I SA/Rz 750/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Jacek Surmacz /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011r. sprawy ze skargi J.N. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia - oddala skargę - Główny inspektor Transportu Drogowego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], w związku z zażaleniem J. N. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], w przedmiocie niewyrażenia zgody na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2010 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wspomniane postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r. zostało wydane w następującym stanie sprawy: J. N., wnioskiem dnia 3 listopada 2010 r., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec niego na podstawie tytułu wykonawczego z 4 października 2010 r., nr 402/2010, do chwili rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2010 r., nr [...]. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wyrażając jako wierzyciel swoje stanowisko w przedmiocie wniosku zobowiązanego, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], nie wyraził zgody na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm., zwanej dalej: ustawą o postępowaniu egzekucyjnym ) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; na żądanie wierzyciela; w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Mając na uwadze treść przytoczonego wyżej przepisu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego byłoby dopiero wstrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykonania decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2010 r., a z uwagi na to że wstrzymanie to nie nastąpiło, brak jest podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r., w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zamieszczone zostało pouczenie, że na to postanowienie przysługuje zażalenie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, które należy wnieść za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R., w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia przedmiotowego postanowienia. Zażalenie na wyżej wymienione postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r. wniósł zobowiązany J. N., domagając się jego uchylenia oraz stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Oprócz tego wniósł on o wydanie postanowienia w trybie przewidzianym normą art. 35 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Główny Inspektor Transportu Drogowego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie w zakresie stanowiska wierzyciela (postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. z dnia [...] listopada 2010 r., co do odmowy wstrzymania egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że na postanowienie w przedmiocie zajęcia przez wierzyciela stanowiska nie przysługuje zażalenie, ponieważ, zgodnie z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postanowienia w tym przedmiocie służy zażalenie, jeżeli ustawa tak stanowi. Brak jest jednak przepisu, z którego wynikałoby, że na takie postanowienie służyłoby zażalenie. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podkreślił, że błędne pouczenie strony o przysługującym jej prawie do wniesienia zażalenia nie kreuje prawa do wniesienia przez nią środka odwoławczego. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2011 r. wniósł J. N., domagając się jego uchylenia w całości, w związku z naruszeniem przez wydający je organ art. 112 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 126 k.p.a. W jego ocenie przepis art. 112 k.p.a. stanowi zabezpieczenie stron, na wypadek zastosowania się do błędnego pouczenia, tak więc odmowę rozpatrzenia jego zażalenia należy uznać za "szykanę", gdyż nawet jeżeli takie prawo mu nie przysługiwało to nie może on ponosić negatywnych konsekwencji, działając w zaufaniu do organu i stosując się do pochodzących od niego pouczeń. Główny inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodał także, że w przedmiotowej sprawie błędne pouczenie nie szkodziło stronie, gdyż zażalenie na postanowienie w przedmiocie zajęcia stanowiska przez wierzyciela, z uwagi na jego niedopuszczalność, nie mogłoby być rozpatrzone merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz treści skargi wynika, że spór pomiędzy skarżącym a organem administracji w przedmiotowej sprawie dotyczy prawa zobowiązanego – na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – (skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym) do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R., w sprawie zajęcia stanowiska przez ten organ – jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, koncentruje się w zasadzie na kwestii interpretacji i zastosowania przepisu art. 112 k.p.a., który stanowi, że błędne pouczenie w decyzji (przepis ten, z mocy art. 126 k.p.a., odnosi się również do postanowień) co do odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na postanowienie w przedmiocie zajęcia stanowiska przez wierzyciela zażalenie nie przysługuje, gdyż zgodnie z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zażalenie na postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego przysługuje jedynie wówczas, gdy tak stanowi przepis tejże ustawy lub przepis k.p.a. Tymczasem żaden z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi, że na postanowienie w przedmiocie zajęcia stanowiska przez wierzyciela przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. Podstawy do wniesienia tego środka odwoławczego nie sposób także doszukać się również w uregulowaniach k.p.a., do którego art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła. Stanowisko organu II instancji jest więc w tej kwestii prawidłowe i znajduje podstawę w przepisach prawa. Przedmiotowy fakt dostrzega również skarżący, jako że przyznaje go pośrednio, nie wskazując przepisu z którego wynikałoby prawo do wniesienia przez niego zażalenia na postanowienie w przedmiocie zajęcia stanowiska przez wierzyciela oraz stwierdzając, że " nawet jeżeli to prawo mu nie przysługiwało (prawo do wniesienia zażalenia), to nie może mu szkodzić zastosowanie się do błędnego pouczenia, zawartego w postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R.". Z przytoczonego sformułowania wynika, że skarżący wywodzi swoje prawo do wniesienia zażalenia nie z pozytywnej normy prawnej, kreującej po jego stronie takie uprawnienie, zawartej w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź też k.p.a., ale z naruszenia przez organ jednej z reguł obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, która służy ochronie interesów jego stron przed działaniami ze strony organu, prowadzącymi do pozbawienia tychże stron procesowych uprawnień, przysługujących im z mocy prawa. Stanowisko takie jest jednak nieuprawnione, ponieważ powołany wyżej przepis, a zwłaszcza konsekwencje płynące z jego naruszenia nie tworzą nowych uprawnień procesowych stron – co sugeruje skarżący w uzasadnieniu skargi. Przepis ten służy bowiem jedynie ochronie uprawnień stron obiektywnie już istniejących. Tak więc naruszenie normy wynikającej z art. 112 k.p.a. może rodzić, na gruncie postępowania administracyjnego, określone skutki prawne jedynie w sytuacji, w której błędne pouczenie skutkowałoby pozbawieniem strony przysługujących jej uprawnień o charakterze procesowym. Dyspozycja art. 112 k.p.a., mająca charakter gwarancyjny, nie może stanowić natomiast samoistnej podstawy do tworzenia tychże uprawnień. Na takie wnioski nie pozwala bowiem wykładnia powołanego wyżej przepisu, zarówno gramatyczna jak i systemowa oraz celowościowa. Pouczenie zawarte w postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. z dnia [...] listopada 2010 r. było wadliwe. Samo jednak sformułowanie pouczenia o tej treści nie wyrządziło skarżącemu, przynamniej na gruncie postępowania administracyjnego, szkody, zamykając mu drogę do weryfikacji zapadłego rozstrzygnięcia lub niosąc za sobą inne negatywne konsekwencje procesowe. Z tego też względu brak jest podstaw do rozważania skutków tego wadliwego pouczenia, na gruncie przedmiotowej sprawy, w kontekście art. 112 k.p.a. oraz wywodzenia z tego faktu określonych następstw procesowych, rzutujących na ocenę legalności zaskarżonego aktu. Skarżący eksponuje, w szczególności na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r., że pouczenie strony przez organ o przysługującym jej zażaleniu powoduje, że strona może z takiego, wskazanego środka zaskarżenia skorzystać, a podstawę takiego twierdzenia upatruje (vide motywy skargi) w zasadzie budzenia zaufania strony do organu władzy publicznej. Według skarżącego, przyjęcie przeciwnej tezy, że w takiej sytuacji strona nie może skutecznie skorzystać ze środka zaskarżenia, narusza porządek prawny, w tym zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa. W ocenie Sądu zaakceptowanie stanowiska skarżącego – przeciwnie niż to twierdzi skarżący – prowadziłoby do naruszenia wspomnianej zasady zaufania, a także zasady sprawiedliwości demokratycznego państwa prawa. Gdyby bowiem uzależnić możliwość zaskarżenia aktu pochodzącego od organu administracji publicznej od pouczenia (chociażby błędnego) doszłoby do nieuprawnionego – w aspekcie art. 2 Konstytucji RP – różnicowania pozycji procesowej stron w postępowaniu prowadzącym w trybie tych samych przepisów. W orzecznictwie sądów administracyjnych został wypracowany i ugruntowany pogląd, że samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia, gdyż wyklucza to brak normy prawa pozytywnego. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. I SA/Gd 170/00 - Lex Polonica, nr 376292). Wadliwe pouczenie skarżącego, stanowiące niewątpliwie naruszenie przepisów prawa formalnego, nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy, dlatego też Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji – o oddaleniu skargi.