunty przekazał członkom zarządu. Mąż skarżącej w dniu 28 maja 2016r. skosił działkę dotychczas zajmowaną przez M. K., a ich dotychczasowe grunty wykosił A. K. Odwołująca dodała, że podczas przesłuchania w Agencji w dniu 21 kwietnia 2017r. była zestresowana i źle zeznała, co do daty wykoszenia pastwisk. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z zeznań W. Ż. i E. C. oraz dowodów na okoliczność kto ponosił koszty uprawy i zagospodarowania działek. Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne i rozstrzygnięcie podjęte przez Kierownika Biura ARiMR. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, co do braku wykazania przez beneficjentkę, że w dniu 31 maja 2016r. użytkowała sporne grunty, tj. działkę C. Jak bowiem wynikało z wyjaśnień skarżącej z dnia 21 kwietnia 2017r., działka C w dniach 24-25 maja 2016r. została skoszona przez A. K., a skarżąca po tym terminie nie wchodziła na tę część działki. Okoliczności te potwierdził świadek A. K. Zdaniem organu, w świetle art.27 ust.2 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 562 ze zm. – dalej : ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z tego skutki prawne, zatem to wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności tj. faktycznie nimi władał i rolniczo na nich gospodarował. Ze zgromadzonych w aktach dokumentów nie wynika, aby skarżąca użytkowała sporną działkę C na dzień 31 maja 2016r., co potwierdza złożone przez nią oświadczenie z dnia 7 marca 2017r. i wyjaśnienia z dnia 21 kwietnia 2017r., a także oświadczenie A. K. z dnia 10 maja 2017r. i wyjaśnienia Z. S. z dnia 7 czerwca 2017r. Za niecelowe organ uznał przesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków – W. Ż. – bo jest osobą bliską stronie oraz E. C., bo zeznania te nie mają znaczenia dla sprawy, skoro fakt użytkowania spornych działek został już stwierdzony innymi dowodami. Ponadto dowody z przesłuchania ww świadków nie zostały zgłoszone w toku postępowania administracyjnego, w szczególności w toku przeprowadzania dowodów. Organ stwierdził też, że zmiany miejsca użytkowania działki C skarżąca nie zgłosiła w Agencji. Ponadto, zdaniem organu, z akt sprawy wynika, że A. Ż. na dzień 31 maja 2016r. była użytkownikiem działki rolnej B, co potwierdzają zeznania skarżącej i świadka Z.S. Powyższe okoliczności uzasadniały uwzględnienie do płatności ONW powierzchni 1,31 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 2,31 ha, a to spowodowało przekroczenie powierzchni zadeklarowanej i obliczenie pomocy na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 – krotność stwierdzonej różnicy. W konsekwencji na podstawie art.19a ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE.L. 181 z 20.06.2014r., str.48) – dalej: rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014, zasadnie odmówiono przyznania płatności i naliczono karę administracyjną. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. Ż. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.4 ust.1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2013r., str.608), przez uznanie Wspólnoty [...] Rolników Wsi T. za rolnika i przyznanie jej dotacji, podczas gdy nie jest ona ani osobą fizyczną, ani prawną, a jedynie zespołem nieruchomości, nad którymi zarząd sprawuje spółka i nie może być odrębnym posiadaczem gruntów ornych, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art.7 i 77 K.p.a. przez niezebranie i niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nieprzesłuchanie wskazanych świadków i niewskazanie jaki rolnik zadeklarował grunty wskazane przez skarżąca, a także niezbadanie kto ponosił koszty związane z uprawą spornego gruntu. Stwierdziła, że nie udzielono jej informacji, na jakiej podstawie Wspólnota [...] została uznana za producenta rolnego, a w decyzji nie pouczono jej o wysokości wpisu od skargi i możliwości uzyskania prawa pomocy. - naruszenie praw obywatelskich, o których mowa w art.30, 32 ust.1 i 2 oraz art.78 Konstytucji RP i zasady praworządności – art.7 i art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zarząd Wspólnoty [...] zabrania rolnikom składania wniosków o dotacje, nie informuje o zebraniach, nie udostępnia statutu. Podniosła, że organ prowadzący postępowanie nie poinformował jej, jaki rolnik wystąpił o dopłaty do należących do niej gruntów, a także na jakiej podstawie Wspólnota została uznana za rolnika. Skarżąca podczas przesłuchania w Agencji, z powodu zmęczenia i braku obycia, odpowiadała co jej zasugerowano, a część jej zeznań użyto do nieprzyznania dopłat. Zdaniem skarżącej, organ nie ustalił, kto faktycznie uprawiał sporne grunty, kto wykosił sporny kawałek działki, nie przeprowadzono konfrontacji lub badań w terenie, nie przesłuchano wnioskowanych świadków, nie podając powodów odmowy. Decyzje zostały oparte na jednym stwierdzeniu skarżącej, z którego się później wycofała i na zeznaniach Pana K. Wskazując na stanowisko nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zarzuciła, że zasady przyznawania dotacji we wsi T. nie regulują przepisy powszechnie obowiązujące, a postanowienia statutu spółki, którego nie można skontrolować. Jej zdaniem stwierdzenia organu zawarte w powyższym stanowisku naruszają prawa obywatelskie i zasadę praworządności, bo godzą w godność skarżącej i powołanych przez nią świadków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania stronie skarżącej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016r. w związku z zawyżeniem deklarowanej powierzchni oraz nałożenia sankcji. Podstawy materialnoprawne przyznania powyższej płatności zostały uregulowane m.in. w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – dalej: rozporządzenie ONW. Przysługuje ona rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm. – dalej: rozporządzenie nr 1305/2013), 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jak wynika z zacytowanych przepisów, jednym z warunków przyznania wnioskowanej pomocy jest posiadanie przez rolnika działek rolnych na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie dopłat w stosunku do tych samych działek rolnych (B i C), położonych na działce ewidencyjnej nr [...], złożył – oprócz skarżącej – również inny rolnik, co spowodowało wystąpienie tzw. konfliktu krzyżowego. Istotne znaczenie dla przyznania płatności miało zatem ustalenie, kto faktycznie użytkował rolniczo sporną działkę wg stanu na dzień 31 maja 2016r. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych na tle regulacji pomocowych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11). Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia również cel przyznawania płatności - dofinansowanie produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne. Warunkiem koniecznym uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo. Trzeba zaznaczyć, że przy ustalaniu prawa do otrzymania płatności ONW na dany rok, organ nie może ograniczyć się tylko do badania stanu faktycznego na dzień 31 maja danego roku, ale powinien generalnie ustalać, kto utrzymywał grunty zgodnie z normami i przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Pomoc udzielana jest rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonywaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów czy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej. Zadeklarowane przez skarżącą do płatności działki B i C położone są na działce ewidencyjnej nr [...] należącej do Wspólnoty [...]. Prawidłowe zagospodarowanie gruntów wspólnot gruntowych powinno mieć miejsce przez spółkę, która zarządza gruntami wspólnoty na rzecz jej członków, ale w orzecznictwie dopuszcza się również uzyskanie dopłat przez inne osoby gospodarujące na gruntach wspólnoty, ponieważ dla celów przyznania płatności badany jest stan faktyczny posiadania i uprawiania gruntów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2016r. sygn. akt II GSK 575/16). W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, że skarżąca w 2016r. była faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntu ornego oznaczonego jako działka rolna B. Natomiast w odniesieniu do działki C dokonane ustalenia są niewystarczające do oceny czy skarżąca była jej użytkownikiem w omawianym okresie. Jak wynika ze zgromadzonych dowodów, w tym w szczególności z wyjaśnień skarżącej z dnia 7 marca 2017r. i 21 kwietnia 2017r., sporne działki uprawiała ona nieprzerwanie od wielu lat. W 2016r. część pastwiskowa została wytyczona obok działki, którą skarżąca dotąd uprawiała, ale nikt jej nie poinformował o nowym podziale gruntów do użytkowania, dlatego użytkowała grunty tak jak w ubiegłych latach, aż do 25 maja 2016r., kiedy to A. K. bez jej zgody wykosił i zebrał siano. Dodała, że to ona podejmowała decyzje o rodzaju i zakresie prac, wykonywanych zabiegach na gruntach oraz ponosiła koszty tych prac. Organy Agencji nie dały wiary wyjaśnieniom strony, w tym zakresie uznając za wiarygodne zeznania świadka A. K., że to wyłącznie on użytkował działkę rolną C w 2016r. Ponadto organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów, uznając je za spóźnione i niecelowe. W ocenie Sądu stwierdzenia te są bezpodstawne. Wprawdzie należy przyznać rację organowi, że ciężar wykazania przesłanek pozwalających na przyznanie płatności spoczywa na rolniku, bowiem stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, jednakże realizacja przez stronę tego obowiązku przejawia się m.in. we wskazaniu świadków, których organ powinien przesłuchać. W tej sytuacji zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe powinny być uwzględnione zawsze wówczas, gdy stan faktyczny nie jest wyjaśniony w sposób wszechstronny i jednoznaczny. Wbrew stanowisku Dyrektora ARiMR nie można uznać, że wnioski dowodowe strona może zgłaszać jedynie w postępowaniu przed organem I instancji, w trakcie postępowania dowodowego. Postępowanie administracyjne przed organem II instancji ma charakter merytoryczny, a obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, a nie tylko odniesienie się do zarzutów odwołania. W myśl art.136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie uzupełniające lub zlecić jego przeprowadzenie organowi I instancji. Nie ma też w procedurze administracyjnej terminu zakreślonego na składanie wniosków dowodowych, zatem strona może je składać aż do zakończenia tego postępowania, czyli do wydania decyzji ostatecznej. Organ uznał za niecelowe przesłuchanie świadków wskazanych przez stronę, bo jeden z nich jest osobą bliską stronie, a zeznania drugiego - zdaniem organu - nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu stwierdzenia takie są niedopuszczalne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ponieważ nie jest możliwa ocena wiarygodności świadków i przydatności dowodów z ich zeznań przed przesłuchaniem tych świadków. Wbrew stwierdzeniom organu istotne w sprawie jest nie tylko kto był w posiadaniu działki w dniu 31 maja 2016r., ale też kto podejmował decyzje, co do upraw i zabiegów na gruncie, kto te zabiegi wykonywał lub na czyje polecenie, kto ponosił koszty związane z uprawą gruntów i wreszcie kto uzyskiwał pożytki. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez organy są niepełne i niejednoznaczne, ponieważ z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w 2016r. na spornej działce czynności związane z uprawą gruntu wykonywała zarówno skarżąca, jak i A. K., przy czym skarżąca zaprzeczała twierdzeniom A. K., a mimo to organy nie dokonały weryfikacji jego twierdzeń za pomocą innych dowodów, bądź przez dokonanie konfrontacji ze skarżącą, a wnioskowane przez nią dowody zignorowały. Zdaniem Sądu, organy przedwcześnie przyjęły, że A. Ż. nie spełniła koniecznej przesłanki do przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2016r. tj. posiadania nieruchomości na dzień 31 maja 2016r. i w konsekwencji bezzasadnie dokonały wykluczenia spornej działki na podstawie § 2 rozporządzenia ONW. Z tych względów uzasadnione są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art.7, art.77, art.78, art.80 i art.136 K.pa., przez brak zebrania pełnego materiału dowodowego i niedopuszczenie dowodów wskazanych przez stronę. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznaje je za nietrafne, bowiem ocena uprawnień wspólnoty [...] do uzyskania dotacji pozostaje poza przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, natomiast orzekanie w sprawie naruszenia godności i praw obywatelskich nie leży w kompetencji sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika za pomoc prawną udzieloną z urzędu orzeczono na podstawie § 4 ust.1 i 3 w zw. z § 21 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło