I SA/Rz 75/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku K. Z. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2015 r., nr (...), w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, za lata 2000-2012, - postanawia – 1. umorzyć postepowanie w przedmiocie prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego radcy prawnego. W związku z tym złożył, na urzędowym formularzu PPF, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a źródłem utrzymania małżonków, jest pobierana nią emerytura, w wysokości 1 260 zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem, małżonkowie nie posiadają żadnych nieruchomości ani wartościowego majątku. Przedkładając listę ponoszonych wydatków skarżący wymienił następujące pozycje: koszty zakupu leków – 600 zł miesięcznie, koszty korzystania z mediów (prądu i gazu) 155 zł miesięcznie. Oprócz tego w oświadczeniu zaznaczono, że co miesiąc komornik sądowy pobiera z deklarowanych dochodów po 400 zł, w związku z prowadzoną egzekucją. Przedstawiając swoją sytuację majątkową skarżący nadmienił również, że jego dług z tytułu zaciągniętych kredytów wynosi 50 000 zł. Zobowiązanie to nie jest przez niego spłacane. W uzasadnieniu wniosku zwrócono ponadto uwagę na zły stan zdrowia zarówno skarżącego, jak i jego żony. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) nie mają obowiązków uiszczenia kosztów sądowych strony skarżące działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Tak więc skarżący w przedmiotowej sprawie, dotyczącej odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, jest zwolniony, z mocy samego prawa, z obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych. W tej sytuacji jego wniosek o zwolnienie od tych kosztów jest bezprzedmiotowy. W związku z tym, na podstawie art. 249 a P.p.s.a., w myśl którego jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, umorzono postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w tej sytuacji rozpoznaniu podlega jedynie wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (pełnym) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, sprowadza się do uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek, od których ustawodawca uzależnia przyznania wsparcia w postaci prawa pomocy, poprzez złożenie pełnego, jasnego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, gdyż twierdzenia zawarte w jego oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym są wybiórcze i niewiarygodne. Taką ich ocenę potwierdzają dodatkowo dane wynikające z dokumentów zalegających w aktach sprawy. Skarżący w swoim oświadczeniu podkreślił, że wraz z żoną żyje za nieco ponad 1 200 zł miesięcznie, z czego na leki wydaje 600 zł, egzekucja komornicza pochłania 400 zł miesięcznie, a na pozostałe wydatki, tj., prąd i gaz wydaje 155 zł miesięcznie zł. Odnosząc się do tych wielkości na wstępie stwierdzić należy, że po pierwsze przedstawiona lista wydatków jest niepełna, gdyż obejmuje tylko wydatki na prąd i gaz. Skarżący pominął zaś wydatki na wodę, kanalizację, wywóz odpadów, telefon, ogrzewanie itd., które bez wątpienia mieszczą się w kategorii podstawowych wydatków bytowych. Przedstawiając w sposób fragmentaryczny listę ponoszonych wydatków, które i tak wyczerpują całą kwotę deklarowanych dochodów, skarżący nie wyjaśnił z czego finansuje zakup żywności, odzieży i środków czystości, które to wydatki musi ponosić. Rodzi to więc uzasadnione pytanie o rzeczywistą wysokość dochodów w jego gospodarstwie domowym. Wątpliwości te dodatkowo potęguje fakt, że skarżący w przedmiotowej sprawie wystosował propozycję do ZUS, zawierającą wniosek o rozłożenie jego zaległości na raty w związku z czym zobowiązał się do comiesięcznych spłat tych zaległości w wysokości 200, bądź nawet 500 zł miesięcznie, jak ma to miejsce w oświadczeniu zalegającym w aktach administracyjnych sprawy, z dnia 20 października 2015 r. Oprócz tego, składając propozycję organowi wskazał na fakt, że ma możliwość osiągnięcia dodatkowych dochodów, podejmując współpracę ze wskazanymi firmami. Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności stwierdzić należy, że z uwagi na wybiórczy charakter oświadczenia skarżącego, a także uzasadnione wątpliwości, co do przytoczonych w nim okoliczności, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym. Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć jedynie należy, że powody odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszym przypadku są analogiczne do tych, które stanowiły podstawę oddalenia jego poprzedniego wniosku. Tak więc skarżący mając świadomość wymogów, jakie winno spełniać oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, złożył oświadczenia, które powiela wszystkie jego wady, wytknięte w postanowieniu z dnia 2 lutego 2016 r. Tym samym skarżący przesądził więc o tym, że prawo pomocy nie może zostać mu przyznanie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., odmówiono skarżącemu ustanowienia dla niego radcy prawnego.